| Çınar | |
|---|---|
İlçe | |
 | |
 Diyarbakır | |
 İlçe sınırları haritası | |
Koordinatlar: 37°43′32″N 40°24′53″E / 37.7256°K 40.4147°D | |
| Ülke | Türkiye |
| İl | Diyarbakır |
| Coğrafi bölge | Güneydoğu Anadolu Bölgesi |
| İdare | |
| • Kaymakam | Zikrullah Erdoğan |
| • Belediye başkanı | Semra Akyüz (DEM Parti) |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 1.934 km² |
| Rakım | 673 m |
| Nüfus (2018) | |
| • Toplam | 74.207 |
| • Kır | - |
| • Şehir | 76.798 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 412 |
| İl plaka kodu | 21 |
Resmî site http://www.cinar.gov.tr | |
Çınar (Kürtçe: Çinar), Diyarbakır ilinin bir ilçesidir. İlçenin yüzölçümü 1.934 km²dir. Çınar ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 673 metredir.
Cumhuriyetin ilk yıllarında Diyarbakır merkeze bağlı büyük bir köy olan Çınar 23 Haziran 1937 yılında, 3223 sayılı kanun ile bağımsız ilçe haline gelmiştir. Önceleri adı "Melkis" olup merkezi daha sonra "Hanakpınar" mahallesi yakınlarına taşınan ilçenin, 1937'den önce adı "Akpınar" ve "Hanakpınar" olarak bilinmekteydi.
İklim
İklim olarak karasal iklim söz konusudur. Çarıklı beldesinin etkisinden ve Bismil'den gelen çöl sıcaklarının etkisinden yazları çok sıcak geçer, ancak çınar genelde haziran ve ağustos aylarında yüksek sıcaklıklar yaşar. Haziranda en yüksek 45,2, ağustosta da 48,9 dereceyi bulan gölge sıcaklık değerleri ölçülmüştür. Kışın ise Karacadağ'ın da etkisiyle soğuk geçer. En düşük kış sıcaklığı -28,7 dereceyle 31 Aralık 2007 tarihinde ölçülmüştür.
Tarihî eserler
Süleyman Ağa Mağaraları
Aşağıkonak mahallesi yakınlarında Göksu Çayı kenarında halk arasında Karaçay denilen bölgededir. Kayalık olan yüksek bir dağ oyularak odalar açılmıştır. 2000 yıl öncesi izlerini taşımaktadır. Rivayete göre burada Süleyman Ağa adında birinin oturduğundan "Süleyman Ağa Mağaraları" denilmektedir.
Şikeftan Mağaraları
Aşağıkonak Mahallesi yakınlarında Göksu Çayı kenarındadır. Süleyman Ağa mağaraları tipinde olup, aynı döneme aittir.
Zerzevan Kalesi
Zerzevan Kalesi, Diyarbakır-Mardin Karayolu üzerinde olup Demirölçek mahallesinin 1,5 km güneyindedir. Çevrenin en yüksek tepesi üzerinde kurulmuştur. Eskiden yer yer 70 metre yüksekliğinde surlarla çevrili olan Kaleden günümüze sadece kalenin ve konutların yıkılmış duvarları kalmıştır. Genel olarak Silifke'deki uzunca burç yerleşimini anmaktadır. Kalede yaşayanların içme suyu ihtiyaçlarını karşıladıkları Diyarbakır-Mardin Karayolu kenarında geçen dereye inen yeraltı tüneli kapanmıştır. İpek yolu üzerinde kurulan bu kalenin karakol görevi gördüğü tahmin edilmektedir. Kalenin ve surların taş boyları 2 metre, dar kenarları ise yarımşar metrelik dikdörtgen bloklardır.
Aktepe Minaresi
Aktepe mahallesindedir. Osmanlı döneminde kaldığı tahmin edilmektedir. Küllahı olamayan kesme taştan minarenin ait olduğu caminin birkaç kenar duvarı da yanında bulunmaktadır. Diyarbakır Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Müdürlüğünce tescili yapılmıştır.
Jüşnehamke Mağarası
Mardin yolu üzerinde bulunan Göksü Barajının alt kısmında bulunan H. kale mağarası çınarın en büyük ve uzun mağarasıdır. Aynı zaman karşısında bulunan mağara onların bir mahallesinin karşısında olmasından dolayı onların köy ismi olan "jüşnehamke" mağarası olarak da anılmaktadır.
Nüfus
| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
|---|---|---|---|
| 1940 | 12.377 | 828 | 11.549 |
| 1945 | 11.708 | 715 | 10.993 |
| 1950 | 15.384 | 914 | 14.470 |
| 1955 | 17.789 | 1.308 | 16.481 |
| 1960 | 21.010 | 1.504 | 19.506 |
| 1965 | 24.354 | 2.344 | 22.010 |
| 1970 | 28.344 | 3.823 | 24.521 |
| 1975 | 30.272 | 4.949 | 25.323 |
| 1980 | 35.668 | 6.115 | 29.553 |
| 1985 | 42.988 | 8.049 | 34.939 |
| 1990 | 50.445 | 10.080 | 40.365 |
| 2000 | 58.583 | 13.282 | 45.301 |
| 2007 | 62.871 | 12.725 | 50.146 |
| 2008 | 65.964 | 11.936 | 54.028 |
| 2009 | 67.504 | 11.627 | 55.877 |
| 2010 | 68.950 | 11.666 | 57.284 |
| 2011 | 66.178 | 11.634 | 54.544 |
| 2012 | 67.008 | 12.037 | 54.971 |
| 2013 | 68.530 | 68.530 | veri yok |
| 2014 | 69.380 | 69.380 | veri yok |
| 2015 | 70.519 | 70.519 | veri yok |
| 2016 | 71.672 | 71.672 | veri yok |
| 2017 | 72.682 | 72.682 | veri yok |
| 2018 | 74.207 | 74.207 | veri yok |
| 2019 | 75.640 | 75.640 | veri yok |
| 2020 | 76.798 | 76.798 | veri yok |
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
Yerel Yönetim
| Sıra | Dönem | Belediye Başkanı | Göreve Başlama | Görev Bitişi | Partisi | Türü | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 1963-1968 | Mustafa Karababa | 17 Kasım 1963 | 2 Haziran 1968 | Adalet Partisi | İlçe Belediyesi | |
| 2 | 1968-1980 | Memduh Arzu | 2 Haziran 1968 | 12 Eylül 1980 | Adalet Partisi | İlçe Belediyesi (Üç Dönem Üst Üste) | |
| 3 | 1980-1984 | Askerî / Atama Dönemi | 12 Eylül 1980 | 25 Mart 1984 | Askerî Dönem (Atama) | Vali / Kaymakam Ataması | |
| 4 | 1984-1989 | Sabahattin Ekinci | 25 Mart 1984 | 26 Mart 1989 | Anavatan Partisi | İlçe Belediyesi | |
| 5 | 1989-2004 | Vecdi Arzu | 26 Mart 1989 | 28 Mart 2004 | ANAP / AK Parti | İlçe Belediyesi (Dört Dönem Üst Üste) | |
| 6 | 2004-2009 | Vecdi Arzu | 28 Mart 2004 | 29 Mart 2009 | AK Parti | İlçe Belediyesi | |
| 7 | 2009-2014 | Ahmet Cengiz | 29 Mart 2009 | 30 Mart 2014 | BDP | İlçe Belediyesi | |
| 8 | 2014-2019 | Ahmet Cengiz | 30 Mart 2014 | 13 Nisan 2018 | BDP / DBP | Seçim Sonucu (Görevden Alındı) | |
| Beyar Kaplan | 13 Nisan 2018 | 31 Mart 2019 | AK Parti | Meclis İçi Seçim (Belediye Başkanı) | |||
| 9 | 2019-2024 | Bedri Kaya | 31 Mart 2019 | 31 Mart 2024 | HDP | İlçe Belediyesi | |
| 10 | 2024-Günümüz | Semra Akyüz | 31 Mart 2024 | Devam ediyor | DEM Parti | İlçe Belediyesi | |
- Çınar
- Diyarbakır ilinin ilçeleri