Destek
Ücretsiz İndirme ve Bilgi Platformu
  • Vikipedi
  • Müzik

Çanakkale, Türkiye'nin kuzeybatısında, Marmara Bölgesi'de yer alan il. 31 Aralık 2019 itibarıyla Çanakkale'nin 12 ilçesi ile bu ilçelere bağlı 81 mahallesinde y

Çanakkale (il)

  • Ana Sayfa
  • Çanakkale (il)

40°07′K 26°24′D / 40.117°K 26.400°D / 40.117; 26.400

Çanakkale
İl
Yukarıdan saat yönüne doğru: Bozcaada Kalesi, Çanakkale Şehitleri Anıtı, Saat Kulesi, Anzak Koyu, Dur Yolcu Anıtı, Truva Atı
Yukarıdan saat yönüne doğru: Bozcaada Kalesi, Çanakkale Şehitleri Anıtı, Saat Kulesi, Anzak Koyu, Dur Yolcu Anıtı, Truva Atı
Slogan:
Barışın kenti[kaynak belirtilmeli]
Çanakkale'nin Türkiye'deki konumu
Çanakkale'nin Türkiye'deki konumu
Türkiye üzerinde Çanakkale
Çanakkale
Çanakkale
Türkiye haritasında göster
Avrupa üzerinde Çanakkale
Çanakkale
Çanakkale
Çanakkale (Avrupa)
Avrupa haritasında göster
ÜlkeTürkiye
Coğrafi bölgeMarmara Bölgesi
Alt idari birimler
12 ilçe
  • Merkez
  • Ayvacık
  • Bayramiç
  • Biga
  • Bozcaada
  • Çan
  • Eceabat
  • Ezine
  • Gelibolu
  • Gökçeada
  • Lapseki
  • Yenice
İdare
 • TürBelediye başkanı-meclis
 • Organ
Belediye meclisi
  • 24 CHP
  • 14 AK PARTİ
  • 2 MHP
 • ValiÖmer Toraman
 • Belediye başkanıMuharrem Erkek (CHP)
Yüzölçümü
 • Toplam9817 km²
Yüzölçümü sırası30.
Rakım2 m
Nüfus
 (2020)
541.548
 • Yoğunluk55/km²
 • Yoğunluk sırası50.
Zaman dilimiUTC+03.00 (TRS)
Posta kodu
17XXX
Alan kodu286
ISO 3166 koduTR-17
Plaka kodu17
İklimDsb, Bsk
Resmî siteler
T.C. Çanakkale Valiliği
T.C. Çanakkale Belediyesi

Çanakkale, Türkiye'nin kuzeybatısında, Marmara Bölgesi'de yer alan il. 31 Aralık 2019 itibarıyla Çanakkale'nin 12 ilçesi ile bu ilçelere bağlı 81 mahallesinde yaşayan toplam nüfus 542.157 kişidir. Türkiye'de İstanbul ile birlikte, Asya ve Avrupa kıtalarında toprakları bulunan ve dolayısıyla boğazı olan iki ilden biridir. Yüzölçümü 9.817 km²'dir. Çanakkale il merkezinin deniz seviyesinden yüksekliği 2 metredir. Komşu illeri Edirne, Tekirdağ ve Balıkesir'dir.

1 Şubat 2019 TÜİK verilerine göre ilde 12 ilçe ve 23 belediye ile bu belediyelerde 81 mahalle ve 576 köy bulunmaktadır.

Çanakkale'de bir üniversite vardır. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 1992'de açılmıştır.

Çanakkale'den diğer şehirlere ulaşım otoyollar ve hava yoluyla sağlanır.

Çanakkale'deki iklim, ilin coğrafyası nedeniyle geçiş niteliği taşısa da yoğunlukla Akdeniz iklimi özelliklerine sahiptir. Anadolu'nun en batı noktası olan Baba Burnu ile Türkiye'nin en batı noktası Gökçeada'daki İncirburnu il sınırları içindedir. Ege Denizi'nde Türkiye'nin en büyük adaları Bozcaada ve Gökçeada ilçeleri Çanakkale'ye bağlıdır.

Çanakkale'nin plaka kodu 17'dir.

İçindekiler

Tarihçe

Çanakkale, Cumhuriyetin ilk yıllarında Biga ve Gelibolu sancaklarının kaldırılması ve her ikisinin ortasında bulunan Çanak köyünün il ilan edilmesiyle meydana gelmiştir.

Eski çağlarda, Hellespontos ve Dardanelles olarak da adlandırılan ilde 3.000 yıldan beri yerleşim olduğu bilinmektedir. Bugün bile kalıntıları bulunan Truva (Troia, Troy, Troya) Antik kenti MÖ 2500 yılında büyük bir depremle yıkılmış ve bölge uzun yıllar Lidyalılarca yönetilmiştir. Milattan önce 336 yılında bölgede en önemli güç haline gelen Pers İmparatorluğu Helenizm'i tüm dünyaya yaymak amacındaki Büyük İskender Granikos Çayı (Biga Çayı) kıyılarında büyük bir bozguna uğratılmıştır. Osmanlı Devleti döneminde de Karesioğulları Beyliğinin yıkılması ile ilin bugünkü topraklarının büyük bir bölümü ele geçirilmiş, Bizans sayesinde ilin fethi daha da kolaylaşmış ve Boğazlar ile birlikte kontrol Osmanlı Devleti'ne geçmiştir.

Çanakkale ilinin topraklarının bütününe bakıldığında, üzerinde kurulmuş olduğu yarımada Biga Yarımadası olarak adlandırılır. İl içindeki en kayda değer yükselti Biga Dağları'dır. Biga adının bu denli çok kullanımının sebebi, Cumhuriyet döneminden önce, Osmanlı idari sisteminde Sancağın Biga ilçesi olmasıdır. Yani ilin eski merkezi Biga olup, Cumhuriyet döneminde, kazanılmış olan başarılardan dolayı ilin ismi ve merkezi Çanakkale olarak değiştirilmiştir. İlin isminin kökeni yörede çok gelişmiş olan çanak - çömlek zanaatine dayanır. Şehrin iki simgesi haline gelen Kale-i Sultaniye ile çanakçılık özdeşleşince de şehir Çanakkale olarak adlandırıldı.[kaynak belirtilmeli]

Yönetim

İllerde protokolde ilk sırada yer alan vali, merkezi yönetimi temsil eder ve cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, il ve ilçe belediyeleri düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Aynı seçmen, ilçe belediye meclisi için oy kullanarak ilçelerin belediye meclislerini; ildeki bütün seçmenler ise İl Genel Meclisi için oy kullanarak İl Genel Meclisini oluşturur.

İl Genel Meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır. İl Genel Meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)

İl Genel Meclisi, İl Özel İdaresinin karar organıdır; başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik il encümenini seçer.

Merkezi yönetim, vali ve il müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.

Çanakkale Valisi İlhami AKTAŞ, 09.06.2020/274 sayılı kararla Nevşehir valisi iken atanmıştır. Belediye başkanı Muharrem Erkek (CHP), 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde %39,70 oy oranıyla seçilmiştir.

2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Çanakkale İl Genel Meclisi üye sayısı, 18 CHP, 15 AK Parti ve 1 MHP olmak üzere 34'dür. Çanakkale Belediye meclisi ise 22 CHP ve 9 AK Parti olmak üzere 31 üyeden oluşur.

2023 Genel seçimleri sonucu, Çanakkale'yi temsilen TBMM'de CHP'den 2 milletvekili (İsmet Güneşhan, Özgür Ceylan), AK Parti'den 1 milletvekili (Ayhan Gider), İYİ Parti'den 1 milletvekili (Rıdvan Uz) seçilmiştir.

Nüfus

1927 Nüfus sayımında Çanakkale'nin merkez nüfusu 8.500 kişi idi.

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 9 Şubat 2026 verileri)

Çanakkale ili nüfusu: 573.976'dır. Bu nüfusun %74,45'i şehirlerde yaşamaktadır (2025 sonu). İlin yüzölçümü 9.817 km2dir. İlde km2ye 58 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 205'dir.) İlde yıllık nüfus %0,88 oranında azalmıştır. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Merkez (%2,03) - Eceabat (%-0,93)

09 Şubat 2026 TÜİK verilerine göre 12 ilçe, 23 belediye, bu belediyelerde 84 mahalle, ayrıca 575 köy bulunmaktadır.

2025 yılı sonunda Çanakkale ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri
İlçe Nüfus

2024

Nüfus

2025

Fark Nüfus

Artışı %

Belediye

Sayısı

Mahalle

Sayısı

Köy

Sayısı

Köy

Nüfusu

Şehir

nüfusu

Şehirde

oturan %

Alanı

 km2

 km2'ye

düşen kişi

Ayvacık 35.088 35.411 323 0,92 2 7 64 13.523 21.888 61,81 880 40
Bayramiç 28.741 28.480 -261 -0,91 1 4 75 12.557 15.923 55,91 1204 24
Biga 94.112 94.526 414 0,44 3 15 108 28.224 66.302 70,14 1310 72
Bozcaada 3.363 3.384 21 0,62 1 2 0 3.384 3.384 100,00 37 91
Çan 46.920 46.612 -308 -0,66 2 9 65 14.308 32.304 69,30 905 52
Eceabat 8.828 8.746 -82 -0,93 1 2 12 2.906 5.840 66,77 430 20
Ezine 31.811 31.894 83 0,26 2 8 48 11.983 19.911 62,43 727 44
Gelibolu 44.174 44.689 515 1,17 2 10 26 8.349 36.340 81,32 823 54
Gökçeada 11.145 11.331 186 1,67 1 5 9 3.216 8.115 71,62 282 40
Lapseki 30.497 30.654 157 0,51 3 6 40 7.309 23.345 76,16 821 37
Merkez 204.454 208.613 4.159 2,03 2 10 52 25.355 183.258 87,85 1016 205
Yenice 29.833 29.636 -197 -0,66 2 6 76 18.935 10.701 36,11 1381 21
Çanakkale 568.966 573.976 5.010 0,88 22 84 575 150.049 427.311 74,45 9816 58

İlin yıllara göre nüfusları

Çanakkale il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Sıra Fark Şehir - Kır
1927 181.735 35
  %20     35.682
146.053     %80  
1935 222.792 37 %23  
  %20     44.931
177.861     %80  
1940 304.588 24 %37  
  %23     71.114
233.474     %77  
1945 317.254 23 %4  
  %24     75.865
241.389     %76  
1950 289.429 36 %9  
  %18     50.769
238.660     %82  
1955 311.456 36 %8  
  %19     59.814
251.642     %81  
1960 337.610 38 %8  
  %21     71.757
265.853     %79  
1965 350.317 39 %4  
  %23     81.753
268.564     %77  
1970 360.764 42 %3  
  %27     97.305
263.459     %73  
1975 369.385 44 %2  
  %29     107.825
261.560     %71  
1980 391.568 44 %6  
  %32     126.703
264.865     %68  
1985 417.121 46 %7  
  %36     148.108
269.013     %64  
1990 432.263 45 %4  
  %39     168.529
263.734     %61  
2000 464.975 43 %8  
  %46     215.571
249.404     %54  
2007 476.128 41 %2  
  %52     247.443
228.685     %48  
2008 474.791 42 %0  
  %52     248.008
226.783     %48  
2009 477.735 42 %1  
  %53     255.220
222.515     %47  
2010 490.397 41 %3  
  %55     269.035
221.362     %45  
2011 486.445 41 %1  
  %55     268.082
218.363     %45  
2012 493.691 41 %1  
  %56     278.055
215.636     %44  
2013 502.328 41 %2  
  %57     288.770
213.558     %43  
2014 511.790 41 %2  
  %58     297.086
214.704     %42  
2015 513.341 41 %0  
  %59     302.186
211.155     %41  
2016 519.793 42 %1  
  %59     308.141
211.652     %41  
2017 530.417 40 %2  
  %60     319.786
210.631     %40  
2018 540.662 39 %2  
  %60     326.026
214.636     %40  
2019 542.157 39 %0  
  %61     328.736
213.421     %39  
2020 541.548 40 %0  
  %61     329.202
212.346     %39  
2021 557.276 39 %3  
  %62     344.008
213.268     %38  
2022 559.383 40 %0  


1935 Genel Nüfus Sayımı Çanakkale İli Anadil Sonuçları

Dil Anadil Oran Azınlıklar Lehine İkinci Diller

Eklenince Oran

Türkçe %90,17 -
Rumca %3,41 %3,95
Pomakça (Bulgarca dahil) %3,37 %4,12
Çerkesçe %1,10 %1,73
Boşnakça (Sırpça dahil) %0,59 %0,78
Yahudice (İspanyolca dahil) %0,58 %0,69
Romanca %0,13 %0,16
Arnavutça %0,08 %0,24
Tatarca %0,07 %0,07
Kürtçe %0,04 %0,06
Gürcüce %0,02 %0,02
Lazca %0,01 %0,01

Coğrafya

 
Havadan Çanakkale

Çanakkale ilinin merkez ilçesi, ilin kuzeybatısındadır. Kuzeyinde Lapseki, doğusunda Çan, batısında Bayramiç ve Ezine ilçeleri vardır. Kuzey ve kuzeybatıda Çanakkale Boğazı doğal sınırı oluşturur. İl topraklarının yarısından fazlası ormanlar ile kaplıdır. Ormanlar il topraklarının %53,9'unu oluşturur. Ormanlık alanlar 536.964 hektar olup bunun 449.024 hektarı koru, 87.969 hektarı ise köylülere dağıtılan ve ticaret yapılan, kesilmeye hazır ormanlardır. Ormanlık arazinin yarısından fazlasını kızılçam ve meşe kaplar. İlde yetişen ağaçların miktarları şöyledir:

Ağaç türü Kapladığı alan (Hektar) Toplam ormanlara oranı
Kızılçam 181.093,20 33,73
Meşe 109.997,50 20,49
Karaçam 60.735,00 11,24
Diğer 185.138,30 34,36
Genel toplam 536.964,00 100,00

İklim

İlin kıyı ilçelerinde ve adalarda iklim hemen hemen aynıdır. Akdeniz iklimi ile Karadeniz iklimi arasında bir geçiş ikliminin yaşandığı Çanakkale topraklarında iklim daha çok Akdeniz iklimi ile paralellik gösterir. İç bölgelerde denizden yükseklik artar ve bu nedenle kıyı bölgelere oranla aradaki sıcaklık ortalaması oldukça açılır. Yılın büyük bölümünde hemen her ilçede rüzgarlı günler yaşanır.

Çanakkale'de önem arz eden bir su kütlesi bulunmaz. Gelibolu Yarımadası'nda Tuzla Gölü, Biga ilçesi sınırlarında Hoyrat Gölü ve Ece Gölü ile diğer ilçelerde yer alan bazı ufak baraj gölleri ve göletler vardır. Biga'ya bağlı Yeniçiftlik beldesinde yer alan yaklaşık 10,000 hektarlık Ece Gölü son birkaç yıl içinde kurutularak tarıma uygun hale getirilmeye çalışılmaktadır.

Çanakkale ilinin coğrafi olarak aslında 4 farklı su kütlesi ile kıyısı bulunur. Aşağıdaki tabloda ilçelerin nereye kıyısı olduğu ile kıyı ve plaj uzunluklarının çizelgesi vardır;

İlçe Kıyı uzunluğu (km) Kıyısında olduğu deniz İlin toplam kıyısına oranı (%) Plâj uzunluğu (km)
Merkez 60,2 Çanakkale Boğazı 8,96 10,25
Ayvacık 83,2 Ege Denizi 12,38 8,00
Bayramiç 0 - - -
Biga 71,6 Marmara Denizi 10,65 7,01
Bozcaada 43,7 Ege Denizi 6,51 4,10
Çan 0 - - -
Eceabat 103,1 Boğaz - Ege Denizi 15,35 7,10
Ezine 38,6 Ege Denizi 5,75 6,20
Gelibolu 126,6 Boğaz - Saros Körfezi - Ege Denizi 18,85 10,50
Gökçeada 92,0 Ege Denizi 13,70 11,80
Lapseki 52,7 Marmara Denizi 7,85 7,50
Yenice 0 - - -
Toplam 671 Ege - Marmara - Saros - Boğaz - 72,40

Kültür

Çanakkale, yüzyıllar boyunca farklı toplumların egemenliğinde kalmış, gerek mimarisinde gerek yaşamda onlardan izler taşımaktadır. 70'li yıllardan itibaren yapılmaya başlayan ticari yatırımlarla ildeki geleneksel toplum yapısı yerini hızla modernize bir yapıya bırakmıştır. Ticari yatırımlar ile ulaşım kolaylaşmış ve şehrin görünümünün değişmesi böylece başlamıştır. Bugün Çanakkale Türkiye'nin en modern şehirlerinden biridir. Geniş kaldırımları, temiz caddeleri, bakımlı binaları ile örnek bir şehirdir. Henüz altyapısı tam oturmamışsa da kültürel anlamda Çanakkale ili Türkiye'de önde gelen çevrelerdendir. Toplumda çekirdek aile yaygındır. Toplum; Göçmenler, Türkmenler, Pomaklar, Yörükler, Çerkezler ve az sayıda Boşnak'tan oluşur. Pomak ve Yörükler genelde tarım ile uğraşırlar. Bir Yörük kişisi ile Pomak farklı biçimde geleneksel giysiler giyer.

İl ve ilçe merkezlerinde büyük ölçüde modern giyim örnekleri benimsenmiştir. Kırsal kesimden gelen kadınlar, beyaz Yemenî adı verilen eşarp ve şalvar ile siyah naylonumsu kumaştan pardösü (ferace) giyerler, kırsal kesim erkeklerinde ise baskın giyim türü, pantolon, ceket ve kaskettir. Yörede erkeklerin şalvar giydiği pek görülmez.

Mutfak

Çanakkale mutfağını anlatacak kilit sözcükler; zeytinyağı, zeytin, sardalya, peynir helvası ve keşkek'tir. Adalar bağcılık ve şarapçılık konusunda başı çekmektedir.

Eğitim

 
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi logosu.

İl, eğitim bakımından halkına Türkiye ortalamasının oldukça üstünde bir hizmet sunar. İl sınırları içinde 6 Fen Lisesi, 10 Anadolu Lisesi, 2 Sosyal Bilimler Lisesi ve birçok Mesleki lise bulunur. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) bünyesinde 9 fakülte, 2 yüksekokul ve 2 enstitü bulunur ve 20,000 öğrenciye eğitim verir. Halkın %8,0'i üniversite mezunudur.İlköğretimlerde okullaşma oranı %100'dür. Okuryazarlık oranı (2000 Nüfus verilerinde) %90 olarak açıklanmış, fakat geçen zaman içerisinde oranın %99 olduğu sanılmaktadır. (Çanakkale Valiliği Resmi Sayfası) İlçede 75.000'e yakın öğrenci bulunur. İlde derslik başına düşen öğrenci sayısı 20'dir.

Turizm

Çanakkale ile birçok ilçesi tarih ve doğal güzellikler bakımından oldukça zengin olmasına rağmen, bölge beklenenden oldukça az turist çekmektedir. İl merkezinin çevresindeki hemen hemen her yer sit alanı ilan edilmiştir. Çanakkale'nin büyüyememesinin asıl sebeplerinden biri de budur. Birçok alan yerleşime kapalıdır.

Çanakkale'nin başlıca turistik yerleri:

  • Gökçeada (İmroz)
  • Bozcaada (Tenedos)
  • Harp Eserleri Müzeleri
  • Antik Yunan Şehirleri
  • Kaz Dağı
  • Kaplıca ve Termal Tesisler
  • Anıtlıklar
  • Kaleler
  • Çimenlik Kalesi
  • Çanakkale Deniz Müzesi
  • Çanakkale Boğazı
  • Çanakkale Şehitleri Anıtı
  • Truva Atı
  • Assos
  • Çardak Kum Adası
  • Tarihe Saygı Parkı
  • Ayazmapınarı Tabiat Parkı 31 Aralık 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  • Rhapsodos Mozaik

Konum

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı Önceden bağlı olduğu ilçe Alanı km² Rakım mt. Merkeze Uzaklık km Ulaşan Yollar
Çanakkale Merkez 1.016 11 D.200-01,  /D.550-04, D.210-01
Ayvacık 1928 Ezine 880 288 74  /D.550-05, 17.52
Bayramiç Cumh.önce 1.204 106 78 D.550-04=>17.25
Biga Cumh.önce 1.310 51 97  /D.200-02, D.555-06
Bozcaada Cumh.önce 37 41 62 17.60, 17.65
Çan 1945 Biga 905 83 70 D.210-01, D.555-06
Eceabat Cumh.önce 430 9 1  /D.550-03, D.550-15, 17.75
Ezine Cumh.önce 727 50 52  /D.550-04, 17.25, 17.52
Gelibolu 1926 823 20 34  /D.550-03,
Gökçeada Cumh.önce 282 50 1 17.76, 17.77
Lapseki Cumh.önce 821 9 34  /D.200-02, D.200-01, 17.04
Yenice 1936 Gönen 1.381 275 89 D.555-07
ÇANAKKALE Cumh.önce 9.817  /D.550-04, D.210-01, D.200-01

Spor

Şehrin tek futbol takımı olan Çanakkale Dardanelspor 1996-99 sezonlarında Süper Lig'de mücadele etmiştir. Daha sonra kademeli olarak 1. Lig, 2. Lig ve 3. Lig'de de mücadele etmiş, 2017-2018 sezonu sonunda Bölgesel Amatör Lig'e düşmüştür.

2018-2019 sezonunda, Dardanelspor, Bigaspor, Biga Adaspor, Bölgesel Amatör Ligdedir. Voleybol kadınlar süper ligindeki Çanakkale Belediyespor 1. Lige düşmüştür. Voleybol kadınlar 2. ligindeki 3 takımından Kale 1957 Spor 1. lige çıkmıştır.

Ziraat Türkiye Kupası'nda Bigaspor, ilk turda elenmiştir. Kupa Voley Kadınlar'da Çanakkale Belediye 1. devre turunda elenmiştir.

Önemli spor tesisleri ve kapasiteleri: 18 Mart Stadyumu (12.692), Anafartalar Spor Salonu (1.500) ve Anafartalar Yüzme Havuzu-olimpik (600).

Fotoğraf galerisi

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
←Sonraki YazıÖnceki Yazı→
En Çok Okunan - Vikipedi
  • Mart 31, 2026

    Karl Marx

  • Nisan 05, 2026

    Dedemin İnsanları

  • Mart 31, 2026

    Karadağ

  • Mart 31, 2026

    Salgınlar listesi

  • Mart 31, 2026

    Muhteşem Yüzyıl

Stüdyo

  • Vikipedi
  • Müzik

Bülten Kaydı

İletişime geç
Bize Ulaşın
© 2025 www.turkcewiki.tr-tr.nina.az - Her hakkı saklıdır.
Telif hakkı: Dadash Mammadov
Üst