İdil, Şırnak ilinin bir ilçesidir.
| İdil | |
|---|---|
 Türkiye'de bulunduğu yer | |
 İlçe sınırları haritası | |
| Ülke | Türkiye |
| İl | Şırnak |
| Coğrafi bölge | Güneydoğu Anadolu Bölgesi |
| İdare | |
| • Kaymakam | Anıl Adıgüzel |
| • Belediye başkanı | Türkan Kayır (Bağımsız) |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 1.148 km² |
| Rakım | 771 m |
| Nüfus (2018) | |
| • Toplam | 76.523 |
| • Kır | 47,206 |
| • Şehir | 29.787 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| Posta kodu | 73300 |
| İl alan kodu | 486 |
| İl plaka kodu | 73 |
Resmî site İdil Belediyesi | |
Şehirde Meryem Ana Kilisesi bulunmaktadır. Anadolu'da Hatay'dan sonra Hristiyanlığın yaşanmaya bağladığı ikinci şehirdir.[kaynak belirtilmeli] Şehrin Cizre'ye, Midyat'a, Nusaybin'e, Suriye ve Irak sınırına olan yakınlığı ve topoğrafik özellikleri tarihinde önemli bir rol oynamıştır.[kaynak belirtilmeli]
İlçede karasal iklim hüküm sürmektedir ve bitki örtüsü bakımından zengindir. Mardin'e 60 km uzaklıkta olan ilçe, Suriye sınır kapısına 24 km uzaklıktadır. İlçe merkezinin yüzölçümü 1.148 km²dir. İdil ilçe merkezinin denizden ortalama yüksekliği 771 metredir. Türkiye'nin en çok köyü olan ilçesidir.
İlçenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Yetiştirilen tarımsal ürünlerin başında arpa, buğday, karpuz, kavun, mercimek, nohut ve üzüm gelmektedir. İlçe, Süryanilerin yoğun yaşadığı dönemlerde üzüm bağları ve şarap yapımıyla ün kazanmıştır.[kaynak belirtilmeli]
Süryani nüfusunun çoğunlukta olduğu bir ilçe olan İdil'in ilçe merkezine 1970'li yıllardan sonra Müslüman köylerin ve göçer ailelerin yerleşmesi, buna karşın Süryani vatandaşların yurt dışına ve büyük şehirlere göç etmesiyle demografik yapısı değişmiştir. Hâlen İdil'de yaşamakta olan çok az sayıda Süryani aile mevcuttur.[kaynak belirtilmeli] Yeni yeni restore edilen taş evlerle tarihi bir görünüme kavuşmuştur. 2013'te tamamlanan Şırnak Havalimanı'na 14 km uzaklıktadır. İlçede Şırnak Üniversitesi'nin Ziraat Fakültesi yerleşkesi ile İdil Meslek Yüksek Okulu bulunmaktadır.
Yavuz Sultan Selim'in Mısır Seferi sırasında Midyat İlçesi ile birlikte Osmanlı İmparatorluğuna bağlanmıştır. 18 Mayıs 1990 tarih ve 20522 sayılı Resmî Gazetede yayınlanan 16 Mayıs 1990 tarih ve 3647 sayılı kanunla Mardin ilinden ayrılarak Şırnak iline bağlanmıştır.[kaynak belirtilmeli]
Nüfus
| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
|---|---|---|---|
| İdil ilçesi (Mardin) | |||
| 1940 | 13.573 | 1.657 | 11.916 |
| 1945 | 12.269 | 1.344 | 10.925 |
| 1950 | 12.844 | 1.081 | 11.763 |
| 1955 | 14.313 | 1.176 | 13.137 |
| 1960 | 20.959 | 1.694 | 19.265 |
| 1965 | 25.176 | 2.109 | 23.067 |
| 1970 | 28.006 | 2.883 | 25.123 |
| 1975 | 32.149 | 4.862 | 27.287 |
| 1980 | 36.274 | 6.202 | 30.072 |
| 1985 | 39.863 | 8.465 | 31.398 |
| İdil ilçesi (Şırnak) | |||
| 1990 | 44.064 | 12.905 | 31.159 |
| 2000 | 59.993 | 19.123 | 40.870 |
| 2007 | 67.630 | 21.329 | 46.301 |
| 2008 | 67.854 | 22.496 | 45.358 |
| 2009 | 67.999 | 21.919 | 46.080 |
| 2010 | 69.090 | 22.801 | 46.289 |
| 2011 | 70.187 | 24.087 | 46.100 |
| 2012 | 71.147 | 24.595 | 46.552 |
| 2013 | 72.379 | 25.633 | 46.746 |
| 2014 | 73.348 | 26.453 | 46.895 |
| 2015 | 72.946 | 26.511 | 46.435 |
| 2016 | 73.242 | 26.575 | 46.667 |
| 2017 | 74.412 | 27.544 | 46.868 |
| 2018 | 76.523 | 28.199 | 48.324 |
| 2019 | 76.895 | 29.097 | 47.798 |
| 2020 | 76.993 | 29.787 | 47.206 |
Yönetim
Belediye başkanlığı
| Seçildiği yıl | Belediye başkanları |
|---|---|
| 2024- | Türkan Kayır (DEM Parti) |
| 2019-12 Kasım 2019 | Songül Erden (HDP) |
| 2014-20 Eylül 2016 | Mehdi Aslan (BDP) |
| 2009 | Resul Sadak (DTP) |
| 2004 | Ramazan Ceylan (SHP) |
| 1999 | Murat Dalmış (DYP) |
| 1994 | Abdurrahman Abay (ANAP) |
| 1989 | Şükrü Tutuş (ANAP) |
| 1984 | Şükrü Tutuş (ANAP) |
| 1977 | Abdurrahman Abay (Bağımsız) |
Süryani kökenli belediye başkanı Şükrü Tutuş, 17 Haziran 1994'te öldürülmüştür. 2019 yerel seçimlerinde İdil belediye başkanlığını kazanan Songül Erden, “silahlı terör örgütüne üye olma” suçlamasıyla Şırnak 3. Ağır Ceza Mahkemesince yargılanması ve Şırnak Cumhuriyet Başsavcılığınca da “terör örgütü propagandası yapma” suçlamasıyla soruşturulması gerekçesiyle İçişleri Bakanlığı tarafından 12 Kasım 2019 tarihinde görevinden uzaklaştırılmış olup yerine aynı zamanda İdil kaymakamı olan Zafer Sağ kayyım olarak atanmıştır. 2023 yerel seçimlerinde İdil belediye başkanlığını DEM parti adayı Süryani kökenli Türkan Kayır kazanmıştır.
Hendek operasyonları
İlçede 2015 yılında çatışmalar başlamış ve 18 Şubat 2016 günü başlayan Şehit Ersin Yıldırım operasyonu ile 57 gün süren sokağa çıkma yasağını müteakip Türk ordusunun ilçede tam kontrolü sağlaması ile bitmiştir.