İmparatoriçe Aşina

İmparatoriçe Aşina, Göktürk prensesi, Mukan Kağan'ın kızı, Çin imparatoriçesi. Batı Wei'nin ordu başkumandanı Yuwen Tai, Türklerle barış içerisinde yaşamak istiyordu. Tarihî açıdan İmparatoriçe Aşina'nın Çin sarayına imparatoriçe olarak gitmesinin temel gayesi bu barışı tesis etmek olmuştur.

Asıl adı bilinmemektedir. 551 yılında dünyaya gelmiştir. 568'de Çin başkenti Çangan'a giderek Kuzey Zhou İmparatoru Vu ile evlenmiştir. Bu evliliğinden çocuğu olmamıştır. 578'de Çin imparatorunun ölümünden sonra tahta çıkan üvey oğlu Hsüan'ın döneminde de imparatoriçe olarak saygı duyulmaya devam etmiştir. 580'de Hsüan'ın ölümünden sonra da bu durum devam etmiş, 582'de öldü.

Xiaoming Yang ve arkadaşları tarafından 2023 yılında İmparatoriçe Aşina üzerinde yapılan ilk genetik analiz, neredeyse yalnızca Antik Kuzeydoğu Asyalı kökenleri (%97,7) ve küçük Batı Avrasyalı bileşenleri (%2,3) buldu ve Çin ("Sarı Nehir") karışımı bulamadı. Küçük Batı Avrasya bileşeni, Aşina'nın yaşamından yaklaşık 1566 ± 396 yıl öncesine tarihlenen (yani MÖ 1000 civarına tarihlenen) tek bir karışım olayına (muhtemelen Afanasiyevo ile ilişkili) karşılık geliyordu. Bu, Aşina kabilesinin ve Göktürk Kağanlığı'nın neredeyse yalnızca Kuzeydoğu Asya kökenli olduğunu desteklemektedir. Göktürk Kağanlığı'nın kadim Türk kraliyet ailesinin, Demir Çağı sonrası Tunguz ve Moğol göçebe topluluklarıyla genetik yakınlıklar paylaştığı, daha sonraki Türkçe konuşan gruplarla ise heterojen ilişkilere sahip olduğu bulunmuştur. Bu durum, Türk İmparatorluğu'nun sonraki nüfusları için genetik heterojenlik ve çok sayıda köken kaynağı olduğunu düşündürmektedir. Yazarlara göre bu bulgular "Türk dillerinin yayılması için bir kez daha demografik yayılma [en] modeli yerine kültürel yayılma modelini doğruluyor" ve Türkler için Doğu Asya kökeni lehine "Batı Avrasya kökeni ve çoklu köken hipotezlerini" çürütüyor.