2025 Cumhuriyet Halk Partisi cumhurbaşkanlığı ön seçimi, Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) bir sonraki Türkiye cumhurbaşkanlığı seçiminde partinin adayını belirlemek amacıyla düzenlemiş olduğu ön seçim sürecidir. 23 Mart 2025 tarihinde gerçekleştirilen ve parti üyelerinin CHP'nin cumhurbaşkanı adayını belirledikleri ön seçime tutukluluk sebebiyle - ön seçimin yapıldığı gün - görevden alınan İstanbul Büyükşehir Belediye başkanı Ekrem İmamoğlu tek aday olarak katılmıştır.
 | ||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||
| Katılım | %94,3 (parti üyeleri) | |||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||||||||||||||
Arka plan
2023 cumhurbaşkanlığı seçimleri
Ekrem İmamoğlu, 2023 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçiminin ertesi sabahı sosyal medya hesabından bir video paylaşarak CHP içinde ve Türkiye genelinde değişim yönünde bir çağrı yapmıştır. 19 Temmuz 2023 tarihinde, Ekrem İmamoğlu ve diğer önde gelen CHP yetkilileri arasında partinin durumunun tartışıldığı bir Zoom konferansının 14 dakikalık bir bölümü YouTube'a sızmıştır. Toplantı, dönemin CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu'nun bilgisi dışında gerçekleştirilmiş ve parti içindeki bazı gruplarda tepkiye yol açmıştır.
CHP içinde, Kemal Kılıçdaroğlu'nun liderliğini desteklemeyen ve "Değişimciler" olarak bilinen grup, hem CHP hem de Türkiye için gelecek stratejilerini içeren "İktidar İçin Değişim" adlı bir web sitesi duyurmuştur. Web sitesinde yayımlanan manifesto, muhalefette değişim sürecine odaklanmış ve demokratikleşme, kapsayıcılık ile karar alma sürecine kitlesel katılımı vurgulamıştır.
38. Cumhuriyet Halk Partisi Olağan Kurultayı
38. Cumhuriyet Halk Partisi Olağan Kurultayının ilk turunu Özgür Özel önce az bir farkla, ardından da ikinci turda ezici bir farkla zafer kazanmıştır. CHP, lider değişikliğinin ardından, milletvekilleri için dönem sınırı, iç organlarda yüzde 50 kadın ve yüzde 30 gençlik kotası, engelliler için daha geniş temsil ve ön seçim gibi konuları kapsayan tüzük değişiklikleri yapmıştır.
2024 yerel seçimleri
CHP'nin 2024 yerel seçimlerinde, yıllar sonra ülke genelinde birinci parti olması, hükûmetteki parti olan AK Parti'nin ikinci sıraya düşmesi ve bu durumun 2025 başı itibarıyla değişmediğinin kamuoyu araştırmalarında görülmesi, toplumda ve siyasette erken seçimin konuşulmaya başlamasını sağladı.
Seçim sürecinin başlaması
28 Ocak 2025'te CHP lideri Özgür Özel, partinin bir sonraki Cumhurbaşkanlığı seçimi için adayın yaklaşık 1,6 milyon CHP'li üyenin katılabileceği bir ön seçim ile yapılacağını açıkladı. Özel, "İstanbul'da bir dizi toplantı yaptık. O toplantıda Ekrem başkanla, Mansur başkanla konuştuk değerlendirdik. Artık bir yeni başlangıca, yeni bir sürecin tarifine hep birlikte hazır olma konusunda mutabakatımız tamdır" açıklamalarında bulundu.
10 Şubat 2025'te CHP Parti Meclisi, Genel Başkan Özel başkanlığında toplandı ve cumhurbaşkanı adaylığı için ön seçim tarihinin belirlenmesi konusunda Merkez Yürütme Kurulu'na yetki verdi. Partinin 11 Şubat 2025'te yapılan TBMM Grup toplantısında konuşan genel başkan Özgür Özel, ön seçimin 23 Mart 2025'te yapılacağını duyurdu.
Seçim yöntemi ve kuralları
CHP tüzüğüne göre, partinin cumhurbaşkanı adayı, Parti Meclisi tarafından seçmen yoklaması, ön seçim, aday yoklaması ya da merkez yoklaması yöntemlerinden biriyle belirlenmektedir. İlk başta elektronik seçim fikri ortaya çıktıysa da, son değerlendirmelerde fiziksel seçim yapılması tercih edildi.
Aday olma
Ön seçimde aday olabilmek için; 40 yaşını doldurmuş ve yükseköğrenim mezunu olmak, Milletvekili Seçimi Kanunu'nda belirtilen seçilme yeterliliğine sahip olmak ve en az 20 CHP milletvekilinin imzasını almak koşullarını karşılamak gerekmektedir.
Oy kullanma
Yine parti tüzüğüne göre, parti içi seçimlerde oy kullanabilmek için en az bir yıl parti üyesi olmak ve düzenli aidat ödemek zorunludur. Ayrıca, üyelerin parti içi eğitimlere katılma, parti toplantılarına katılma, seçimlerde veya halkoylamalarında görev alma, dijital demokratik katılım süreçlerine katılma veya parti etkinliklerini yaygınlaştırma gibi faaliyetlerden en az ikisini yerine getirmiş olması gerekmektedir.
Bununla birlikte Genel Başkan Özel, 28 Şubat 2025'e kadar partiye kaydolan üyelerin oy kullanabileceğini, bu tarihten sonra üyelik kaydı yaptıran kişilerin ön seçimlerde oy kullanamayacağını duyurdu.
Seçim takvimi
17-21 Şubat tarihleri arasında adaylık başvuruları yapılacak, 22 Şubat'ta oy pusulaları hazırlanacak, 24 Şubat'ta oy pusulalarının basılmasına başlanacak ve 23 Mart 2025 tarihinde parti üyeleri ülke genelindeki 4 bin sandıkta oy kullanılacaktır.
Adayın onaylanması
Ön seçimde üyelerce seçilen kişi, tüzük gereği Parti Meclisi'nin onayına sunulacaktır.
Adaylık süreci
15 Şubat'ta CHP'li 21 il belediye başkanının 18'inin Edirne'deki il belediyeleri toplantısının ardından yayınlanan resmi bildiride Ekrem İmamoğlu, ön seçimlerde aday olmak için göreve çağırıldı. 17 Şubat'ta adaylık başvuruları başlarken, 18 Şubat'ta CHP Giresun Milletvekili Elvan Işık Gezmiş, Ekrem İmamoğlu'nun adaylığı için ilk imzayı verdi.
Aday adayı olduğunu açıklayan Dursun Çiçek, başvuru süresi dolmadan adaylığını geri çekti. Ekrem İmamoğlu, CHP'li 116 milletvekilinin desteğiyle 21 Şubat 2025 tarihinde parti yönetimine adaylık başvurusunu yaptı.
Aday olduğunu açıklayanlar
- Ekrem İmamoğlu, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı.
Adaylıktan çekilenler
- Dursun Çiçek, asker, siyasetçi ve 25. ile 26. dönem İstanbul milletvekili.
Aday olmayı reddedenler
- Özgür Özel, 24., 25., 26., 27. ve 28. Dönem Manisa Milletvekili, Cumhuriyet Halk Partisi genel başkanı ve TBMM grup başkanı.
- Mansur Yavaş, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı.
- Hurşit Güneş, 24. Dönem Kocaeli milletvekili.
Kampanyalar
CHP'li 116 milletvekilinin imzasını alarak aday adayı olan Ekrem İmamoğlu, "CHP Başaracak, Türkiye Kazanacak" sloganıyla ön seçim kampanyasına 8 Mart 2025 Cumartesi günü İzmir'de partililerle yaptığı buluşmayla başladı. Aynı günün akşamında Kayseri'de de partililer ile konuşan İmamoğlu, vaatlerini sıraladı, partilileri ön seçime yoğun bir katılım göstermeye çağırdı ve gündemdeki meseleler hakkında konuştu. Ertesi gün olan 9 Mart'ta önce Adana'ya sonra Antalya'ya giderek CHP'lilerle olan buluşmalarına devam etti.
İmamoğlu, birkaç günlük aranın ardından ön seçim sürecindeki kampanyasını devam ettirmek amacıyla 12 Mart 2025 tarihinde Kastamonu'da yeni bir buluşma gerçekleştirdi. Ancak buluşma için kentteki spor salonlarının tahsis edilmemesi basında ve kamuoyunda tartışma konusu oldu. 13 Mart tarihindeyse Bursa kentinde toplantı gerçekleştirildi.
Ekrem İmamoğlu, 15 Mart'ta öğle saatlerinde başkent Ankara'da, ABB Başkanı Mansur Yavaş ile makamında görüştükten sonra, partililere hitap etti. Akşam saatlerinde memleketi Trabzon'a geçen İBB Başkanı, kendisine bölge halkı tarafından yapılan karşılamanın ardından, burada da bir konuşma gerçekleştirdi. 16 Mart tarihindeyse Diyarbakır ve Erzincan'da son mitinglerini yaparak partililerine seslendi. 22 Mart günü Haliç Kongre Merkezi'nde yapılması planlanan son miting ise Ekrem İmamoğlu'nun gözaltına alınmış olması nedeniyle gerçekleştirilemedi. Buna karşın, CHP'nin TBMM Grubu Başkanvekili olan Gökhan Günaydın, mitingin Ekrem İmamoğlu olmadan yapılmak istendiğini ancak söz konusu toplantının İstanbul Valiliği kararıyla yasaklandığını belirtti. Valilik ise Günaydın'ın iddialarını reddetti.
Diploma iptali ve hukuki tartışmalar
18 Mart 2025 tarihinde, İstanbul Üniversitesi tarafından Ekrem İmamoğlu'nun İşletme Fakültesi'nden aldığı lisans diplomasının iptal edildiği duyuruldu. Üniversite yönetimi, iptale gerekçe olarak “mezuniyet sürecinde tespit edilen usulsüzlükleri” gösterdi. Ancak hukukçular, bu kararın yetkisiz olduğunu, diplomaların iptal yetkisinin yalnızca ilgili fakülteye ait olduğunu belirtti. İmamoğlu, kararın siyasi olduğunu savunarak konuyu yargıya taşıyacağını açıkladı. Muhalefet partileri, akademisyenler ve sivil toplum kuruluşları, iptalin hukuki değil siyasi bir müdahale olduğunu ifade ederek karara tepki gösterdi.
Gözaltı ve kamuoyundaki tepkiler
19 Mart 2025 tarihinde, Ekrem İmamoğlu sabah saatlerinde İstanbul'daki evinde gözaltına alındı. Gözaltı işlemi, “suç örgütü lideri şüphesi” suçlamasıyla gerçekleştirildi. Haber kısa sürede ülke genelinde geniş yankı uyandırırken, İstanbul başta olmak üzere birçok şehirde protesto gösterileri düzenlendi. İstanbul Üniversitesi önünde toplanan öğrenciler, diploma iptali ve gözaltı kararına karşı protesto gerçekleştirdi. CHP ve çeşitli sivil toplum kuruluşları, gözaltının hukuksuz olduğunu belirterek İmamoğlu'nun derhal serbest bırakılması çağrısında bulundu. Sosyal medyaya tepkiler sebebiyle bant daraltması uygulandı. Diğer muhalif partiler duruma tepki gösterdi.
Genel başkan Özgür Özel önseçimin her türlü yapılacağını ve üye olmayanlar için destek amaçlı ikinci bir sandık daha kurulacağını ve parti üyeleri dışındaki insanların bu duruma karşı destek çıkmak için o sandıkta oy kullanabileceğini duyurdu. Saraçhane'de miting düzenlendi.
Seçim sonuçları
Cumhurbaşkanlığı ön seçimi kapsamında, Türkiye genelinde 81 il ve 973 ilçede toplam 5.600 sandık kuruldu. Oy verme işlemleri sabah saat 08.00 itibarıyla başladı. Normalde 17.00'de tamamlanması planlanan oy kullanma süresi, yoğun katılım nedeniyle saat 19.00'a kadar uzatıldı. Sandıklar kapandıktan sonra oyların sayımına geçildi.
Bu süreçte Ankara'da 25, İstanbul'da 39 ve İzmir'de 30 ilçede seçmenler, ilçe başkanlıklarına ek olarak belediyelere ait sosyal tesisler, pazar alanları, kahvehaneler, düğün salonları ve spor salonları gibi kolay ulaşılabilen mekânlarda oylarını kullandılar.
| Aday / Oy türü | Üye Sandığı | Dayanışma Sandığı | Toplam |
|---|---|---|---|
| Ekrem İmamoğlu | 1.653.887 (%99,95) | 13.844.070 | 15.497.957 |
| Geçersiz ya da boş oy | — | ||
| Katılım Oranı | %94,3 (yalnızca üye sandığı için geçerli) | ||
CHP İstanbul Milletvekili Cemal Enginyurt'un açıklamasına göre, Ordu ilinde CHP'nin yaklaşık 10 bin kayıtlı üyesi bulunmaktaydı; ancak Dayanışma Sandıkları uygulaması sayesinde üye olmayan vatandaşların da oy kullanabilmesiyle birlikte, Ordu'da toplam 57 bin kişi oy kullandı.
Parti içi tepkiler
Potansiyel adaylardan biri olarak görülen Ekrem İmamoğlu 30 Ocak 2025'te “Kötü gidişata dur demek için partimiz yola çıkmıştır. Bu gidişattan kurtulmanın tek yolu erken seçimdir. Genel başkanımız bir cumhurbaşkanı adayı belirleme sürecini başlatmıştır, Ülkemiz tarihinde ilk defa yapılacak olan bu demokratik uygulama yakın geleceğimiz adına büyük bir devrimdir. Partimizin kararını en güçlü şekilde destekliyorum” açıklamalarında bulunarak ön seçim kararını desteklediğini açıkladı.
CHP lideri Özgür Özel, parti politikaları doğrultusunda seçim çalışmalarının sürdüğünü belirterek, 'Partimizin genel söylemleri ve ilkeleri çerçevesinde propagandaları da hazırlıyoruz. Cumhurbaşkanı adayımızın ön seçimle belirlenmesi ile birlikte bu kuvvetli adımı atacağız. CHP'de şu anda 1,6 milyon üyemiz var ancak bu sayının artmasını istiyoruz. Mutlaka en geniş katılımla CHP'nin cumhurbaşkanı adayını belirlemek istiyoruz' ifadelerini kullandı.
9 Şubat 2025'te Özgür Özel, Ekrem İmamoğlu ve Mansur Yavaş, ön seçim konusunu görüşmek üzere yaklaşık üç saat süren bir toplantı gerçekleştirmiştir. Basına yansıyan haberlere göre, Yavaş ön seçime katılmama kararı almıştır. Ön seçime karşı olmadığını ancak bunun tek kriter olarak görülmemesi gerektiğini belirten Yavaş, kamuoyu yoklamaları gibi yöntemlerin de dikkate alınması gerektiğini ifade etmiştir. Parti içinde birlik ve bütünlüğün korunmasının önemine vurgu yapan Yavaş, parti kararlarına uyacağını ve saygılı olacağını dile getirmiştir. Ayrıca, CHP'nin önceliğinin ekonomik kriz ve yoksulluk gibi halkın temel sorunları olması gerektiğini belirtmiştir.
11 Şubat 2025'te Özgür Özel ön seçim hakkında “O gülen yüzlerden bile kriz çıkarmaya çalışan bir akıl pazartesi sabahı başladı. Mansur Yavaş'ın her durumda aday olduğunu söylediler. Başkanlarımızla yaptığımız o görüşmede vardığımız sonuçları, partinin genel başkanı olarak söylüyorum. Bir, partinin başarısı için herkesin elinden geleni yapacağı, parti kararlarına uyacağı ve milletimizin hayal kırıklığına uğratılmaması noktasında çok hassas bir sürecin yürütülmesi konusunda tam mutabakat sağladık.” açıklamalarında bulundu ayrıca “Sayın Mansur Yavaş, cumhurbaşkanı adayının belirleneceği ön seçime girmeyeceğini bize bildirdi ve şu cümleyi kurdu: ‘Hepsi bizim partililerimiz. Elbette onların vereceği karara ben de saygılıyım, hepimiz saygılıyız.' Ön seçim süreci dahil tüm bu süreçlerin hep birlikte ortak akılla yürütülmesi, bundan sonra daha çok bir araya gelinmesi konusunda hemfikiriz” ifadeleri ile Yavaş'ın ön seçimde aday olmayacağını doğruladı. Yavaş ise aynı gün resmi Twitter hesabından “Pazar günü Genel Başkanımız Sayın Özgür Özel ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanımız Ekrem İmamoğlu ile birlikte gerçekleştirdiğimiz görüşme fotoğraf karelerine yansıdı. Ülkemizin güzel günlere kavuşması, emeklilerin, asgari ücretlinin, öğrencilerin, işçilerin rahata erebilmesi, parlamenter demokrasinin yeniden tesis edilebilmesi için biriz ve beraberiz.'' yazılı bir Tweet paylaştı.
Notlar
- ^ Tüzüğün beşinci maddesinin 14. bendi.
Dış Bağlantılar
- Ön seçim için kurulan internet sayfası
- CHP'nin kurumsal web sitesi