
Altı Ok, Kemalizm'i ve Kemalizm'in altı temel ilkesini temsil eden siyasal simgedir. Simgedeki altı ok; cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılık ilkelerini gösterir. Kırmızı zemin üzerine yerleştirilen altı beyaz oktan oluşan simge, aynı zamanda Cumhuriyet Halk Partisinin amblemi ve parti bayrağıdır.
Tarihçesi
Kemalizm'in temel ilkelerinin ortak bir program altında toplanması aşamalı olarak gerçekleşti. 1927'de düzenlenen Cumhuriyet Halk Fırkası 2. Olağan Kongresi'nde cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık ve laiklik ilkeleri kabul edildi. Bu dört ilkeye, 10-18 Mayıs 1931 tarihlerindeki Cumhuriyet Halk Fırkası 3. Olağan Kongresi'nde devletçilik ile inkılapçılık eklendi. Böylece altı ilke, partinin ana nitelikleri olarak ilk kez bir arada ve sistemli biçimde 1931 tarihli parti programında yer aldı.

Altı ilkenin oklarla gösterildiği simge, Cumhuriyet'in 10. yıl dönümü dolayısıyla yürütülen hazırlıklar sırasında 1933'te oluşturuldu. Tasarım çalışması Gazi Terbiye Enstitüsü bünyesinde yapıldı ve simge eğitimci İsmail Hakkı Tonguç tarafından çizildi. Tasarımda Topkapı Sarayı Müzesi'nde bulunan tarihî Türk oklarından yararlanıldığı belirtilmiştir. Altı oktan biri diğerlerine göre daha uzun ve çentikli biçimde düzenlenmiştir. Kırmızı zemin üzerindeki altı beyaz ok, aynı yıl Cumhuriyet Halk Fırkasının simgesi ve bayrağı olarak kullanılmaya başlandı.
1935'te gerçekleştirilen Cumhuriyet Halk Partisi 4. Olağan Kurultayında kabul edilen program, partinin dayandığı esasları “Kamâlizm prensipleri” olarak adlandırdı. Aynı programda Altı Ok, yalnızca partinin amblemini oluşturan işaretler olarak değil, partinin ana niteliklerini ve benimsediği devlet anlayışını birlikte ifade eden ilkeler olarak düzenlendi.
Altı ilke, 5 Şubat 1937 tarihli ve 3115 sayılı kanunla 1924 Anayasası'nın ikinci maddesine eklendi. Değiştirilen maddede Türkiye Devleti “cumhuriyetçi, milliyetçi, halkçı, devletçi, laik ve inkılapçı” olarak tanımlandı. Kanun, 13 Şubat 1937 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
CHP'nin 16 Ekim 1981'de kapatılmasının ardından simgenin partiyle kurumsal kullanımı kesintiye uğradı. Partinin 9 Eylül 1992'de yeniden kurulmasıyla Altı Ok yeniden CHP amblemi olarak kullanılmaya başlandı ve günümüzde de bu kullanım sürmektedir.
İlkelerin anlamı

Altı Ok'ta yer alan ilkeler, 1931 ve 1935 programlarında birbirinden bağımsız işaretler olarak değil, aynı devlet ve toplum düzeninin birbirini tamamlayan esasları olarak tanımlandı. Her ok ayrı bir ilkeyi gösterirken simge bütünüyle Kemalizm'i temsil etmektedir.
Cumhuriyetçilik
Cumhuriyetçilik, devlet egemenliğinin bir hanedana veya kişiye değil, millete ait olması ve devlet yönetiminin cumhuriyet biçiminde düzenlenmesi ilkesidir. Tarihsel programlarda cumhuriyet, millî egemenliğin temsil edildiği ve korunduğu devlet biçimi olarak ele alınmıştır. Egemenliğin millet adına Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kullanılması, ilkenin yönetim düzenindeki temel karşılığıdır.
Milliyetçilik
Milliyetçilik, Türkiye halkının ortak ülke, tarih, kültür, ülkü ve siyasal birlik temelinde millet oluşturmasını; bu milletin bağımsızlığının ve devlet bütünlüğünün korunmasını ifade eder. 1935 programında millet, dil, kültür ve ülkü birliğiyle birbirine bağlı yurttaşlardan oluşan siyasal ve toplumsal bir bütün olarak tanımlanmıştır. İlke aynı zamanda Türk milletinin bağımsız kimliğini koruyarak diğer milletlerle eşit ilişkiler kurmasını öngörür.
Halkçılık
Halkçılık, siyasal irade ve egemenliğin kaynağını halkta gören; yurttaşların kanun önünde eşitliğini ve belirli kişi, aile, zümre veya topluluklara ayrıcalık tanınmamasını esas alan ilkedir. Bu çerçevede halk, devlet yönetiminin dışında kalan bir topluluk değil, egemenliği kullanan milletin bütünü olarak kabul edilir.
Devletçilik
Devletçilik, millî kalkınmanın sağlanması ve toplumun genel ihtiyaçlarının karşılanması için devletin özellikle ekonomi alanında doğrudan sorumluluk üstlenmesini ifade eder. 1931 programında kişisel çalışma ve girişim kabul edilmekle birlikte, milletin genel ve yüksek yararının gerektirdiği işlerde devletin fiilen görev alması temel esaslardan biri olarak belirlenmiştir. İlke, yalnızca düzenleme ve denetlemeyi değil; gerekli görülen alanlarda kamu kuruluşlarının kurulmasını, üretim yapılmasını, altyapının geliştirilmesini ve ekonomik planlamayı da kapsayan bir devlet görevini ifade etmiştir.
Laiklik
Laiklik, devlet yönetimi, hukuk ve eğitimin din kurallarına göre düzenlenmemesi; devlet yetkisinin dinî makamlardan bağımsız olması ilkesidir. Bunun yanında yurttaşların vicdan ve inanç özgürlüğünün devlet güvencesinde bulunmasını ve dinin siyasal veya kişisel çıkar amacıyla kullanılmasının önlenmesini kapsar. Türkiye Cumhuriyeti'nin resmî dinine ilişkin anayasa hükmünün 1928'de kaldırılması ve Altı Ok'un 1937'de Anayasa'ya eklenmesi, ilkenin hukuk düzenindeki başlıca aşamalarındandır.
İnkılapçılık
İnkılapçılık, Türk İnkılabı ile kurulan cumhuriyet düzeninin ve gerçekleştirilen değişikliklerin korunmasını, geliştirilmesini ve ülkenin değişen ihtiyaçları doğrultusunda sürdürülmesini ifade eder. İlke, inkılabı yalnızca geçmişte tamamlanmış bir olay olarak değil, devlet ve toplum kurumlarının sürekli geliştirilmesine yön veren bir hareket olarak ele alır.
Ayrıca bakınız
- Atatürk İlkeleri
- Kemalizm
- Atatürk Devrimleri
- Cumhuriyet Halk Partisi
- Siyasi parti sembolleri listesi
- Kemalizm
- Cumhuriyet Halk Partisi
- Politik sembolizm
- Devlet ideolojileri