Asgari ücret veya minimum ücret, işverenlerin çalışanlarına yasal olarak ödeyebilecekleri en düşük ücreti, yani emeklerinin karşılığında çalışanın kabul edebileceği taban fiyatı ifade eder. Çoğu ülke, 20. yüzyılın sonuna kadar asgari ücret mevzuatını yürürlüğe koydu. Asgari ücretler, işgücü maliyetini artırdığı için şirketler, geçici işçi çalıştırmak, işgücünü asgari ücretin daha düşük olduğu veya hiç olmadığı bölgelere taşımak ya da iş fonksiyonlarını otomatikleştirerek bu yasaları aşmaya çalışabilir. Asgari ücret politikaları, ülkeler arasında ve bir ülke içinde farklı bölgeler, sektörler veya yaş grupları arasında değişiklik gösterebilir; bu farklılıklar genellikle yaşam maliyeti, bölgesel ekonomik koşullar ve sektöre özgü faktörlerden etkilenir.
Asgari ücret hareketi, başlangıçta işçilerin kötü koşullarda çalıştığı atölyelerde sömürülmesini önlemek amacıyla, işverenlerin sahip olduğu haksız pazarlık gücüne karşı bir önlem olarak ortaya çıktı. Zamanla asgari ücret, düşük gelirli ailelere destek sağlamanın bir yolu olarak görülmeye başlandı. Üyeleri için zorunlu sendika üyeliğini ve asgari ücreti öngören modern ulusal yasalar, ilk olarak 1894 yılında Yeni Zelanda'da kabul edildi. Günümüzde birçok ülkede asgari ücret yasaları yürürlükte olmasına rağmen, asgari ücretin yararları ve olası sakıncaları konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. Asgari ücret politikaları, belirli ücretleri doğrudan yasayla düzenlemek, ekonomik göstergelere göre asgari ücreti ayarlayan formüller kullanmak veya işveren, çalışan ve hükûmet temsilcilerinin katılımıyla oluşturulan ücret kurulları aracılığıyla belirlemek gibi çeşitli yöntemlerle uygulanabilir.
Arz ve talep modelleri, asgari ücretin bazı durumlarda istihdam kayıplarına yol açabileceğini öngörür; ancak tek alıcılı işgücü piyasalarında, yani bireysel işverenlerin piyasa genelinde ücret belirleme gücüne sahip olduğu durumlarda, asgari ücret işgücü piyasasının verimliliğini artırabilir. Asgari ücreti savunanlar, bunun çalışanların yaşam standartlarını yükselttiğini, yoksulluğu ve eşitsizliği azalttığını ve çalışanların moralini artırdığını öne sürer. Buna karşılık, asgari ücreti eleştirenler, bazı düşük ücretli işçilerin iş bulamaması nedeniyle yoksulluk ve işsizliğin artacağını ve bu kişilerin işsizler arasına katılacağını savunur.
Asgari ücrete dair yaklaşımlar
Klasik liberal ve liberteryen eleştiri
Klasik liberal ve liberteryen ekonomistler, asgari ücretin işsizlik oluşturduğu görüşünü benimsemiştir. Asgari ücretler ne kadar yükselirse bu ücretleri karşılayamayacak küçük işletme sahipleri o kadar artacaktır. Bunun sonucunda küçük işletmeler daha az işçi çalıştıracak ve bu durum işsizlik oluşturacaktır. Yandaki grafik bu durumu arz talep doğrularıyla göstermektedir.
Asgari ücret hem okuyup hem çalışabilecek lise öğrencilerini okuldan ettiği gibi, küçük işler yaparak en azından az bir maaşa çalışabilecek işçileri de pazar dışında bırakmaktadır. Kaçak işçi çalıştırılmasının bir sebebi de asgari ücrettir. Bu sistemle hem kaçak işçiler daha kötü şartlarda çalıştırılmaktadır hem de devlet bu işçilerden ufak hesaplı (ama geniş hacimli) vergi kaybına uğramaktadır.
Ayrıca bakınız
- Kısmi süreli çalışma
- Tam zamanlı iş
- Çalışma süresi
- Türkiye'de asgari ücret
- Türkiye'de emekli maaşları
- Aylık asgari ücretlerine göre Avrupa ülkeleri