Belçika Krallığı

Belçika Krallığı Koninkrijk België (Felemenkçe) Royaume de Belgique (Fransızca) Königreich Belgien (Almanca)
Bayrak Arma
Slogan Eendracht maakt macht (Felemenkçe) L'union fait la force (Fransızca) Einigkeit macht stark (Almanca) (Türkçe: "Birlikten kuvvet doğar")
Millî marş Brabançonne Brabantlı
Dünya üzerinde Avrupa'da
Başkent	Brüksel Şehri 50°51′K 4°21′D / 50.850°K 4.350°D / 50.850; 4.350
En büyük şehir	Brüksel Başkent Bölgesi
Resmî dil(ler)	Felemenkçe Fransızca Almanca
Etnik gruplar (2025)	%64 Belçikalı %36 diğer
Dinler (2023)	%59 dinsiz %34 Hristiyan %31 Katolik %3 diğer Hristiyan %6 İslam %1 diğer
Demonim	Belçikalı
Hükûmet	Federal parlamenter anayasal monarşi
• Hükümdar Philippe • Başbakan Bart De Wever
Yasama organı	Federal Parlamento
• Üst meclis	Senato
• Alt meclis	Temsilciler Meclisi
Hollanda'dan bağımsızlık
• İlan 4 Ekim 1830 • Tanınma 19 Nisan 1839 • Federal devlet 1970
Yüzölçümü
• Toplam	30.689 km2 (136.)
• Su (%)	0,64 (2022)
Nüfus
• 2025 sayımı	11.825.551
• Yoğunluk	385/km2 (35.)
GSYİH (SAGP)	2025 tahminî
• Toplam	$889,833 milyar (37.)
• Kişi başına	$75.187 (20.)
GSYİH (nominal)	2025 tahminî
• Toplam	$689,364 milyar (23.)
• Kişi başına	$58.248 (16.)
Gini (2022)	▲ 24.9 düşük
İGE (2023)	0.951 çok yüksek · 10.
Para birimi	Euro (€) (EUR)
Zaman dilimi	UTC+1 (OAS)
• Yaz (YSU)	UTC+2 (OAYS)
Trafik akışı	sağ
Telefon kodu	+32
ISO 3166 kodu	BE
İnternet alan adı	.be

Belçika (Felemenkçe: België, Felemenkçe telaffuz: [ˈbɛlɣijə]  ( dinle)), resmî adıyla Belçika Krallığı (Felemenkçe: Koninkrijk België, Felemenkçe telaffuz: [ˈkoːnɪŋkˌrɛik ˈbɛlɣijə]), Kuzeybatı Avrupa'da yer alan bir ülkedir. Alçak Ülkeler olarak bilinen kıyı ovası bölgesinde konumlanan ülke; kuzeyde Hollanda, doğuda Almanya, güneydoğuda Lüksemburg ve güneyde Fransa ile komşudur. Batıda ise Kuzey Denizi ile çevrilidir. Ayrıca kuzeybatıda Birleşik Krallık ile deniz sınırı bulunmaktadır. 30.689 km² (11.849 mil²) yüzölçümüne sahip olan Belçika'nın nüfusu 11,8 milyonu aşmaktadır; kilometrekare başına 383 kişi olan nüfus yoğunluğu ile Avrupa'da altıncı sırada yer almaktadır. Ülkenin başkenti ve en büyük metropol alanı Brüksel'dir; diğer önemli şehirleri arasında Anvers, Gent, Charleroi, Liège, Brugge, Namur ve Leuven bulunur.

Belçika, bölgesel ve dilsel temellere göre yapılandırılmış karmaşık bir federal sisteme sahip parlamenter anayasal monarşi ile yönetilmektedir. Ülke, yüksek derecede özerkliğe sahip üç bölgeye ayrılmıştır: kuzeyde Flaman Bölgesi (Flandre), güneyde Valon Bölgesi (Valonya) ve ortada Brüksel Başkent Bölgesi. Ayrıca Belçika'da iki ana dil topluluğu bulunmaktadır: nüfusun yaklaşık %60'ını oluşturan Felemenkçe konuşan Flaman Topluluğu ile yaklaşık %40'ını oluşturan Fransızca konuşan Fransız Topluluğu. Bunun yanı sıra Doğu Kantonları'nda nüfusun yaklaşık %1'ini oluşturan küçük bir Almanca konuşan topluluk da vardır. Bu dilsel çeşitlilik ve buna bağlı siyasi anlaşmazlıklar, altı farklı hükûmetten oluşan karmaşık bir yönetim yapısına yansımıştır. Belçika, yüksek gelirli ekonomiye sahip gelişmiş bir ülkedir. Avrupa Birliği'nin kurucu altı üyesinden birisidir ve başkenti Brüksel Avrupa Birliği'nin fiili başkenti olarak kabul edilir. Avrupa Komisyonu, Avrupa Birliği Konseyi, Avrupa Konseyi ve Avrupa Parlamentosu'nun iki merkezinden biri (diğeri Strazburg) burada yer alır. Brüksel ayrıca NATO gibi birçok önemli uluslararası kuruluşun merkezine ev sahipliği yapmaktadır.

Günümüzdeki Belçika toprakları, Antik Çağ'da Belga kabilelerinin egemenliği altındaydı ve MÖ 1. yüzyılın ortalarında Roma İmparatorluğu'na katıldı. Orta Çağ boyunca, merkezi konumu sayesinde görece refahını koruyan bölge, hem ticari hem de siyasi açıdan daha büyük komşularıyla yakın ilişkiler içinde oldu; Karolenj İmparatorluğu'nun, ardından Kutsal Roma İmparatorluğu'nun ve daha sonra Burgonya Hollandası'nın bir parçasıydı. Habsburg İspanyası (1556-1714), Avusturya Habsburgları (1714-1794) ve Devrimci Fransa (1794-1815) yönetimlerinin ardından, 1815'te Viyana Kongresi sonrasında modern Belçika'nın büyük bölümü Hollanda Birleşik Krallığı'na dahil edildi. Yüzyıllar boyunca çeşitli Avrupa güçleri arasında el değiştirmesi nedeniyle Belçika, "Avrupa'nın savaş alanı" olarak anıldı ve bu ün, 20. yüzyıldaki iki dünya savaşıyla daha da pekişti.

Bağımsız Belçika, 1830 yılında Belçika Devrimi'nin ardından kuruldu. 19. yüzyılda Sanayi Devrimi'ne katılan ilk ülkelerden biri oldu ve Avrupa kıtasında sanayileşen ilk ülke haline geldi. 20. yüzyılın başlarında Belçika, başta Belçika Kongosu ile Ruanda-Urundi olmak üzere çeşitli sömürgelere sahipti; bu topraklar 1960 ile 1962 yılları arasında bağımsızlıklarını kazandı. 20. yüzyılın ikinci yarısında, Felemenkçe konuşanlar ile Fransızca konuşanlar arasındaki gerilimlerin arttı; bu gerilimler, siyasi kültür farklılıkları ile Flandre ve Valonya arasındaki eşitsiz ekonomik gelişmeden kaynaklandı. Bu süreç, 1970 ile 1993 yılları arasında üniter yapıdan federal sisteme geçişi de içeren kapsamlı devlet reformlarına yol açtı. Reformlara rağmen gerilimler sürmekte; ülkede Flamanlar arasında güçlü bir ayrılıkçı eğilim, tartışmalı dil yasaları ve 2010 federal seçimlerinin ardından 589 gün boyunca hükûmet kurulamamasına neden olan parçalı bir siyasi yapı oluşmuştur.

Belçika, Fransa (620 km), Almanya (162/167 km), Lüksemburg (148 km) ve Hollanda (450 km) ile kara sınırına sahiptir. Su yüzeyleri dâhil toplam yüzölçümü 30.689 km² (11.849 mil²)'dir. 2018 yılına kadar ülkenin toplam alanı 30.528 km² (11.787 mil²) olarak kabul edilmekteydi; ancak bu tarihten sonra yapılan ölçümlerde yeni bir hesaplama yöntemi kullanıldı. Önceki hesaplamalardan farklı olarak kıyıdan itibaren en düşük su seviyesine kadar olan alanın da dâhil edilmesiyle ülkenin yüzölçümünün 160 km² (62 mil²) daha büyük olduğu ortaya kondu. Yalnızca kara alanı ise 30.494 km² (11.774 mil²)'dir. Belçika, 49°30′ ile 51°30′ kuzey enlemleri ve 2°33′ ile 6°24′ doğu boylamları arasında yer alır.

Belçika üç ana coğrafi bölgeye ayrılır; kuzeybatıdaki kıyı ovası ile orta kesimdeki plato, Anglo-Belçika Havzası'na aitken, güneydoğudaki Ardenler'in yüksek kesimleri ise Hersiniyen orojenez kuşağına dahildir. Paris Havzası ise ülkenin en güney ucunda yer alan Belçika Lorraine'i olarak adlandırılan küçük bir dördüncü alanı kapsar. Kıyı ovası başlıca kum tepeleri ve polderlerden oluşur. İç kesimlerde ise çok sayıda su yolu ile beslenen, verimli vadilere sahip ve yavaşça yükselen düzgün bir arazi ile kuzeydoğuda Kempenland olarak bilinen kumluk düzlükler yer alır. Yoğun ormanlarla kaplı Ardenler'in tepe ve platoları daha engebeli ve kayalık olup mağaralar ile küçük kanyonlar barındırır. Bu bölge batıya doğru Fransa'ya uzanırken, doğuda Almanya'daki Eifel bölgesine Yüksek Bataklıklar (High Fens) platosu üzerinden bağlanır; burada yer alan Signal de Botrange, 694 m (2.277 ft) yüksekliğiyle ülkenin en yüksek noktasıdır.

İklim, Kuzeybatı Avrupa'nın büyük bölümünde olduğu gibi, yılın tüm mevsimlerinde belirgin yağış görülen okyanusal ılıman iklimdir. Ortalama sıcaklıklar ocak ayında 3 °C (37,4 °F) ile en düşük, temmuz ayında ise 18 °C (64,4 °F) ile en yüksek seviyeye ulaşır. Aylık ortalama yağış miktarı, şubat ve nisan aylarında 54 mm (2,1 in) civarındayken temmuz ayında 78 mm (3,1 in)'ye çıkar. 2000-2006 yılları arasındaki ortalamalara göre günlük en düşük sıcaklık 7 °C (44,6 °F), en yüksek sıcaklık 14 °C (57,2 °F) ve aylık yağış miktarı 74 mm (2,9 in) olarak ölçülmüştür; bu değerler, geçen yüzyılın ortalamalarına kıyasla yaklaşık 1 °C ve yaklaşık 10 mm daha yüksektir.

Belçika'da iklim değişikliği, sıcaklıkların artmasına, sıcak hava dalgalarının daha sık ve şiddetli yaşanmasına, kış yağışlarının artmasına ve kar yağışının azalmasına yol açtı. 2100 yılına kadar Belçika kıyılarında deniz seviyesinin 60 ila 90 santimetre yükselmesi, en kötü senaryoda ise bu artışın 200 santimetreye kadar ulaşması öngörülmektedir. İklim değişikliğinin maliyetinin, özellikle aşırı sıcaklar, kuraklık ve sel olayları nedeniyle 2050 yılında yıllık yaklaşık 9,5 milyar avroya (Belçika GSYİH'sinin %2'si) ulaşacağı tahmin edilmektedir; buna karşılık daha ılıman kışların sağlayacağı ekonomik kazançların yıllık yaklaşık 3 milyar avro (%0,65) düzeyinde olacağı hesaplanmaktadır. 2023 yılında Belçika, 106,82 milyon ton sera gazı salımı gerçekleştirdi; bu miktar küresel toplam emisyonların yaklaşık %0,2'sine ve kişi başına 9,12 tona karşılık gelmektedir. Ülke, 2050 yılına kadar net sıfır emisyona ulaşmayı taahhüt etti.

Antwerp

Doğu
Flandre

Flaman
Brabant

Henegouwen

Liège

Limburg

Lüksemburg

Namur

Waals-Brabant

Batı
Flandre

   Flandre

   Valonya

   Brüksel

Burgund ve Habsburg mahkemelerini takiben, 19.yüzyılda ülkeyi yöneten ve yönlendiren yüksek sınıfın içinde olabilmek için Fransızca konuşabilmek gerekliydi, Felemenkçe konuşanlar alt sınıf vatandaşlardı. Yüzyılın sonunda ve devamı 20. yüzyıla doğru Flaman hareketi bu duruma karşılık olarak gelişti. Valonlar ve Brüksellilerin çoğunluğu Fransızcayı birinci dilleri olarak benimsemesine rağmen Flamanlar bunu reddetti ve Felemenkçenin Flamanların resmi dili olmasında başarılı oldular. II. Dünya Savaşı'nı takriben Belçika siyasetinde giderek artan şekilde iki ana dile bağlı özerkleşmeden yana bir eğilim baskın hale geldi. Toplumsal gerginlik arttı ve anayasa çatışma potansiyelini en aza indirmek için değiştirilmiştir.

Temel olarak 1962-63 yıllarında tanımlanan 4 dil alanı (Felemenkçe, Fransızca, iki dilli (Felemenkçe, Fransızca) ve Almanca alanları) ve 1970, 1980, 1988 ile 1993'teki Belçika anayasasındaki ardışık revizyonlar 3 düzeyde politik güce ayrılmış tek bir federal devlet kurdu:

1. Brüksel merkezli Belçika Federal Yönetimi.
2. Üç ana topluluk:
   • Flaman topluluğu;
   • Fransız topluluğu;
   • Alman topluluğu.
3. Üç bölge:
   • Beş vilayete ayrılan Flaman Bölgesi;
   • Beş vilayete ayrılan Valon Bölgesi;
   • Brüksel Başkent Bölgesi.

Anayasal dil alanları bölgelerinde resmi dilleri belirler. Bu yedi parlamento ve hükûmet için 1980'de topluluklar ve bölgeler yaratıldığı zaman olanak sağlasa da Flaman politikacılar ikisini birleştirmeye karar verdi. Yani Flamanlar federal ve özel belediyelere ait sorunlar hariç tüm konularda yetkili olan tek bir parlamento ve yönetimde birleşmiştir.

Topluluklar ve bölgelerin örtüşen sınırları iki kayda değer özellik yaratmıştır: Brüksel Başkent Bölgesi (diğer bölgelerden birkaç yıl sonra yaratılmıştır) Fransız ve Flaman topluluklarının ikisini birden içerir ve Almanca konuşulan bölge tamamıyla Valon Bölgesi sınırları içindedir. Kurumlar arasındaki çatışmalar Belçika Anayasa Mahkemesi tarafından çözümlenir. Yapısı farklı kültürlerin barışçıl bir şekilde bir arada yaşaması için uzlaşma yaratması amacıyla tasarlanmıştır.

Belçika, anayasal bir halk monarşisi ve federal parlamenter demokrasi ile yönetilmektedir. İki meclisli federal parlamento, Senato ve Temsilciler Meclisi'nden oluşur. Senato, topluluklar ve bölgelerin parlamentoları tarafından atanan 50 senatör ve 10 ek senatörden meydana gelir. 2014'e kadar Senato üyelerinin çoğu doğrudan seçilmekteydi. Temsilciler Meclisi'nin 150 üyesi, 11 seçim bölgesinden orantılı temsil sistemiyle seçilir. Belçika'da oy kullanmak zorunludur ve bu nedenle ülke, dünyanın en yüksek seçmen katılım oranlarından birine sahiptir.

Kral, devletin başkanıdır ancak yetkileri sınırlıdır. Federal hükûmeti kurmak için Temsilciler Meclisi'nin güvenini kazanan başbakan dâhil bakanları atar. Bakanlar Kurulu en fazla on beş üyeden oluşur ve başbakan dışında, kurulun üyeleri eşit sayıda Felemenkçe ve Fransızca konuşanlardan oluşur. Yargı sistemi, Kara Avrupası hukuk sistemine dayanır ve Napolyon Kanunları'ndan kaynaklanır. Yargıtay, son temyiz mercii olup, temyiz mahkemeleri bir kademe altındadır.

Belçika'nın kuvvetle küreselleşmiş ekonomisi ve ulaşım altyapısı Avrupa'nın geri kalanıyla entegredir. Ülkenin ileri derecede endüstrileşen bölgenin kalbindeki konumu, 2007'de dünyanın en büyük 15. ticaret ülkesi olmasına yardımcı olmuştur. Ekonomi, işgücü, yüksek GNP ve kişi başına yüksek ihracatla karakteristikleşmiştir. Belçika'nın ana ithal ürünleri gıda ürünleri, makine, işlenmemiş elmas, petrol ve petrol ürünleri, kimyasallar, giyim ve aksesuar ve tekstil ürünleriyken ana ihraç ürünleri otomobil, gıda ürünleri, demir ve çelik, işlenmiş elmas, tekstil, plastik, petrol ürünleri ve demirdışı metallerdir.

Belçika, 19. yüzyılda Endüstri Devrimi'ne katılan ilk kıta Avrupası devletidir.Liège ve Charleroi'deki hızlı gelişen demir ve çelik üretimi ve 20. yüzyılın ortalarında Sambre–Mass vadisinde gelişen sanayi 1830-1910 arasında Belçika'yı dünyanın en gelişmiş üç ulusundan biri yapmıştır. Buna karşın 1840l'arda Flaman Bölgesi'ndeki tekstil endüstrisinde ciddi bir kriz oluştu ve bölge 1846-50 arasında bir kıtlık yaşadı.

II. Dünya Savaşı'ndan sonra Gent ve Anvers, kimya ve petrol endüstrisinde hızlı bir gelişme yaşadı. 1973 ve 1979 Petrol Krizleri ekonomiyi resesyona soktu ve bu durum demir-çelik endüstrisinin daha az rekabete katılan ve üretimde ciddi düşüş yaşayan Valonya'da daha uzun sürdü. 1980'ler ve 1990'lar boyunca ülkenin ekonomik merkezi kuzeye doğru kaydı ve bugünün kalabalık Vlaamse Ruit bölgesine yerleşti.

Başlıca eğitim kurumlarından bazıları şunlardır:

• Gent Üniversitesi
• Leuven Katolik Üniversitesi
• Université libre de Bruxelles
• Anvers Üniversitesi
• Vrije Universiteit Brussel
• Liege Üniversitesi

2007'nin başlarında Belçika nüfusunun yaklaşık %92'si Belçika Vatandaşı ve yaklaşık %6'sı diğer Avupa Birliği ülkelerinin vatandaşlarıydı. Kalabalık topluluklar İtalyanlar (171,918), Fransızlar (125,061), Hollandalılar (116,970), Faslılar (80,579), İspanyollar (42,765), Türkler (39,419) ve Almanlardı (37,621).

2004'te %97 oranla hemen hemen nüfusun tamamı kentlerde yaşamaktaydı. Belçika'da kilometrekareye 342 kişi düşer ve bu oran Avrupa'da Monako gibi mikrodevletler ve Hollanda dışında en fazla yoğunluğa sahip ülkedir. Ülkenin en yoğun alanı Anvers–Leuven–Brüksel–Gent kentlerinden meydana gelen Vlaamse Ruit iken en tenha alanı Ardenler'dir. 2006'da Flaman Bölgesi'nin nüfusu 6,078,600 kişiydi ve bu nüfus Anvers (457.749), Gent (230.951) ve Brugge (117.251) kentlerinde yoğunlaşmıştı. Charleroi (201.373), Liège (185.574) ve Namur (107.178) gibi kentleriyle Valonya'nın nüfusu 3.413.978 kişiyken 2 tanesinin 100.000'in üzerinde nüfusu olan 19 belediyeden meydana gelen Brüksel Başkent Bölgesi 1.018.804 nüfusa sahipti.

Belçika'da hemcins çiftler evlenme hakkına sahiptirler.

Diller

Belçika konuşulan dillere göre Felemenk, Fransız ve Alman bölgelerine ayrılmıştır. Bunun yanında birkaç azınlık dili de gayriresmî olarak konuşulur. Belçika'nın 3 resmi dili ya da lehçelerine dair hiçbir resmi sayım olmadığı gibi herhangi bir istatistik de yoktur. Buna rağmen aileler, eğitim ve yabancı çocukların 2. dilleri gibi bazı konuları içeren alanlarda bazı rakamlar verilebilir.

Bir istatistiğe göre Belçika nüfusunun %59'u Felemenkçe %40'ı Fransızca konuşur. Toplam Felemenkçe konuşucusu sayısı 6,23 milyondur ve bu nüfus kuzeydeki Flaman Bölgesi'nde yoğunlaşmıştır. Fransızca konuşucusu sayısı 3.32 milyondur ve konuşucular Valonya'da ve tahmini olarak 0.87 milyon kişi yani Brüksel Başkent Bölgesi'nin 85%inde yoğunlaşmıştır. Almanca konuşan 73,000 'lik halk Valon Bölgesi'nin doğusunda yerleşiktir; yaklaşık 10,000 Alman ve 60,000 Belçikalı Almanca konuşur. Takriben 23,000 Almanca konuşucusu resmi bölgeleri yakınlarındaki belediyelerde yaşar.

Belçika'da konuşulan Felemenkçe ve Fransızca Hollanda'da ve Fransa'da konuşulanlardan sözcükler ve nüans olarak farklılıklar içerir. Birçok Felemenk hala bölgelerindeki Felemenk lehçesini konuşur. Valonya'nın ana resmi dili olan Valonca bugün en çok yaşlı insanlar tarafından konuşulur ya da anlaşılır. Valonya'nın lehçeleri Picard dili gibi bugün günlük yaşamda kullanımda değildir.

• Belçika'nın şehirlerinin listesi ve nüfusları