03sa 00dk 00s; -30º 00' 00″| Takımyıldız | |
 Fornax takımyıldızının haritası | |
| Kısaltma | For |
|---|---|
| Tamlayan | Fornacis |
| Sembolizm | Ocak (maltız) |
| Sağ açıklık | 3sa |
| Dik açıklık | −30° |
| Alan | 398 derece kare (41.) |
| Ana yıldızlar | 2 |
| Bayer/Flamsteed yıldızları | 27 |
| Gezegeni olduğu bilinen yıldızlar | 6 |
| Parlak yıldızlar (3,00m'den) | 0 |
| En parlak yıldız | α For (3,80m) |
| Yakın yıldızlar (10 pc içindeki) | 2 |
| Messier nesneleri | 0 |
| Göktaşı yağmurları | Yok |
| Çevreleyen takımyıldızlar |
|
| En iyi Aralık ayı saat 21:00'de +50° ve −90° enlemleri arasında görülebilir. | |
Ocak takımyıldızı (Latince: Fornax), Güney göksel yarımküre'de yer alan ve kısmen göksel nehir Eridanus tarafından çevrelenmiş bir takımyıldızdır. Latincede "fırın" anlamına gelen adını, 1756 yılında Fransız gök bilimci Nicolas Louis de Lacaille vermiştir. Ocak takımyıldızı, modern 88 takımyıldızdan biridir.
En parlak üç yıldızı olan Alfa, Beta ve Nu Fornacis, güneye bakan basık bir üçgen oluşturur. Görünür büyüklüğü 3,91 olan Alfa Fornacis, Ocak takımyıldızının en parlak yıldızıdır. Altı yıldız sisteminde gezegenler bulunduğu tespit edilmiştir. Ocak Cüce Gökadası, Samanyolu'nun küçük ve soluk bir uydu gökadasıdır. NGC 1316, nispeten yakın bir radyo gökadadır.
Hubble'ın ultra derin alan görüntüsü Ocak takımyıldızının içinde yer alır.
Ocak takımyıldızı, gece gökyüzünde 41. en büyük takımyıldızdır ve 398 derece karelik bir alanı kaplar. Güney yarımkürenin ilk çeyreğinde (SQ1) yer alır ve Aralık ayı boyunca +50° ile -90° arasındaki enlemlerden görülebilir.
Tarihçe
Fransız gök bilimci Nicolas Louis de Lacaille, Ümit Burnu'nda iki yıl geçirmiş ve bu süreçte yaklaşık 10.000 güney yıldızını gözlemleyip kataloglamıştır. Lacaille, ilk olarak bu takımyıldızı bir imbik ve damıtma kabı ile tasvir ederek Fransızca le Fourneau Chymique (Kimya Fırını) olarak adlandırdı. 1752'deki gök küresi haritasında (planisfer), bu ismi le Fourneau (Fırın) olarak kısaltmıştır. Avrupa'dan görünmeyen Güney göksel yarımküre'nin keşfedilmemiş bölgelerinde on dört yeni takımyıldız daha tasarlayan Lacaille, bu takımyıldızların biri hariç hepsine Aydınlanma Çağı'nı simgeleyen aletlerin isimlerini vermiştir. 1763 tarihli haritasında ise "le Fourneau" ismini Latinceye çevirerek Fornax Chimiae olarak adlandırmıştır. Takımyıldızın ismi zamanla sadeleştirilmiş ve sadece "Fornax" olarak kullanılmıştır.
Notlar
- Bir istisna, adını Masa Dağı'ndan alan Masa takımyıldızı'dır. Diğer on üç takımyıldız (Ocak ile birlikte), Pompa, Çelikkalem, Pergel, Saat, Mikroskop, Cetvel, Sekizlik, Ressam, Kumpas, Ağcık, Heykeltıraş ve Dürbün takımyıldızlarıdır.
- Ocak takımyıldızı