Haber süreci

Haber-Bosch işlemi olarak da adlandırılan, Haber işlemi, yapay bir azot bağlanması işlemidir ve günümüzde amonyak üretimi için kullanılan ana endüstriyel yöntemdir. İşlem adını, 20, yüzyılın ilk on yılında geliştiren mucitleri Alman kimyagerler Fritz Haber ve Carl Bosch'tan almıştır. İşlem 400–500 °C sıcaklıklarda ve 150–350 bar basınç aralığı altında bir metal katalizör kullanarak hidrojen (H₂) ile atmosferik azot (N₂)'u reaksiyonla amonyağa (NH₃) dönüştürür:

${\displaystyle {\ce {N2 + 3 H2 -> 2 NH3}}\quad \Delta H^{\circ }=-91.8~{\text{kJ/mol}}}$

2017 yılı itibarıyla yıllık 150 milyon tonun üzerinde üretimle, bu yöntem dünya amonyak üretiminin %99'undan fazlasını sağlamaktadır. Aynı zamanda küresel karbondioksit (CO₂) emisyonlarının %1,4'ünden ve dünya enerji tüketiminin yaklaşık %1'inden sorumludur.

Haber işleminin geliştirilmesinden önce, Birkeland-Eyde işlemi ve Frank-Caro işlemi gibi erken yöntemlerin tümü oldukça verimsiz olduğu için endüstriyel ölçekte amonyak üretmek zordu.

Haber işlemi günümüzde esas olarak gübre üretmek için kullanılsa da, I. Dünya Savaşı sırasında Almanya'ya, İtilaf Güçlerinin Şili güherçilesi üzerindeki ticari ablukasını telafi ederek patlayıcı maddelerin üretimi için bir amonyak kaynağı sağladı.

• Aşırı insan nüfusu artışı
• Endüstriyel gaz
• Guano
• Hidrojen üretimi
• Endüstriyel gaz
• Texas City felaketi
• West Fertilizer Company patlaması