Karamanoğulları Devleti

Karamanoğulları Devleti Karamanlılar سلطنت روم Salṭanat-ı Rūm (Farsça)
1255-1487
y. 1385 yılında yazılmış olan Libro del conocimiento adlı seyahatnâmede kaydedilen Karamanoğulları Devleti bayrağı.
Bursa Kuşatması esnasında en geniş etki alanına ulaşmış olan Karamanlı Devleti (1413)
Tür	Tanınmamış Sultanlık(1332-1399, 1402-1474) Beylik (1250-1332, 1474-1487) Osmanlı vasal beyliği(1399-1402)
Başkent	Ermenek Karaman Konya (1307-1468) Mut (1352-1356) Ereğli Silifke (1474-1487)
Yaygın dil(ler)	Farsça Eski Anadolu Türkçesi Karamanlıca
Resmî din	Sünni İslam
Hükûmet	Irsî monarşi
Sultan
• 1255-1263 Kerimüddin Karaman Bey (ilk) • 1483-1487 Turgutoğlu Mahmud Bey (son)
Tarihî dönem	Geç Orta Çağ
• Kuruluşu 1255 • Dağılışı 1487
Yüzölçümü
146.000 km2
Para birimi	Akçe, Eşrefi, Mangır, Sikke, Dirhem
Öncüller Ardıllar Anadolu Selçuklu Devleti Eşrefoğulları Beyliği Eretna Devleti Kilikya Ermeni Krallığı Osmanlı İmparatorluğu
Günümüzdeki durumu	Türkiye

Karamanoğulları Devleti, Karamanoğulları Beyliği veya Karamanlılar (Farsça: امارت قرمان, romanize: İmāret-i Karaman veya Farsça: سلطنت روم, romanize: Salṭanat-ı Rūm),Anadolu Selçuklu Devleti'nin yıkılış sürecinde Güney Anadolu'da kurulan Anadolu Türk beyliklerinin en güçlüsü ve en uzun ömürlülerinden biridir. Oğuzların Afşar veya Salur boyuna mensup Türkmenler tarafından Nureddin Bey önderliğinde temelleri atılan ve Kerimüddin Karaman Bey tarafından resmen kurulan devlet, yaklaşık olarak 1255-1487 yılları arasında varlığını sürdürdü.

İlk olarak Ermenek bölgesi merkezli kurulan devlet, Selçuklu otoritesinin çöküşü ve Moğol İlhanlı baskısının azalmasıyla birlikte Konya ve Larende merkezli büyük bir egemenlik alanı kurdu. İç Anadolu'yu Akdeniz'e bağlayan stratejik ticaret yollarını, Alanya ve Anamur gibi önemli liman bölgelerini kontrol ederek Kıbrıs Krallığı ve Venedik ile doğrudan ticari ilişkiler geliştirdi. Siyasi ve ekonomik olarak güçlenmesinin ardından Anadolu Selçuklu Devleti'nin meşru varisi olduğunu savundu. Karamanoğlu I. Mehmed Bey döneminde alınan kararla Türkçe devletin resmî dili haline geldi.Moğol baskısına ve Selçuklu sarayındaki Farsça etkisine karşı kültürel bir tepki niteliği taşıyan bu adım, Türk yazı dilinin Anadolu'daki idari ve edebi gelişimini doğrudan etkiledi.

Karamanoğulları, Anadolu'daki Türk siyasi birliğini sağlamak konusunda Osmanlı Devleti'nin en büyük askeri ve siyasi rakibi oldu. Devlet, Memlûk Sultanlığı ve çeşitli Avrupalı devletlerle diplomatik ittifaklar kurarak nüfuzunu korumaya çalıştı. Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid'in 1398 yılındaki Akçay Muharebesi sonrasında Karamanoğlu Alâeddin Ali Bey'i mağlup etmesiyle beylik toprakları 1399-1402 yılları arasında tamamen Osmanlı kontrolüne girdi. 1402 yılındaki Ankara Muharebesi'nin ardından Timur tarafından beyliğin toprakları yeniden Karamanoğulları Hanedanı'na iade edildi. Karamanoğulları, Fatih Sultan Mehmed döneminde gerçekleştirilen seferlerle siyasi gücünü ve topraklarının büyük kısmını kaybetti. Devletin siyasi varlığı, 1487 yılında II. Bayezid tarafından topraklarının tamamen Osmanlı Devleti'ne ilhak edilmesiyle kesin olarak son buldu.

Devletin askeri teşkilatı, büyük oranda Türkmen süvari birliklerine dayanmaktaydı. Siyasi faaliyetlerinin yanı sıra imar çalışmalarına da yer veren Karamanoğulları; Karaman, Konya, Niğde ve Ermenek gibi merkezlerde mimari eserler inşa ettiler. Hatuniye Medresesi, Aktekke Camii ve Zinciriye Medresesi gibi yapılar, Selçuklu mimari geleneğinin devamı niteliğindeki Karamanlı dönemi mimarisinin örnekleridir. Beylik dönemi boyunca bu merkezlerde edebi faaliyetler yürütüldü ve tasavvuf kültürü varlığını sürdürdü.

Karamanoğulları'nın kökeni ağırlıklı olarak yukarı Hazar havzasından bugünkü Azerbaycan ve Güney Azerbaycan alanına kadar Hazar boylarında yayılmış Dışoğuz ve İçoğuz Boy ve taifelerindendir. Sivas'a göç eden Hoca Saadettin'in oğlu Nûre Sûfi'ye dayanmaktadır. Karamanoğulları Beyliği toplumunda Oğuzların Salur alt grupları çok yaygın ve kalabalık nüfus sahibi olmuştur. Afşar Boyu ve taifeleri sonradan, bugünkü İran ve Suriye bölgesinden Adana üzerinden Karaman topraklarına Yörük olarak girmişler. Anadolu'da yayılmış olan Babailer tarikatına girerek yöredeki diğer Türkmenler üzerinde etkisini göstermiş ve Hristiyanlara ait yerleri ele geçirerek topraklarını genişletmiştir. Nûre Sûfi'nin oğlu Kerimüddin Karaman Bey 13. yüzyılda Karaman'dan başlamak üzere Kilikya bölgesinin büyük bir kısmında güç sahibi olmuştur. Bunun üzerine Anadolu Selçuklu Devleti sultanı I. Alaeddin Keykubad tarafından eski adı Germanikopolis olan Ermenek merkezli bu beyliği bölgenin beyi olarak atamıştır.

Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'da ilerlediği dönemde Karamanoğulları bir Osmanlı kenti olan Beyşehir'i ele geçirmişti, bunun üzerine Osmanlılar, Konya'ya ilerlemişti. İki devlet arasında bir antlaşma imzalanmış ve bu antlaşma II. Bayezid yönetimine kadar geçerli olmuştu.

Timur 1403 yılındaki Anadolu seferi sırasında Karamanoğulları'nın kendisine saldırmaması üzerine devletin yönetimini bizzat II. Mehmed'e vermiştir. Bu durum Büyük Timur İmparatorluğu ile savaş hâlinde olan Osmanlı Devleti ile Karamanoğulları arasındaki güç mücadelesini Karamanoğulları lehine çevirmiş ve devlet Osmanlı himayesindeki toprakları ele geçirmeye başlamışlardı. Bursa'yı kuşatan Karamanoğulları, kenti ele geçirememiş, ancak Osmanlıların başkenti olan bu kenti yağmalamışlardı.

1443-1444 yılları arasında yapılan Varna Muharebesi esnasında Karamanoğlu İbrahim Bey, Ankara ve Kütahya'yı ele geçirmiş, Varna Muharebesi'nden zaferle dönen II. Murat Karamanoğulları'na sefer düzenlemiştir. İbrahim Bey'in ölümünden sonra Karamanoğulları Beyliği, İshak Bey ile Pir Ahmed arasında paylaşıldı. Buna göre İshak Bey merkezi Silifke olan İçel, Ermenek ve Mut yörelerine, Pir Ahmed ise ova bölgesine sahip oldu ve Konya'da oturdu. Ancak çok geçmeden İshak Bey, Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan'dan yardım alarak Pîr Ahmed'in üzerine yürüdü. Pir Ahmed de Fatih Sultan Mehmed'e iltica etmek zorunda kaldı. 1465 yılında Osmanlılar'ın yardımıyla İshak Bey'i yenen Pîr Ahmed Karamanoğulları Beyliği'nin tamamını idaresi altına aldı. Uzun Hasan'ın yanına çekilen İshak Bey ise bir yıl sonra Eylül 1466'da öldü. Karamanoğulları Beyliği'nin varlığına son vermeye kararlı olan Fatih Sultan Mehmed bu maksatla birçok sefer yaptı. Osmanlı kuvvetleri Nisan 1468'de önce Gevale'yi, ardından Konya'yı aldı. Buraya annesi Karamanoğlu Hanedanı'na mensup Şehzade Mustafa idareci tayin edildi. Pîr Ahmed mücadeleye devam etti ve Karaman ilinin Toroslar bölgesini idaresi altında tuttu. Ancak Akkoyunlu tehdidinin ortadan kaldırılmasından sonra Karamanoğulları'nın elinde kalan dağlık bölgeler, Niğde ve Develi yöresiyle İçel sahillerine yönelik Osmanlı seferi 1474'te başarıyla sonuçlandı ve Karaman Devleti tam anlamıyla kontrol altına alındı.

Kasım Bey'in 1483'te ölümünden sonra Karamanoğulları'nın ileri gelenleri İbrahim Bey'in torunu Turgutoğlu Mahmud Bey'i İçel'de bey yaptılarsa da onun 1487'de Osmanlı-Memlûk Savaşında Memlükler tarafını tutmasından dolayı üzerine kuvvet gönderilince Halep'e kaçtı. 1500-1501 yılında Osmanlı il yazıcısı tımarların gelirlerini azalttığı için Karamanlı sipahileri isyan çıkardılar ve İran'da yaşayan Karamanoğlu şehzadesi Mirza Bey'in torunu Mustafa'yı bey yaptılar, ancak Mustafa Bey Osmanlı kuvvetlerine karşı koyamayıp Mısır'a gitti ve 1513 yılında orada öldü. Karamanoğulları'na bağlı Turgutlu, Bayburtlu gibi oymaklar İran'da Safevi İmparatorluğu'nun kuruluşunda önemli rol oynamışlardır.

Bunlardan en önemlileri;

• Tol Medrese (Ermenek) (1339)
• Hasbey Medresesi (1421)
• Şerafettin Camisi (13. yüzyıl)
• İçeriçumra Karamanoğlu İbrahim Bey Camii (Cami-i Kebir) (muhtemelen II. İbrahim devri)
• İnce Minare (Dar-ül Hadis) Medresesi (1258-1279)
• Hatuniye Medresesi
• Zinciriye Medresesi
• Aksaray Karamanoğlu Camisi (Ulu Camii)
• Bor Ulu Camii
• Ak Medrese - Karamanoğlu II. Alâaddin Ali Bey tarafından 1409'da yaptırılmıştır. Adını kapısındaki beyaz mermerden alır. Selçuklu mimari tarzının çok güzel bir örneğidir. Ali Bey Medresesi de denir. 1936'da restore edildikten sonra arkeoloji müzesi olarak kullanılmaktadır. Giriş kapısı, geometrik motiflerle süslüdür.

• Karamanlılar (Ortodoks)
• Karamanlıca