Nüfus aktarımı

Nüfus aktarımı veya yeniden yerleştirme, genellikle devlet politikası veya uluslararası otorite tarafından dayatılan ve çoğunlukla etnik köken veya din temelinde, ancak ekonomik kalkınma nedeniyle de gerçekleşen bir toplu göç türüdür. Sürgün de benzer bir süreçtir ancak bireylere ve gruplara zorla uygulanır. Nüfus aktarımı, bireysel olarak motive edilen göçten teknik olarak çok daha farklıdır, ancak savaş zamanlarında, tehlikeden veya kıtlıktan kaçma eylemi genellikle farklılıkları bulanıklaştırır. Eğer bir devlet, göçlerin sayısız "kişisel" kararın sonucu olduğu kurgusunu koruyabilirse yerinden edilmenin suçlusunun kendisi olmadığını iddia edebilir.

Çoğunlukla yeniden yerleştirilen nüfus uzak bir yere zorla tehcir edilir ve belki de yaşam şekillerine uygun olmayan bir bölgeye göç ettirilir ve ciddi zararları olabilir. Ayrıca süreç aceleye getirilip önemli miktarda mal kaybı da yaşanmaktadır. Bu aktarım, güçlü tarafın söz konusu araziyi başka şekilde kullanma arzusundan veya daha az sıklıkla, nüfus aktarımını gerektiren güvenlik veya felaket çevresel ya da ekonomik koşullardan kaynaklanabilir.

Bilinen ilk nüfus aktarımları M.Ö. 13. yüzyıldaki Orta Asur İmparatorluğu'na kadar dayanır. Zorla yeniden yerleştirme ise Yeni Asur İmparatorluğu'nda oldukça yaygındı. Tek seferde yapılmış en büyük nüfus aktarımı Pencap Eyaleti'nde 12 milyon, İngiliz Hindistanı'nda toplam 15 milyondan fazla kişinin göç ettiği Hindistan'ın bölünmesiydi. İkinci en büyük nüfus aktarımı ise 12 milyondan fazla kişinin yerinden olduğu İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Almanların kaçması ve sınır dışı edilmesidir.

Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sırasında aralarında binlerce çocuğun da bulunduğu yüz binlerce Ukraynalı Rusya'ya sınır dışı edilmeden önce Avrupa'daki son büyük yeniden yerleştirme 1999'daki Kosova Savaşı'nda 800.000 Arnavut'un sınır dışı edilmesiydi ve ayrıca Avrupa'daki en büyük nüfus aktarımlarından bazıları Stalin dönemindeki SSCB'nin etnik politikasıyla bağdaştırılıyor. Son dönemlerde ekonomik kalkınma için yapılan ve en iyi bilinen yeniden yerleştirme, Çin'deki Üç Boğaz Barajı'nın inşasından kaynaklanmaktadır.

• Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesi
• Sovyetler Birliği'nde nüfus göçü