Nakkaş Osman

Nakkaş Osman
Diğer ad(ları)	Minyatürcü Osman
Uyruk	Osmanlı İmparatorluğu
Alanı	Nakkaşlık, Minyatür
Etkin yıllar	16. yüzyıl son çeyreği
Etkiledikleri	Osmanlı nakkaşları, Osmanlı minyatürü, Orhan Pamuk
Ünlü yapıtları	Zafernâme Şehnâme-i Selim Han Şehinşahnâme Şemâilnâme

Nakkaş Osman, 16. yüzyıl yarısı sonrası Osmanlı İmparatorluğu dönemi baş minyatürcüsü. Doğum ve ölüm tarihleri hakkındaki bilgiler zayıf olmakla birlikte onun çalışmalarının çoğu 16. yüzyılın dördüncü çeyreğinin sonlarına tarihlenir.

Nakkaş Osman'ın en iyi bilinen çalışması 1560-1570 yılları arasına dayanan Firdevsi'nin Şehnâme'sinin Türkçeye tercümesidir. Resimlerle süslediği çalışmaları içinde Zafernâme, Şehnâme-i Selim Han, Şemâilnâme ve Şehinşahnâme sayılabilir Ayrıca Siyer-i Nebi'yi resimlerle süsleyen sanatçılardan biridir. 1388 tarihli Muhammed'i destansı bir şekilde anlatan eser, daha sonra 1595'te resimlerle tasvir edilmiştir.

Osman'ın tasvir stili "kolay anlaşılabilir, buna rağmen idrak türünden" olarak tanımlanır. Onun illüstrasyonları en küçük detaylara bile dikkat çeker ve olayları gerçekçi bir şekilde gösterir. Onun çalışmaları sonraki jenerasyon olan Osmanlı İmparatorluğu saray ressamlarını kendi çalışmalarından kaynaklanan önemli işler ile etkiledi.

Orhan Pamuk'un Benim Adım Kırmızı adlı romanında kullanılan karakterlerden biridir. Romanda, gerçekte olduğu gibi Başnakkaş'tır. Romanın sonlarına doğru gerçek bir nakkaş gibi kendini kör eder. Ölümüyle Osmanlı nakşının bir devri kapanmış, nakış "Frenk usullerinin" tesirine iyice açık hale gelmiş ve bu da nakşın "resme" evrilmesine ve nakkaşın değer kaybetmesine yol açmıştır. Bu anlamda Nakkaş Osman, Osmanlı nakşının da sonunu temsil eder.

• 
  Niğbolu Muharebesi, Hünernâme
• 
  1595 tarihli, Sultan III. Murad'ın Siyer-i Nebî’sinden, Ali'nin Muhammed'in huzurunda Nadr bin Haris'in başını kesmesini tasvir eden minyatür.
• 
  Süleymaniye Camii maketinin taşınması, Surnâme-i Hümâyun (1582)
• 
  I. Süleyman'ın portresi, Şemâilnâme
• 
  II. Selim'in Seyyid Lokman ve Sadrazam Sokollu Mehmed Paşa'yı Edirne Sarayı'nda kabulü, Şehnâme-i Selim Han
• 
  Safevi Şahı Tahmasb'ın elçisi Ma'sum Bey'in Hicaz'da Bedeviler tarafından öldürülmesi, Şehnâme-i Selim Han
• 
  Şirvan'ın Osmanlı valisi Osman Paşa ve Cafer Paşa'nın Kazaklara karşı savaşı, Şehinşahnâme
• 
  I. Selim'in cülûs töreni
• 
  Yengeç burcu, Saadet Kitabı (1582)