Nevşehir, Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesinde yer alan bir ildir.
| Nevşehir | |
|---|---|
 | |
 İlin Türkiye'deki konumu | |
 İl sınırları haritası | |
| Ülke | Türkiye |
| Coğrafi bölge | İç Anadolu |
| İdare | |
| • Vali | Ali Fidan |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 5.486 km² |
| Nüfus (2020) | |
| • Toplam | 304.962 |
| • Yoğunluk | 56/km² |
| • Kır | 107.836 |
| • Şehir | 197126 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 384 |
| İl plaka kodu | 50 |
Resmî site
| |
Antik ismi Nissa ve Yunancada "Yeni Şehir" anlamına gelen Neapolis'tir. Selçuklu döneminde fethedilip ismi Muşkara olmuştur. Nevşehir, Muşkara adlı bir köy iken, şehir halini almaya başlamasından sonra, 18. yüzyılda Osmanlı Türkçesinde "yeni kent" anlamına gelen bugünkü adını almıştır.
Nevşehir, Niğde'ye bağlı bir ilçeyken 6429 sayılı yasa ile 20 Temmuz 1954 tarihinde il haline getirildi. Kırşehir ve Kırşehir'e bağlı Avanos, Kozaklı, Mucur ve Hacıbektaş ilçeleri; Niğde'ye bağlı Gülşehir ilçesi ve Kayseri'ye bağlı Ürgüp ilçesi Nevşehir'in ilçeleri haline getirildi. Kırşehir 1957'de tekrar il yapıldı. Mucur ilçesi ile beraber Nevşehir'den ayrıldı. Daha önceleri Melegübü ismi ile anılan bir bucak merkezi olan Derinkuyu, 1 Nisan 1960'ta ilçe durumuna getirildi. Acıgöl kasabası ise 4 Temmuz 1987'de ilçe olmuştur.
Nevşehir'in deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.194 metredir.
Nevşehir'in trafik plaka numarası 50'dir.
Yönetim
Nevşehir'de, 2021 TÜİK verilerine göre 8 İlçe, 23 belediye, bu belediyelerde 116 mahalle, ayrıca 153 köy bulunmaktadır.
- Nevşehir (Merkez)
- Acıgöl
- Avanos
- Derinkuyu
- Gülşehir
- Hacıbektaş
- Kozaklı
- Ürgüp
İllerde protokolde ilk sırada yer alan vali, merkezi yönetimi temsil eder ve cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Aynı seçmen, ilçe belediye meclisi için de oy kullanarak ilçe belediye meclisini oluşturur. İldeki tüm seçmenler ayrıca il genel meclisi için oy kullanarak il genel meclisinin oluşmasını sağlar.
İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)
İl Genel Meclisi, İl Özel İdaresinin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik il encümenini seçer.
Merkezi yönetim, vali ve il müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.
Nevşehir Valisi, 1970 Gerede doğumlu Ali Fidan'dır. Ağustos 2023 tarihinde Milli Savunma Bakanlığı Müsteşarı iken atanmıştır.
Nevşehir Belediye Başkanı, Nevşehir doğumlu Rasim Arı (İYİ Parti)31 Mart 2024 yerel seçimlerinde %52,03 oy alarak seçilmiştir.
2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Nevşehir İl Genel Meclisi üye sayısı, 14 AK Parti, 4 CHP ve 3 MHP'den olmak üzere 21'dir. Nevşehir Belediye meclisi ise 21 AK Parti, 9 MHP ve 1 İYİ Parti'den olmak üzere 31 üyeden oluşur.
2023 Genel seçimleri sonucu, Nevşehir'i temsilen TBMM'ye AK Parti'den 2 milletvekili, MHP'den 1 milletvekili seçilmiştir.
Nüfus
Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 9 Şubat 2026 verileri)
Nevşehir ili nüfusu: 320.150'dir. Bu nüfusun %83,34'i şehirlerde yaşamaktadır (2025 sonu). İlin yüzölçümü 5.485 km²dir. İlde km²ye 58 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkezde 284'dür.) İlde yıllık nüfus artışı %0,69 olmuştur. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Ürgüp (%2,37) - Hacıbektaş (%-2,96)
09 Şubat 2026 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 8 ilçe, 27 belediye, bu belediyelerde 127 mahalle ve ayrıca 149 köy vardır.
| 2024 yılı sonunda Nevşehir ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri | ||||||||||||
| İlçe | Nüfus 2023 | Nüfus 2024 | Fark | Nüfus Artışı % | Belediye Sayısı | Mahalle Sayısı | Köy Sayısı | Köy Nüfusu | Şehir nüfusu | Şehirde oturan % | Alanı km2 | km2'ye düşen kişi |
| Acıgöl | 19.365 | 19.430 | 65 | 0,34 | 3 | 8 | 10 | 7.948 | 11.482 | 59,09 | 456 | 43 |
| Avanos | 32.098 | 32.093 | -5 | -0,02 | 4 | 17 | 16 | 7.892 | 24.201 | 75,41 | 995 | 32 |
| Derinkuyu | 20.971 | 21.107 | 136 | 0,65 | 3 | 14 | 6 | 4.373 | 16.734 | 79,28 | 473 | 45 |
| Gülşehir | 21.378 | 21.173 | -205 | -0,96 | 2 | 10 | 31 | 8.531 | 12.642 | 59,71 | 879 | 24 |
| Hacıbektaş | 10.886 | 10.564 | -322 | -2,96 | 1 | 3 | 30 | 5.423 | 5.141 | 48,67 | 750 | 14 |
| Kozaklı | 12.906 | 12.678 | -228 | -1,77 | 1 | 10 | 26 | 4.814 | 7.864 | 62,03 | 772 | 16 |
| Merkez | 161.293 | 163.126 | 1.833 | 1,14 | 9 | 44 | 9 | 7.877 | 155.249 | 95,17 | 574 | 284 |
| Ürgüp | 39.055 | 39.979 | 924 | 2,37 | 4 | 21 | 21 | 6.465 | 33.514 | 83,83 | 587 | 68 |
| Nevşehir | 317.952 | 320.150 | 2.198 | 0,69 | 27 | 127 | 149 | 53.323 | 266.827 | 83,34 | 5486 | 58 |
| Nevşehir il nüfus bilgileri | ||||
|---|---|---|---|---|
| Yıl | Toplam | Sıra | Fark | Şehir - Kır |
| 1955 | 239.054 | 45 | %23 55.808 183.246 %77 | |
| 1960 | 187.398 | 58 | %22  | %22 41.190 146.208 %78 |
| 1965 | 203.316 | 58 | %8  | %23 46.710 156.606 %77 |
| 1970 | 229.830 | 58 | %13 | %25 57.545 172.285 %75 |
| 1975 | 249.308 | 58 | %8 | %28 68.634 180.674 %72 |
| 1980 | 256.933 | 59 | %3 | %30 77.404 179.529 %70 |
| 1985 | 278.129 | 58 | %8 | %34 94.871 183.258 %66 |
| 1990 | 289.509 | 59 | %4 | %39 112.955 176.554 %61 |
| 2000 | 309.914 | 61 | %7 | %44 136.523 173.391 %56 |
| 2007 | 280.058 | 61 | %10 | %52 145.037 135.021 %48 |
| 2008 | 281.699 | 60 | %1 | %52 146.349 135.350 %48 |
| 2009 | 284.025 | 60 | %1 | %53 151.689 132.336 %47 |
| 2010 | 282.337 | 60 | %1 | %55 154.103 128.234 %45 |
| 2011 | 283.247 | 60 | %0 | %56 157.462 125.785 %44 |
| 2012 | 285.190 | 60 | %1 | %57 162.228 122.962 %43 |
| 2013 | 285.460 | 60 | %0 | %59 168.771 116.689 %41 |
| 2014 | 286.250 | 60 | %0 | %60 171.078 115.172 %40 |
| 2015 | 286.767 | 61 | %0 | %61 174.195 112.572 %39 |
| 2016 | 290.895 | 60 | %1 | %62 178.976 111.919 %38 |
| 2017 | 292.365 | 60 | %1 | %63 182.965 109.400 %37 |
| 2018 | 298.339 | 60 | %2 | %63 187.114 111.225 %37 |
| 2019 | 303.010 | 60 | %2 | %64 194.058 108.952 %36 |
| 2020 | 304.962 | 60 | %1 | %65 197.126 107.836 %35 |
| 2021 | 308.003 | 60 | %1 | %65 201.402 106.601 %35 |
| 2022 | 310.011 | 60 | %1 | |
Not: 1957 yılında Kırşehir ilinin kurulması ile nüfus azalmıştır.
Kültür
Müzeler
- Nevşehir Müzesi
- Hacı Bektaş-ı Veli Türbesi ve Müzesi
- Atatürk Evi Müzesi
- Göreme Açık Hava Müzesi
- Avanos Saç Müzesi
- Kapadokya Sanat ve Tarih Müzesi (Bebek Müzesi)
- Güray Müze
- Ortahisar Etnografya Müzesi
- Zelve Açık Hava Müzesi
Turizm
- Kapadokya
Birçok medeniyete ev sahipliği yapan Kapadokya bölgesi ünlü peribacalarıyla yıl içinde milyonlarca yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekmektedir. Bölgeyi yukarıdan görmek isteyenler için balon turu yapılmaktadır.
- Üç güzeller
İki büyük, bir küçük peri bacasından oluşan Üç Güzeller, bölgenin bir diğer sembolik yapısıdır. Bölgede en çok fotoğraf çekilen yerlerin başında gelen bu Üç Güzeller, hem görüntüsü hem de hakkında anlatılan efsaneleri ile yerli ve yabancı pek çok turistin ilgisini çekiyor. Diğer peri bacalarından farklı bir görüntüye sahip olması, en dikkat çekici özelliğidir.
- Avanos Asma Köprü
Avanos'ta yer alan Avanos Asma Köprü, bir diğer adıyla da bilinen Sallanan Tahta Köprü, Kızılırmak üzerine kuruludur. Çelik halatlarla tutturulduğu ve yerle çok az temas ettiği için, üzerinde yürürken sallanır. Hatta bu nedenden dolayı, yerel halk tarafından bu ismi almıştır. Nevşehir'deki ilgi çekici mekanlardan biridir.
- Asmalı Konak
Ürgüp'te iki farklı konakta çekilen Asmalı Konak, yerli ve yabancı pek çok turist tarafından yoğun ilgi görüyor. İlk konak; Mustafapaşa beldesinde, Ürgüp'e 5 km uzaklıkta yer alıyor ve günümüzde ”Old Greek House” olarak hem restoran hem de otel olarak hizmet veriyor. İkinci konak ise; Ürgüp'e 800 metre uzaklıkta yer alıyor ve günümüzde müze olarak hizmet veriyor. Müzenin dışında atv logosu ve dizi ile ilgili bilgilerin yer aldığı bir heykel bulunuyor. İçerisinde ise; dizinin çekildiği odalar, avlu ve oyuncuların kullandığı eşyalar yer alıyor.
Konum
| Konum Bilgileri | ||||||
| İlçe | Kuruluş Yılı | Önceden bağlı olduğu ilçe | Alanı km² | Rakım mt. | Merkeze km | Ulaşan Yollar |
| Nevşehir Merkez | 574 | 1.197 | D.300-16, D.765-11, D.302-01, 50.51 | |||
| Acıgöl | 1987 | Merkez | 456 | 1.247 | 22 | D.300-16, 50.81 |
| Avanos | Cumh.önce | 995 | 934 | 20 | D.300-16, 50.01, 50.75 | |
| Derinkuyu | 1960 | Merkez | 473 | 1.359 | 29 | D.765-12, 50.25, 50.50 |
| Gülşehir | Cumh.önce | 879 | 923 | 17 | D.765-11, 50.75, 50.76 | |
| Hacıbektaş | 1948 | Mucur | 750 | 1.288 | 45 | D.765-11, 50.78 |
| Kozaklı | 1954 | Avanos | 772 | 1.054 | 92 | D.260-09=>50.03, 50.05 |
| Ürgüp | Cumh.önce | 587 | 1.060 | 23 | D.302-01, 50.26 | |
| NEVŞEHİR | 1954 | NİĞDE | 5.485 | |||
Eğitim
İlköğretim ve liseler
Üniversiteler
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi 5662 Sayılı "Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanununda ve Yükseköğretim Kurumları Öğretim Elemanlarının Kadroları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye Ekli Cetvellerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun"la kurulan ve 28 Mayıs 2007 tarihinde Ahmet Necdet Sezer tarafından onaylanan, 17 yeni üniversiteden biridir. Ana yerleşke Nevşehir ilinde bulunmaktadır. Ürgüp, Avanos, Gülşehir, Hacıbektaş, Acıgöl ve Kozaklı ilçelerinde de fakülte ve meslek yüksekokulları bulunmaktadır.
5662 Sayılı "Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanununda ve Yükseköğretim Kurumları Öğretim Elemanlarının Kadroları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye Ekli Cetvellerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun"la kurulan ve 28 Mayıs 2007 tarihinde Ahmet Necdet Sezer tarafından onaylanan, 17 yeni üniversiteden biridir. Ana yerleşke Nevşehir ilinde bulunmaktadır. Ürgüp, Avanos, Gülşehir, Hacıbektaş, Acıgöl ve Kozaklı ilçelerinde de fakülte ve meslek yüksekokulları bulunmaktadır.
Kapadokya Üniversitesi Kapadokya Meslek Yüksekokulu (KMYO) değişen unvanı ile Kapadokya Üniversitesi, 16 Eylül 2005 tarihinde İlke Eğitim ve Sağlık Vakfı'na bağlı olarak Yükseköğretim Kurulu Kararı doğrultusunda bölge kalkınma hedefleri paralelinde belirlenmiş olan beş programla eğitim - öğretim faaliyetlerine başlamıştır. Bakanlar Kurulunun 03.07.2008 tarihli kararı ile yeniden kurulan yüksekokulun öğretim programlarının temelini bölge kalkınma programları (Kapadokya Programları), havacılık programları ve sağlık programları oluşturmaktadır.
Yüksekokulun biri Ürgüp'e 5 kilometre uzaklıkta olan Mustafapaşa (Sinasos) beldesinde, diğeri ise İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı'nda olmak üzere iki yerleşkesi bulunmaktadır.
Ekonomi
İlin ekonomisi geniş ölçüde tarıma dayanır. Faal nüfusun % 75'i tarım sektöründe çalışır. Sanayi pek gelişmemiştir. Turizm sektörü son senelerde hızla gelişmektedir. Peribacaları ve kayalara oyulmuş kiliseler.
Tarım: Mevsim ve yağış şartları sebebiyle tarım ürünleri fazla çeşitli değildir. Tahıl, yumru ve sanayi ürünleri başlıca tarım ürünleridir. Patates üretiminde Nevşehir ili Niğde ve İzmir'den sonra üçüncü sırada bulunur. Ayrıca ilde şekerpancarı, buğday, arpa, çavdar, bakla, nohut, fasulye, mercimek yetiştirilir. Sebzecilik gelişmiştir. Fakat meyvecilik bilhassa bağcılık önemli yer tutar. Meyve olarak üzüm, elma, zerdali, armut, kayısı, ceviz, dut, iğde, ayva ve badem yetişir.
Hayvancılık: Nevşehir ilinde arazinin ekime tahsis edilmesi sebebiyle yeterli otlak (çayır ve mer'a) yoktur. Fakat, besi hayvancılığı gelişmekte olup, bunun neticesi sığır miktarı artarken, küçükbaş hayvan sayısı gittikçe azalmaktadır.
Madenleri: Nevşehir ili maden bakımından zengin sayılmaz. İşletilmekte olan madenleri azdır. Gülşehir kaya tuzlarından yıllık ortalama 20 bin ton tuz...
Spor
2018-2019 Sezonu sonunda, Nevşehir Belediyespor, futbol 3. Ligde sezon sonu play-offda elenerek ligde kalmıştır. Kapadokya Göremespor BAL'da, Ürgüpspor Voleybol erkekler 2.ligindedir. Voleybol bölgesel liginde 2 takımı vardır.
Ziraat Türkiye Kupası'nda Nevşehir Belediyespor, katıldığı 2.turda elenmiştir.
Önemli spor tesisleri: Nevşehir Gazi Stadyumu (7503), Damat İbrahim Paşa Spor Salonu (1.500), Y.Olimpik K.Yüzme Havuzu (500).
Ağız
Türkçenin Nevşehir ilinde kullanılan şivesinin Batı Anadolu ağızları içindeki konumu Prof. Dr. Leyla Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması (Türk Dil Kurumu yayınları: 630, Ankara 1996) adlı çalışmasına göre şöyledir:
Altyapı
Ulaşım
- Karayolu
Karayoluyla Kayseri'ye 1, Konya'ya 2 saat 30 dakika, Ankara'ya 3 saat, İstanbul'a 7 saat 30 dakika uzaklıktadır.
- Havayolu
Nevşehir Kapadokya Havalimanı 1998 yılında hizmete girmiş olan havalimanı Nevşehir'in Gülşehir ilçesinde bulunmaktadır.
Galeri
-
Nevşehir ilinin ilçeleri - Nevşehir Kalesi Kuş Bakışı
- Ürgüp ve Ürgüp'ten görünüş
Ayrıca bakınız
- Nevşehir ilindeki yerleşim yerleri listesi