Oyun bağımlılığı

Video oyunu bağımlılığı veya günlük dilde bilgisayar oyunu bağımlılığı olarak da adlandırılır ve bilgisayar ve video oyunlarının kompulsif kullanımından oluşan bir davranış bozukluğu ifade eden psikolojik bir bağımlılık olarak tanımlanmaktadır. Çeşitli disiplinlerdeki uzmanlar arasında önemli bir araştırma, tartışma ve müzakere konusu olan bu kavram ve ilişkili kavramlar tıp, bilim ve oyuncu toplulukları içinde tartışmalara yol açmıştır. Bu tür sorunlar, bir bireyin günlük sorumluluklarını yerine getirme veya olumsuz sonuçlarını dikkate almadan diğer ilgi alanlarını takip etme pahasına oyun faaliyetlerine katılmaya devam etmesi durumunda teşhis edilebilir. ICD-11 tarafından tanımlandığı üzere, bu rahatsızlığın en önemli belirtisi, oyun oynama üzerinde özdenetim eksikliğidir.

Dünya Sağlık Örgütü, Uluslararası Hastalık Sınıflandırması kataloğunun 11. baskısına video oyunu bağımlılığını dahil etti. Buna karşılık Amerikan Psikiyatri Birliği, video oyunu bağımlılığının 2013 yılında Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı'na dahil edildiğine dair yeterli kanıt olmadığını öne sürerek, daha fazla bilimsel veriye ihtiyaç olduğunu belirtti.

Video oyunu bağımlılığı, bağımlı kişinin hareket özgürlüğünü kısıtladığı ve bunun sonucunda özgürlükten feragat ve özgürlük kaybına yol açtığı için bir ruhsal bozukluk olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda, çok sayıda oyuncunun aynı anda oynadığı çevrimiçi rol yapma oyunları (Devasa çok oyunculu çevrimiçi rol yapma oyunu) özellikle dikkat çekmektedir.

Oyun bağımlılığı, internet oyun bağımlılığından daha geniş bir kavramdır ancak oyun bağımlılığının çoğu internet oyunlarıyla ilişkilidir. Oyun bağımlılığının etkilerinin (veya semptomlarının) önerilen diğer psikolojik bağımlılıklara benzer olabileceğini öne sürülmektedir. Oyun bağımlılığı kompulsif kumar oynamaya benzer bir dürtü kontrol bozukluğu olduğu düşünülmektedir. APA, İnternette Oyun Oynama Bozukluğunun neden bir rahatsızlık olarak önerildiğini şöyle açıklamaktadır:

Bu karar, bu durumla ilgili çok sayıda çalışma yapılmasına ve sonuçlarının ciddiyetine dayanmaktadır. Özellikle oyun oynama ile ilişkili ayırt edici özellikleri ve klinik olarak önemli sorun risklerinin artması dolayısıyla, Çalışma Grubu DSM-5'in 3. Bölümüne sadece internet oyun bağımlığının dâhil edilmesini önermiştir.

Bazı oyuncular genel yaşamlarından çok oyundaki etkileşimleriyle ilgilenir hale gelmektedir. Oyuncular günde saatlerce oyun oynayabilir, kişisel hijyeni ihmal edebilir, önemli ölçüde kilo alabilir veya kaybedebilir, uyku düzenini bozarak uyku yoksunluğuna yol açabilir, işte oyun oynayabilir, arkadaşlarıyla telefon görüşmesi yapmaktan kaçınabilir veya oyun oynamaya ne kadar zaman harcadıkları konusunda yalan söyleyebilirler.

APA, önerilen İnternet Oyun Bağımlılığını karakterize etmek için dokuz kriter geliştirmiştir:

1. Meşguliyet: Oyun oynamadığınız zamanlarda bile oyunlar hakkında düşünerek veya bir sonraki oyunu ne zaman oynayabileceğinizi planlayarak çok zaman geçiriyor musunuz?
2. Geri çekilme: Oyun oynamayı azaltmaya veya bırakmaya çalışırken veya oyun oynayamadığınızda huzursuz, sinirli, karamsar, kızgın, endişeli veya üzgün hissediyor musunuz?
3. Tolerans: Eskiden aldığınız heyecanın aynısını almak için giderek daha uzun süre oyun oynama, daha heyecanlı oyunlar oynama veya daha güçlü ekipmanlar kullanma ihtiyacı hissediyor musunuz?
4. Azaltma/durdurma: Daha az oynamanız gerektiğini hissediyor ancak oyun oynamaya ayırdığınız zamanı azaltamıyor musunuz?
5. Diğer aktivitelerden vazgeçmek: Oyun oynamaktan dolayı diğer eğlence faaliyetlerine olan ilginizi kaybediyor veya katılımınızı azaltıyor musunuz?
6. Sorunlara rağmen devam etmek: Yeterince uyumamak, okula/işe geç kalmak, çok fazla para harcamak, başkalarıyla tartışmak veya önemli görevleri ihmal etmek gibi olumsuz sonuçların farkında olmanıza rağmen oyun oynamaya devam ediyor musunuz?
7. Aldatmak/üstünü örtmek: Ailenize, arkadaşlarınıza veya başkalarına ne kadar oyun oynadığınız konusunda yalan söylüyor musunuz veya ailenizin veya arkadaşlarınızın ne kadar oyun oynadığınızı bilmesini engellemeye çalışıyor musunuz?
8. Olumsuz ruh hallerinden kaçmak: Kişisel sorunlardan kaçmak veya bunları unutmak ya da suçluluk, endişe, çaresizlik veya depresyon gibi rahatsız edici duyguları hafifletmek için oyun oynuyor musunuz?
9. İlişkileri/fırsatları riske atmak/kaybetmek: Oyun oynadığınız için önemli ilişkilerinizi veya iş, eğitim veya kariyer fırsatlarınızı riske atıyor veya kaybediyor musunuz?

İnternet, oyun bağımlılığı da dahil olmak üzere çeşitli bağımlılıkları teşvik edebilir.

MMORPG'lerin bağımlılık yaratacak şekilde oynanması olumsuz etkilerle ilişkilidir, oysa normal oyun böyle değildir. Özsaygısı düşük olan bireyler MMORPG'leri, bu çevrimiçi ortamlarda güçlü ve yetkin bir avatar yaratarak telafi etmek için kullanırlar; bu da oyuncunun gerçek dünyada bozulmuş olabilecek endişelerin üstesinden gelmesine olanak tanır.

Gençlerin ve erkeklerin oyun bağımlılığı yaşama şansı sırasıyla yaşlılara ve kadınlara göre daha yüksektir. Araştırmalar, bir oyuncunun ortalama yaşının 30 olduğunu ve oyuncuların %32'sinin 18 yaşın altında olduğunu göstermektedir. Ergenlerin zaman içinde oyun bağımlılığı yaşama riski yetişkinlere göre daha yüksektir.

Eşlik eden psikiyatrik bozukluklar hem risk faktörünü arttırır hem de sonuç olarak rol oynar. Aslında oyun bağımlılığı ile anksiyete, depresyon, DEHB, sosyal fobi ve zayıf psiko-sosyal destek arasında güçlü bir ilişki vardır.DEHB dürtüsellik ve davranış sorunları gibi semptomları da oyun bağımlılığı gelişme riskini artırır. İnternette oyun bağımlılığının obsesif kompulsif bozuklukla güçlü bir ilişkisi olmasına rağmen internette oyun oynama bozukluğu hem fenomenolojik hem de nörobiyolojik olarak farklıdır, bu da internette oyun oynama bozukluğunun kompülsiviteden çok dürtüsellik ile karakterize olduğunu gösterir. İyi anlaşılmamasına rağmen ailesel faktörlerin önemli bir rol oynadığı görülmektedir.

Yüksek nevrotiklik, yüksek dürtüsellik ve yüksek saldırganlık gibi bazı kişilik özellikleri, internette oyun bağımlılığının sürekli olarak önemli belirleyicileridir ve kişilik özelliklerinin birleşimi, bağımlılığın edinilmesinde, sürdürülmesinde ve geliştirilmesinde çok önemli bir rol oynadığı görünmektedir.

• Davranışsal bağımlılık
• Davranışsal modernite
• Evrimsel uyumsuzluk
• Internet bağımlılığı bozukluğu