Sol popülizm ya da sosyal popülizm, solcu siyaset ile popülist söylemleri birleştiren bir siyasi ideolojidir. Bu ideoloji, elitizm karşıtı tutumları, mevcut düzene karşı çıkışı ve “sıradan halk” adına konuşmayı veya onlara hitap etmeyi merkezine alır. Sol popülizmin öne çıkan temaları arasında ekonomik demokrasi, sosyal adalet ve küreselleşme karşıtlığı bulunur. Sosyalist teori ise geleneksel sol ideolojilere kıyasla daha sınırlı bir rol oynar.
Kapitalizm ve küreselleşmeye yönelik eleştiriler, sol popülizmde özellikle Orta Doğu'daki ABD askerî müdahaleleriyle ilişkilendirilir. Popülist sol, diğer grupları dışlamayan, eşitlikçi ideallere dayalı bir yaklaşım olarak tanımlanır. Bazı akademisyenler, Nikaragua'daki Sandinist Devrimi veya Venezuela'daki Bolivarcı Devrim örneklerinde görüldüğü gibi milliyetçi sol popülist hareketlerden de söz etmektedir. Sağ popülizmden farklı olarak sol popülist partiler, genellikle azınlık haklarını savunur ve kültürel ya da etnik temellere dayanmayan bir milliyetçilik anlayışını benimser. Kendilerini demokratik sosyalist olarak tanımlayan Bernie Sanders ve Alexandria Ocasio-Cortez, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki çağdaş sol popülist siyasetçilere örnek gösterilir.
Geleneksel olarak sosyalist hareketle ilişkilendirilen sol popülizm, 2010'lardan itibaren sol liberal çevrelerde de etkili olmaya başladı; bu yaklaşımların bir kısmı sosyal demokratik eğilimler olarak değerlendirildi. 2020'lerde ise işçi sınıfına hitap eden sol liberal ekonomik popülizm, farklı ülkelerde öne çıktı. Amerika Birleşik Devletleri'nde Joe Biden ve Güney Kore'de Lee Jae-myung, bu eğilimi temsil eden örnekler arasında gösterilmektedir.
Ülkelerine göre
Bolivya
Evo Morales ve Hernán Siles Zuazo gibi liderler ve iktidarları sol popülist deneyimlerdendir.
Ekvador
Rafael Correa popülist söylemlerin önemini vurguladı ve bu bağlamda çalışmak için Ekvador halkı adına teknokratlar entegre etti. Yerli halklar ile hükûmet arasındaki çatışma sırasında Correa yabancı sivil toplum kuruluşlarını yerli halkları sömürmekle suçladı.
Almanya
Demokratik Sosyalizm Partisi özellikle Alman akademisyenler tarafından sol popülizm altında incelendi. Parti, Almanya'nın yeniden birleşmesi sonrasında kuruldu ve anti-elitizm ve medyanın ilgisi karizmatik liderlik ile elde edilir düşüncesinde olan sağ popülistler ile benzerlik gösteriyordu. Parti Doğu Almanya'da daha güçlü bir platforma sahip olmasına rağmen sağ popülistler ile hemen hemen aynı seçmen kitlesi için yarıştı. Demokratik Sosyalizm Partisi 2007'de Sol Parti ile birleşti ve yeni popülist fikirler Almanya'da sağa göre solda gelişmek için çok daha uygun bir ortam buldu.
Hollanda
Sosyalist Parti 1991'de komünist rotasını kaybedince sol popülist rotada ilerlemeye başladı. Bazıları partinin yıllar içinde popülist özelliğini kaybettiğini söylemesine rağmen parti güncel seçim söylemlerinde hala anti-elitizmi barındırmaktadır.
Venezuela
Hugo Chavez iktidarı halk egemenliği ve etkileyici liderliğin sosyalist doktrinler ile kombine edilmesinin temsiliydi.
Ayrıca bakınız
- Sağ popülizm
- Argumentum ad populum
- Demagoji
- Elitizm
- Hakikat sonrası siyaset
- Lümpen proletarya
- Oklokrasi
- Oportünizm
- Paternalizm
- Populares
- Pragmatizm
- Refah devleti