Ömer Zülfü Livaneli (d. 11 Eylül 1946, Konya), Türk müzisyen, senarist, politikacı, yazar ve film yönetmenidir.
Zülfü Livaneli | |
|---|---|
 Zülfü Livaneli (2018) | |
| Doğum | Ömer Zülfü Livanelioğlu 11 Eylül 1946 Ilgın, Konya, Türkiye |
| Uğraş | Müzisyen, politikacı, senarist, yazar, yönetmen, besteci |
| Önemli eser(ler) |
|
| Siyasi parti | SHP (1989-1994) CHP (2002-2005) |
| Evlilik | Ülker Livaneli (e. 1964) |
| Çocuk(lar) | Aylin Livaneli (d. 1966) |
| Ödüller | Altın Portakal Film Festivali 2000 – Yaşam Boyu Onur Ödülü Tüm Liste |
| Resmî site | livaneli.gen.tr |
Ailesi
Gürcü kökenli bir aileden gelmektedir.
Kariyeri
ABD Fairfax Konservatuvarı'nı bitirmiştir. Zülfü Livaneli bağlama çalmayı teyzesi Nazmiye (Türeli) Yücel'in eşi olan eniştesi Turhan Yücel'den, Ilgın'da yaşadığı yıllarda ve yaz tatillerinde öğrendiğinde, eniştesi Turhan Bey'in kendisine hayatını değiştirecek bir sermayeyi hediye ettiğinden haberi yoktu.[kaynak belirtilmeli]
Zülfü Livaneli, müziği ile birçok ulusal ve uluslararası ödül aldı ve eserleri Joan Baez, Maria Farantouri, Maria del Mar Bonet, Leman Sam, Sezen Aksu, Gülden Karaböcek gibi yerli ve yabancı sanatçılar tarafından yorumlandı. Kültür, sanat ve politika alanında faaliyet gösteren sanatçı, sanat yaşamı boyunca 300'e yakın besteye ve 30 film müziğine imzasını attı.[kaynak belirtilmeli]
Türkiye'den ansızın ayrılarak İsveç'e sürgün yıllarında muhtelif işlerde çalıştı.
Bugüne kadar dört uzun metrajlı film yönetti: "Yer Demir Gök Bakır", "Sis", "Şahmaran" ve "Veda". Valencia Film Festivali'nde "Altın Palmiye" ve 1989'da Montpelier Film Festivali'nde "Altın Antigone" ödüllerine layık görüldü. "Sis", "En İyi Avrupa Film Ödülü"ne aday gösterildi. Sanatçının filmleri Türkiye, ABD, Fransa, Almanya, İsviçre ve Japonya'da gösterime girdi ve BBC, WDR, İspanya, Kanada ve Japon televizyonları gibi birçok televizyon şirketine satıldı.[kaynak belirtilmeli]
Ekim 1986'da Cengiz Aytmatov'un daveti üzerine Federico Major, Yaşar Kemal, Arthur Miller ve diğer ünlü sanatçı ve düşünürlerin katıldığı Kırgızistan ve daha sonra Wengen, Granada ve Mexico City'de toplanan Issyk-Kul Forumu'nda yer aldı.
Livaneli; Elia Kazan, Jack Lang, Vanessa Redgrave, Arthur Miller, Mikis Theodorakis gibi ünlü kişilerle birlikte dünya kültürünün ilerlemesi ve dünya sanatlarının gelişmesine katkıda bulunmak üzere çalışmalarda bulundu.[kaynak belirtilmeli]
1996 yılında Paris'te merkezi bulunan UNESCO (Birleşmiş Milletlerin Eğitim Kültür Bilim Kurulu) tarafından büyükelçilik verilen sanatçı Livaneli, 1978 yılında yaptığı "Nazım Türküsü" adlı albümde Nâzım Hikmet'in şiirlerinden bestelediği şarkıları bir araya getirdi.
"Arafat'ta Bir Çocuk", "Geçmişten Geleceğe Türküler", "Sis", "Orta Zekalılar Cenneti", "Diktatör ile Palyaço", "Sosyalizm Öldü mü", "Engereğin Gözündeki Kamaşma", "Bir Kedi, Bir Adam, Bir Ölüm", "Mutluluk", "Leyla'nın Evi", "Sevdalım Hayat", "Son Ada", "Sanat Uzun, Hayat Kısa", "Serenad" ve Kardeşimin Hikâyesi kitaplarının yazarıdır.
19 Mayıs 1997 tarihinde, Ankara Hipodrom meydanında verdiği konsere 500.000 kişinin katılmasıyla Türkiye'nin en büyük konserini gerçekleştirme unvanını kazanmıştır.
Siyasi kariyeri
Livaneli, 27 Mart seçimlerinde, SHP'den İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na aday oldu. ANAP'ın adayı İlhan Kesici, RP'nin adayı Recep Tayyip Erdoğan ve DYP'nin adayının Bedrettin Dalan olduğu çekişmeli seçim sürecinde oyların %20,30'unu alan Livaneli üçüncü geldi. Erdoğan ise %25,19'luk bir oranla Belediye Başkanı seçildi. Livaneli, 2002 genel seçimlerinde CHP'den İstanbul milletvekili seçildi. Partinin 13. Olağanüstü Kurultayı'nda yeter sayıda imza bulamadığı için genel başkan adayı olamadı ve parti yönetimini ağır şekilde suçlayarak istifa etti. Livaneli, istifasını açıklarken şunları söyledi:
| “ | CHP yönetimi, Atatürk'ün laik, devrimci, halkçı, çağdaş ve reformcu çizgisini 21. yüzyıla taşıyamadığı için ülkemizi içinden çıkılması güç bir siyasi karmaşaya sürükledi. Bu büyük tarihsel ve siyasi kaymayı engelleyebilmek ve CHP'yi özündeki devrimci, reformcu ilkelere tekrar kavuşturabilmek için, parti içinde her düzeyde büyük çaba harcadım. Ama ne yazık ki bu çabalar da diğerleri gibi sonuçsuz kaldı. Partideki muhalif fikir ve kişileri yok etme alışkanlığı, bu kurultaydan sonra da bir kıyıma dönüşerek devam ediyor. CHP içinde kalarak mücadele etme yolları artık tükendi. Parti, örneği görülmemiş bir şekilde antidemokratik ve oligarşik bir yapıya dönüştürüldü. | „ |
Kişisel hayatı
1964 yılında okul arkadaşı Ülker Tunçay'la evlendi. 1966 yılında Aylin isimli bir çocuğu oldu. Kızı Aylin Livaneli eğitimi ve yaptığı pek çok işten sonra müzik ile ilgilenmiş ve beş albüm çıkarmıştır. Müziğe ara veren Aylin Livaneli şu an yurt dışında ekonomi üzerine eğitim almaktadır. Yayımlanmış 3 kitabı bulunmaktadır. Livaneli vejetaryendir.
Kitapları
- Arafat'ta Bir Çocuk
- Bir Kedi, Bir Adam, Bir Ölüm
- Diktatör ile Palyaço
- Dünya Değişirken
- Engereğin Gözündeki Kamaşma
- Geçmişten Geleceğe Türküler
- Gorbaçov'la Devrim Üstüne Konuşmalar
- Kaplanın Sırtında
- Leyla'nın Evi
- Livaneli Besteleri
- Mutluluk
- Sevdalım Hayat
- Sis
- Sosyalizm Öldü Mü?
- Türkiye Orta Zekalılar Cenneti
- 2008: Son Ada
- 2010: Sanat Uzun Hayat Kısa
- 2011: Serenad
- 2012: Edebiyat Mutluluktur
- 2012: Harem
- 2013: Kardeşimin Hikayesi
- 2015: Konstantiniyye Oteli
- 2017: Elia ile Yolculuk
- 2017: Huzursuzluk
- 2018: Gölgeler
- 2019: Rüzgârlar Hep Gençtir
- 2019: Şapka
- 2020: Gökyüzü Herkesindir
- 2021: Balıkçı ve Oğlu
- 2022: Kaplanın Sırtında
- 2025: Bekle Beni
Diskografi
- 1973: Chants Révolutionnaires Turcs
- 1975: Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz
- 1977: Merhaba
- 1978: Nazım Türküsü
- 1978: The Bus (OST)
- 1979: Alamanya Beyleri
- 1979: Atlının Türküsü
- 1980: Günlerimiz
- 1980: İnce Memet Türküsü
- 1982: Maria Farandouri Livaneli Söylüyor
- 1983: Ada
- 1983: Eine Auswahl
- 1983: Yol (Soundtrack)
- 1984: İstanbul Konseri (Concert)
- 1985: Güneş Topla Benim İçin
- 1986: Hoşgeldin Bebek
- 1986: Livaneli / 10 Yılın Ezgisi
- 1986: Zor Yıllar
- Kilis'e Haber Saldım (Mayın)
- 1987: Gökyüzü Herkesindir
- 1988: Soundtracks
- 1990: Crossroads (New Age)
- 1993: Saat 4 Yoksun
- 1995: Neylersin
- 1996: Janus (Symphonic Poems)
- 1996: Yangın Yeri
- 1997: Efsane Konserler
- 1997: Livaneli & Theodorakis : Together
- 1998: Nefesim Nefesine
- 1999: New Age Rhapsody, London Symphony Orchestra Plays Livaneli
- 1999: Unutulmayanlar
- 2001: İlk Türküler
- 2005: Hayata Dair
- 2010: Veda Film Müzikleri
- 2013: Gökkuşağı Gönder Bana
- 2016: Livaneli 50. Yıl "Bir Kuşaktan Bir Kuşağa"
Ödüller ve adaylıklar
| Sinema | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Yıl | Ödül / Festival | Kategori | Film | Kaynak | Sonuç |
| 1987 | San Sebastián Uluslararası Film Festivali | OCIC Odülü | Yer Demir Gök Bakır | Kazandı | |
| Cannes Film Festivali | Un Certain Regard | Aday | |||
| 1989 | Valensiya Akdeniz Sineması Festivali | Altın Palmiye | Sis | Kazandı | |
| Montpellier Akdeniz Film Festivali | Altın Antigone | Kazandı | |||
| Avrupa Film Festivali | En İyi Film | Aday | |||
| Antalya Altın Portakal Film Festivali | En İyi İkinci Film | Kazandı | |||
| 2000 | Antalya Altın Portakal Film Festivali | Yaşam Boyu Onur Ödülü | Kazandı | ||
| 2007 | Antalya Altın Portakal Film Festivali | En İyi Müzik | Mutluluk | Kazandı | |
| Sinema Yazarları Derneği Türk Sineması Ödülleri | Kazandı | ||||
| 2008 | Yeşilçam Ödülleri | Kazandı | |||
| Ankara Uluslararası Film Festivali | Kazandı | ||||
| 2019 | Altın Koza Film Festivali | Yaşam Boyu Onur Ödülü | Kazandı | ||
| Edebiyat | ||||
|---|---|---|---|---|
| Yıl | Ödül töreni | Roman | Kaynak | Sonuç |
| 1997 | Balkan Edebiyat Ödülü | Engereğin Gözündeki Kamaşma | Kazandı | |
| 2001 | Yunus Nadi Roman Ödülü | Bir Kedi, Bir Adam, Bir Ölüm | Kazandı | |
| 2006 | Barnes & Noble Yeni Büyük Yazarları Keşif Ödülü | Mutluluk | Kazandı | |
| 2009 | Orhan Kemal Roman Armağanı | Son Ada | Kazandı | |
| 2015 | Beyaz Martı Edebiyat Onur Ödülü | Kazandı | ||
| 2020 | Kartal Edebiyat Günleri Onur Ödülü | Kazandı | ||
| 2025 | Der Spiegel: 100 yılın en iyi 100 romanı | Engereğin Gözü | Seçildi | |
| Diğer | |||
|---|---|---|---|
| Yıl | Ödül töreni | Kaynak | Sonuç |
| 1999 | Premio Tenco Ödülü | Kazandı | |
| 2005 | Soranos Dostluk Ödülü | Kazandı | |
| Mikis Theodorakis Ödülü | Kazandı | ||
| 2011 | 18. Kral Müzik Ödülleri - Yaşam Boyu Onur Ödülü | Kazandı | |
| 2022 | 35. Mesam Nazım Hikmet Onur Ödülü | Kazandı | |
| 2024 | Cumhuriyetin Aydınlık Yüzleri | ||
| Kitap Yurdu Türkiye Okur Ödülleri - En İyi Hikâye Ödülü | |||