Samet Ağaoğlu

Samet Ağaoğlu
Türkiye Sanayi Bakanı
Görev süresi 6 Aralık 1954 - 8 Şubat 1958
Başbakan	Adnan Menderes
Yerine geldiği	Fethi Çelikbaş
Yerine gelen	İbrahim Sıtkı Yırcalı
Türkiye Çalışma Bakanı
Görev süresi 10 Kasım 1952 - 8 Nisan 1953
Başbakan	Adnan Menderes
Yerine geldiği	Nuri Özsan
Yerine gelen	Hayrettin Erkmen
4, 5. Türkiye Cumhuriyeti Başbakan Yardımcısı
Görev süresi 5 Haziran 1950 - 10 Kasım 1952
Başbakan	Adnan Menderes
Yerine geldiği	Nihat Erim
Yerine gelen	Fatin Rüştü Zorlu
Türkiye Büyük Millet Meclisi 9., 10. ve 11. Dönem Milletvekili
Görev süresi 22 Mayıs 1950 - 25 Mayıs 1960
Seçim bölgesi	1950 - Manisa 1954 - Manisa 1957 - Manisa
Kişisel bilgiler
Doğum	1909 Bakü, Azerbaycan
Ölüm	6 Ağustos 1982 (73 yaşında) İstanbul, Türkiye
Defin yeri	Feriköy Mezarlığı, İstanbul
Partisi	Demokrat Parti
Evlilik(ler)	Neriman Ağaoğlu (e. 1933; ö. 1982)
İlişkiler	Ahmet Ağaoğlu (Babası) Tezer Taşkıran (Kızkardeşi) Süreyya Ağaoğlu (Kızkardeşi)
Çocuk(lar)	Tektaş Ağaoğlu (1934-2018) Mustafa Kemal Ağaoğlu (1939-1999) Fatma Sitare Ağaoğlu (1945-2010)
Bitirdiği okul	Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi
İmzası

Abdüssamet Ağaoğlu (1909, Bakü - 6 Ağustos 1982, İstanbul), Türk yazar, siyasetçi.

Samet Ağaoğlu, Azerbaycan'dan Türkiye'ye göç eden Ağaoğlu ailesinin dördüncü çocuğudur ve kendisi gibi yazar ve fikir adamı olan Ahmet Ağaoğlu'nun oğludur. İlk ve orta öğrenimini Bayazıt Fevziye Lisesi'nde tamamladıktan sonra, 1929 yılında Ankara Lisesi'nden mezun oldu. 1931 yılında Ankara Hukuk Mektebi'ni bitirdikten sonra Strazburg'a giderek üniversitenin "yüksek etüdler" bölümünde 16 ay okumuş, ancak doktorasını tamamlayamamış, babasının işlerinin bozulması üzerine yurda dönmek zorunda kalmıştır. Yurda döndükten sonra ekonomi ve ticaret bakanlıklarında bazı üst düzey görevlerde bulunmuş, 1946 yılında devlet hizmetinden ayrılmıştır.

Avukatlık yapmaya başladığı sırada Demokrat Parti saflarında politikaya atılmıştır. 1950, 1954 ve 1957 seçimleri ile IX., X., XI. Dönem Manisa Milletvekilliği yapmıştır. Çalışma, sanayi ve devlet bakanlığı vazifelerinde bulundu.27 Mayıs 1960 askerî darbesinde tutuklanıp hüküm giydi. Ömür boyu hapisle cazalandırıldı. İmralı ve Kayseri cezaevlerinde tutuklu kaldı. 1964 yılında Yassıada'da cezasını çekerken çıkan özel bir afla salıverildi. Bundan sonra siyasetle dolaylı olarak ilgilendi.

Kendini tümüyle yazılarına verdiği bir dönemde, 6 Ağustos 1982'de öldü.Feriköy Mezarlığı'nda bulunan Ağaoğlu Aile Mezarlığı'nda defnedilmiştir.

Samet Ağaoğlu, devlet memuriyeti görevlerinden ayrıldıktan sonra, Türkiye'de çok partili hayata geçiş sürecinin hızlandığı bir dönemde aktif siyaset sahnesine adım atmıştır. Siyasi düşüncelerinin ve dünya görüşünün şekillenmesinde, Türk siyasi ve düşünce tarihinin önemli isimlerinden biri olan babası Ahmet Ağaoğlu'nun liberal Kemalist fikirlerinden ve onun etrafında şekillenen aydın çevresinden derin bir biçimde etkilenmiştir.

Celal Bayar'a gönderdiği istekli mektuplar onucunda Demokrat Parti saflarına katılan Ağaoğlu, 14 Mayıs 1950 genel seçimlerinde DP listesinden hem Manisa hem Muğla'da aday olmuş, Muğla'dan milletvekili seçilerek Türkiye Büyük Millet Meclisine girmiştir. Partide “parti müfettişi” olarak görev yapmış ve meclisteki önemli isimlerinden biri olarak öne çıkmış; 1954 ve 1957 genel seçimlerinde de yine Manisa milletvekili sıfatıyla meclisteki yerini korumuştur. Adnan Menderes başbakanlığında kurulan hükûmetlerde görev alan Ağaoğlu; başbakan yardımcılığı, Çalışma Bakanlığı ve Sanayi Bakanlığı gibi kabine pozisyonlarında bulunmuştur.

Samet Ağaoğlu'nun evi Celal Bayar'ın evine oldukça yakındır, bu yüzden toplantılardan sonra evlerine beraber gitmişlerdir. Aynı zamanda Ağaoğlu, parti içinde Adnan Menderes'le de yakın ilişkidedir.

27 Mayıs 1960 Darbesi ile Demokrat Parti iktidarının devrilmesinin ardından diğer parti yöneticileriyle birlikte tutuklanmıştır. Yassıada Yargılamaları'nda Yüksek Adalet Divanı tarafından yargılanmış ve ömür boyu hapis cezasına çarptırılmış, Kayseri ve İmralı cezaevlerinde yatmıştır. Ağaoğlu, Kayseri Cezaevi’nde iken, eşi Neriman Ağaoğlu da Adalet Partisi’nden aday olarak 1961 seçimlerinde milletvekili seçilmiştir. Eşinin ve ailesinin gayretleri ile İstanbul Cezaevi’ne nakledilmiştir. Ekim 1964'te Yassıada hükümlüleri için çıkarılan özel af yasasıyla kamu haklarından yoksun kalmak şartıyla serbest bırakılır. Başbakan Süleyman Demirel, siyasi yasakları kaldırmadığı için Neriman Ağaoğlu Adalet Partisi'nden ayrılmıştır. Cezaevinden çıktıktan sonra 1973 yılında AP'den milletvekili adayı olmak istese de başaramayıp aktif siyasete dönme planını rafa kaldırmıştır. Hayatının son yıllarını edebiyat, biyografi ve hâtıralarını yazıp yayımlamaya adamıştır.

Yazmaya lise sıralarında başlayan Samet Ağaoğlu, 1929 - 1931 yıllarında Behçet Kemal Çağlar, Ahmet Muhip Dıranas gibi arkadaşlarıyla Hep Gençlik adında bir dergi çıkarmıştır. Strazburg yaşamını anlatan ilk öyküleriyle görünmüştür. Politik çalışmaları dolayısıyla kitaplarını uzun aralıklarla çıkarmış, ancak yaşamının sonuna kadar yazınla ilgisini koparmamıştı.

Siyâsî içerikli pek çok yazıya da imza atmış olan Samet Ağaoğlu, öykü ve denemelerini dönemin Varlık, Yücel, Çığır gibi önemli dergilerinde yayımlamıştı.

Yazılarında Samet Agayef imzasını da kullanmıştır.