Nazilli, Aydın

Nazilli
İlçe
Nazilli Cumhuriyet Meydanı
Türkiye'de bulunduğu yer
İlçe sınırları haritası
Koordinatlar: 37°54′45″N 28°19′14″E / 37.9125°K 28.3206°D / 37.9125; 28.3206
Ülke	Türkiye
İl	Aydın
Coğrafi bölge	Ege Bölgesi
İdare
• Kaymakam	Hüriye Küpeli Kan
• Belediye başkanı	Ertuğrul Tetik (Bağımsız)
Yüzölçümü
• Toplam	691 km²
Rakım	77 m
Nüfus  (2024)
• Toplam	162.041
• Kır	-
• Şehir	160.877
Zaman dilimi	UTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu	09800 - 09900
İl alan kodu	256
İl plaka kodu	09
Resmî site http://www.nazilli.bel.tr http://www.nazilli.gov.tr

Nazilli, Ege Bölgesi'nde Aydın ilinin en büyük nüfusa sahip olan ikinci ilçesidir. Aydın-Denizli karayolu, İzmir-Denizli demiryolu üzerinde; Efeler ilçesine 45 km, Denizli'ye 81 km uzaklıkta bulunmaktadır. İlçenin yüzölçümü 691 km²dir. Nazilli ilçesinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 77 metredir. Nazilli'nin nüfusu 2024 ADNKS verilerine göre 162.041'dir.

Evliya Çelebi, 1671 yılında Nazilli'yi ziyaret etmiştir. Şehirin güzelliğini, nazlılığını kızlara benzeterek Nazilli adının buradan geldiğini ileri sürmüştür. Başka bir görüş ise Nazilli'nin, Dereköy yakınlarında Nazlu ismindeki Türk boylarından bir oymak beyi tarafından kurulduğu rivayet edilir. Nazlu ismi zamanla Nazilli'ye evrilmiştir.

Nazilli, Ege Bölgesinin en eski yerleşim merkezlerin­den birisidir. İlçe merkezinin ilk yerleşim yeri hakkında kesin bilgiler bulunmamaktadır. Ancak Karya bölgesinde kalan Menderes Vadisine Luviler'in yerleştiği bilinmektedir. Bu bölgede ilk yerleşim merkezi Lidyalıların kurduğu antik Mastaura kentidir. O dönemlerde bölgenin batısındaki İyonya kentlerinin ekonomik alanda gelişmesi ve kentin Ege ve Önasya ülkeleri arasındaki ticaret yolu (Hierapolis-Tripolis-Mastaura-Nysa-Tralleis-Magnesia-Efes) üzerinde bulun­ması Nazilli yöresinin önem kazanmasına ve gelişmesini sağladı.

Yunanların Batı Anadolu'da ilerlemesi sırasında 2 Eylül 1922 tarihinde Yunan ordusu tarafından ilçenin tamamı yakılmıştır. Lozan Barış Konferansı'nda bulunan Türk delegesinin verdiği bilgilere göre bölgede toplam 2.121 bina yakılmıştır.

İlçedeki tren istasyonunun Türkiye'nin ilk demiryolu hattı olan İzmir-Aydın hattının üzerinde olması da ilçenin hızla nüfuslanmasını sağlamıştır. Ayrıca 1937 yılında Atatürk'ün açılışını yaptığı Nazilli Sümerbank Fabrikası Türkiye'nin ilk basma fabrikasıdır. Fabrika içinde 40 yataklı hasta kabul edilebilen bir hastane, bir eczane, bir de laboratuvar vardı. Ancak bu fabrika 2002 yılında kapatılmış ve yerleşkesi Adnan Menderes Üniversitesi'ne devredilmiştir.

İlçenin yüzölçümü 691 km²dir. Ortalama deniz seviyesi 64 metredir. Batısında Sultanhisar, güneyinde Bozdoğan, güneydoğusunda Karacasu, doğusunda Kuyucak, kuzeyinde de İzmir'in Beydağ ve Kiraz ilçeleri bulunmaktadır.

Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.

Nazilli ilçe sınırları içerisinde toplam 82 mahalle ve köy bulunmaktadır:

Kar helvası olarak adlandırılan, ilçenin güneyinde bulunan Bozdoğan'ın Madran Dağı'ndan getirilen kar ve şerbet ile yapılan özgün yaz içeceği diğer güney yörelerinin benzer içeceklerini andırır. Nazilli kar helvası 31 Mayıs 2018 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.

Ayrıca; kıymalı, yumurtalı peynirli, tahinli ve Nazilli Gülü olarak da adlandırılan yuvarlak kıymalı çeşitleri olanNazilli Pidesi yöreye özgüdür. Nazilli pidesi de 18 Kasım 2020 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.

Gencer macunu, Nazilli ve yöresinde Kurban ve Şeker Bayramının son günü büyük kazanlar içerisinde yapılıp satılan, temelde üzüm suyu ve şeker ihtiva eden beyaz ve akışkan macundur.

İlçede 2. Ligde mücadele eden Nazillispor isimli spor kulübü vardır. Ayriyetten amatör olarak Arslanlıspor, Nazilli Işıklar Futbol Kulübü, İsabeylispor ve Bozyurtspor bulunmaktadır.

İlçede 12 adet anaokulu, 34 adet ilkokul, 26 adet ortaokul, 13 adet lise bulunmaktadır. Ayrıca Aydın Adnan Menderes Üniversitesi'ne ait Sümer Yerleşkesi ve İsabeyli Yerleşkesi bulunmaktadır.

• 
  Nazilli'de bir Osmanlı bankası
• 
  Nazilli, Yeni Mahalle, Ordu Caddesi Batısı
• 
  Nazilli Etnoğrafya Müzesi Binası genel görünümü
• 
  Nazilli Tren İstasyonu
• 
  Nazilli, Yıldıztepe Mh., Güney yönünde görünüm
• 
  Nazilli, Yıldıztepe Mh., Güney-batı yönünde görünüm
• 
  Nazilli, Dumlupınar Mahallesi, Ağa Camii
• 
  Nazilli, Altıntaş Mahallesi, Demiryolu ve hangar
• 
  Nazilli, PTT Meydanı, Atatürk Anıtı
• 
  Nazilli, Zafer Mahallesi, Sultan Konakları
• 
  Nazilli, Dumlupınar Mahallesi, Yahya Paşa Camii
• 
  Nazilli, Yenimahalle, Osmanlı Çeşmesi ve Belediye meydanı
• 
  Nazilli, Yenimahalle, Atatürk Parkı Girişi
• 
  Nazilli, Yenimahalle Atatürk Parkı girişi, büstler
• 
  Nazilli, Yenimahalle, Osmanlı Çeşmesi ve Belediye meydanı
• 
  Nazilli, Altıntaş Mahallesi, Demiryolu geçidi ve kule

• Serdarlı, Gazimağusa (2019)
• Gilan, Kosova (2011)

• 1987 - Nazilli: dün, bugün, yarın 2 Mart 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
• 1996 - Milli Mücadele'de Nazilli 1919 - 1922, Aslan Buğdaycı
• 2001 - Dünden Bugüne Nazilli, Aslan Buğdaycı
• 2004 - Cumhuriyet döneminde Türk sanayiinin kuruluşu ve Nazilli basma fabrikası, Erhan Palabıyık ve Mert Öreroğlu. ISBN 9759892146, ISBN 9789759892142
• 2010 - Nazilli Cumhuriyeti, Etem Oruç. ISBN 9789756680995
• 2016 - Nazilli Yaşlılık Araştırması, İsmail Tufan. ISBN 9786053205418
• 2017 - Nazlı İl, Şahin Efe Yılmaz

Wikimedia Commons'ta Nazilli ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

Vikigezgin'de Nazilli ile ilgili gezi rehberi bulunmaktadır.

• Nazilli-Sümerbank şube demiryolu
• Mastaura
• Harpasa