Cinsel uyarım, cinsel uyarılmaya veya orgazma yol açan her şeydir. Bu şey fiziksel veya diğer duyusal olabilir ve uyaran olarak bilinir.
Genellikle cinsel organlara veya vücudun diğer kısımlarına fiziksel olarak dokunmak anlamına gelen geniş bir terimdir. Ancak terim, zihni (cinsel fantezi) veya dokunma dışındaki duyuları (görme, koklama veya işitme gibi) etkileyen uyaranları da içerebilir. Cinsel organların yeterli fiziksel uyarılması genellikle orgazmla sonuçlanır. Uyarım, kişinin kendisi tarafından (mastürbasyon veya cinsel fantezi) veya cinsel partner tarafından (cinsel ilişki veya diğer cinsel aktiviteler), nesnelerin veya araçların kullanımıyla veya bu yöntemlerin bir kombinasyonuyla olabilir.
Bazı insanlar, orgazm kontrolü uygulamaktadır. Bu, bir kişinin veya partnerinin orgazma kadar olan deneyimi uzatmak için uyarılma seviyesini kontrol etmesi anlamına gelmektedir.
Fiziksel cinsle uyarım
Fiziksel cinsel uyarım, cinsel organlara veya diğer erojen bölgelere dokunulmasından oluşur.
Genital
Mastürbasyon, erotik masaj ve manuel seks, cinsel organları içeren fiziksel uyarım türleridir. Bu uyarımlar genellikle ciltteki veya diğer erojen bölgelerdeki hassas dokunma reseptörlerinden gelir ve dokunulduğunu algılar. Uyarılma, bu vücut bölgelerindeki reseptörler aracılığıyla tetiklenir ve bu reseptörler, bu tür bir uyarımı sürdürmek için zihinsel ödüller görevi gören haz veren kimyasalların (endorfinler) salınmasına neden olur. Bir kişi, başka birine dokunarak bile uyarılabilir, ancak bulbokavernöz refleks yalnızca bir cinsel organ (penis veya klitoris) uyarıldığında ortaya çıkar.
Bir araştırmada, kadınların kararlı bir partnerle yaşadıkları zevkli seksten daha fazla fayda sağladığını, cinsiyetin ise mastürbasyonla olan ilişkiyi etkilemediğiortaya koyulmuştur.
Seks oyuncaklarının amacı, yalnızca insanların bedenlerini kullanmaktan ziyade alternatif bir yolla zevk ve uyarım sağlamaktır. Tek başına, partnerli veya grup sekste kullanılabilirler. Heyecan verici olabilir ve titreşimler gibi vücudun üretemediği yeni uyarım türleri sağlayabilirler.
Seks oyuncakları binlerce yıldır cinsel uyarım kaynağı olarak kullanılmıştır. Arkeolojik kazılarda Paleolitik çağdan kalma, silttaşından yapılmış ve yüksek parlaklıkta cilalanmış yapay penisler bulunmuştur. Ayrıca deve gübresinden yapılmış ve reçineyle kaplanmış türleri de mevcuttur. Tarihçiler bunların dini ritüeller için mi yoksa kişisel zevk için mi kullanıldığından emin olmasalar da yapay penislerin doğurganlık ritüelleri için kullanıldığı bilinmektedir.Antik Yunanlar, daha doğal bir his yaratmak için deri veya hayvan bağırsaklarıyla kaplı oyulmuş bir penisten yapay penisleryapmışlardır. Romalılar ise bir partnerle kullanılmak üzere çift uçlu yapay penisler yapmışlardır. Antik Çin yapay penisleri bronz veya diğer metallerden yapılmıştı ve bazılarının içerisi boşalmayı simüle etmek amacıyla sıvı ile doldurulmalarına olanak tanıyacak şekilde boştu. Bunlar, zengin Çinli erkeklerin genellikle memnun etmek için çok fazla karısı olması nedeniyle kullanılıyordu. İran'da, kızlık zarı kanının kirli olduğu ve kocalar tarafından kaçınılması gerektiği düşünülüyordu. Bir kadının düğününden önceki gece, yerel bir din adamı gelip büyük bir taş yapay penisle kızın kızlık zarını bozardı; bu aynı zamanda gelinin bakireliğini doğrulamak için de kullanılan bir ritüeldi.
Genital olmayan
Cinsel organlar dışında, bir kişinin cinsel olarak uyarılabileceği birçok bölge vardır. Örneğin, meme uçları, uyluklar, dudaklar ve boyun dokunulduğunda cinsel uyarım sağlayabilir.
- Meme uçları
- Bir çalışmada, 301 katılımcıya cinsel aktivite hakkında bir anket uygulandı ve kadınların %81,5'inin meme uçlarının uyarılmasının cinsel uyarılmaya neden olduğunu veya artırdığını ve %59,1'inin seks sırasında meme uçlarının uyarılmasını istediği ortaya koyuldu. Ayrıca, erkeklerin %51,7'si meme ucu uyarılmasının cinsel uyarılmaya neden olduğunu ve %39'u mevcut uyarılmalarını artırdığını söyledi.Beyin tarama teknolojisini kullanan araştırma, kadınlarda meme uçlarının uyarılmasının duyusal korteksin genital bölgesinin aktivasyonuna neden olduğunu buldu. Araştırma, hislerin meme ucu uyarılmasıyla oluşan genital orgazmlar olduğunu ve ayrıca doğrudan "beynin genital bölgesi" ile bağlantılı olabileceğini öne sürrmektedir. Kadınlarda yapılan bir çalışma, meme uçlarından gelen hislerin vajina, klitoris ve serviks hisleriyle aynı beyin bölgesine gittiğini göstermiştir. Meme ucu uyarımı, rahim kasılmalarını tetikleyebilir ve bu da beynin genital bölgesinde bir his yaratır.
- Uyluklar
- 2012 yılında, Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü MRI taraması sırasında heteroseksüel erkeklerin iç uyluklarına dokunulduğunda beyin tepkilerini ölçtü. Ya bir kadının uyluklarına dokunduğu bir videoyu ya da bir erkeğin uyluklarına dokunduğu bir videoyu izliyorlardı. Kadının kendilerine dokunduğunu düşündüklerinde, erkeğin dokunduğundan daha fazla cinsel haz aldıklarını gördüler. Dolayısıyla, uylukların dokunulduğunda cinsel uyarıma neden olabilen bir bölge olduğu sonucuna varılabilir.
- Dudaklar
- Dudaklar çok sayıda sinir ucu içerir ve erotojen bir bölge olarak kabul edilir. Kadınlar, dudaklarının uyarılmasından erkeklerden daha fazla zevk aldıklarını bildirmektedir (uyarılmadaki cinsiyet farklılıkları için aşağıya bakın). Dudakların dokunarak uyarılmasına ek olarak, erkekler bir kadının dudaklarına bakarak görsel olarak da uyarılabilirler. Ayrıca erkeklerin gençliğin bir göstergesi olduğu için daha dolgun dudaklı kadınları tercih ettiği bildirilmiştir.
- Boyun
- 800 katılımcıdan oluşan bir grup, 41 farklı vücut bölgesini 1-10 arası bir ölçekte (10 en uyarıcı olmak üzere) erojen yoğunluklarına göre derecelendirdi. Kadınlar, boyun uyarımının erkeklerden daha uyarıcı olduğunu bildirdi.
Erojen bölgelerdeki cinsiyet farklılıkları
Bu tablo, erotojen bölgelerdeki cinsiyet farklılıklarını göstermekte ve her iki cinsiyet için de en çok uyarılan ilk on bölgeyi içermektedir. Her vücut bölgesi, dokunulduğunda ne kadar uyarıcı olduğuna göre on üzerinden derecelendirilmiştir. Penis veya klitoris gibi belirli bir cinsiyete özgü vücut bölgeleri dışında, erotojen bölgelerin çoğu benzerdir ve birçok sinir ucu içerir.
| Kadınlar | Erkekler | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Alan | Anlam | Standart sapma | Alan | Anlam | Standart sapma |
| Klitoris | 9.17 | 2.12 | Penis | 9.00 | 2.50 |
| Vajina | 8.40 | 2.35 | Ağız/dudaklar | 7.03 | 2.68 |
| Ağız/dudaklar | 7.91 | 2.27 | Skrotum | 6.50 | 3.72 |
| Ense | 7.51 | 2.70 | İç uyluk | 5.84 | 3.39 |
| Göğüsler | 7.35 | 2.73 | Ense | 5.65 | 3.50 |
| Meme uçları | 7.35 | 3.15 | Meme uçları | 4.89 | 3.79 |
| İç uyluk | 6.70 | 2,99 | Perine | 4.81 | 4.10 |
| Boyun arkası | 6.20 | 3.15 | Kasık saç çizgisi | 4.80 | 3.82 |
| Kulaklar | 5.06 | 3.40 | Boyun arkası | 4.53 | 3.42 |
| Alt sırt | 4.73 | 3.38 | Kulaklar | 4.30 | 3.50 |
İçsel uyarım
Uyarım-aktarım teorisi, vücuttaki mevcut uyarılmanın başka bir uyarılma türüne dönüştürülebileceğini belirtir. Örneğin, bazen insanlar egzersiz gibi bir şeyden kaynaklanan kalıntı uyarılmadan cinsel olarak uyarılabilir ve bu uyarılma cinsel uyarılma gibi başka bir uyarılma türüne dönüştürülebilir. Bir çalışmada, katılımcılar fiziksel egzersiz yapmış ve iyileşmenin farklı aşamalarında erotik bir film izleyip filmin kendilerini ne kadar uyardığını değerlendirmeleri istenmiştir. Egzersizden kaynaklanan uyarıcı kalıntıları hala yaşayan katılımcıların, filmi egzersizden tamamen kurtulanlara göre daha uyarıcı olarak değerlendirdiklerini bulmuşlardır. Bu, egzersizden kaynaklanan kalan uyarılmanın herhangi bir dış uyarım olmaksızın cinsel uyarılmaya dönüştürüldüğünü göstermektedir.
Alternatif rotalar
İnsanın cinsel tepkisi, bilişsel, duygusal ve fizyolojik süreçlerin dinamik bir birleşimidir. En yaygın cinsel uyarılma biçimleri fantezi veya cinsel organların ve diğer erojen bölgelerin fiziksel uyarılması olarak tartışılsa da, cinsel uyarılma görsel, kokusal ve işitsel yollar gibi alternatif yollarla da gerçekleşebilir.
Görsel
Dokunsal olmayan cinsel uyarım biçimleri arasında en çok araştırılanı görsel cinsel uyarım sayılabilir. Bunun bariz bir örneği röntgencilik eylemidir – Bir bireyin gizlice bir başkasının soyunmasını veya cinsel davranışta bulunmasını izlediği durumdur. Sosyo-tarihsel olarak kabul edilemez bir 'cinsel sapma' biçimi olarak görülse de, cinsel uyarımı tamamen görsel yollarla bulma eğilimini vurgular. Milyarlarca dolarlık porno endüstrisi başka bir örnektir. Yaygın bir varsayım, erkeklerin görsel cinsel uyaranlara kadınlardan daha güçlü tepki verdiğidir. Bu belki de en iyi, erkeklerin görsel uyarılmadan cinsel uyarılmaya kadınlardan daha yatkın olduğu yönündeki Kinsey hipoteziyle örneklendirilebilir. Bununla birlikte, her iki cinsiyet de görsel uyarılma yoluyla cinsel olarak uyarılabilir. Bir çalışmada, görsel uyarılma erotik bir video aracılığıyla test edilmiştir. Erkek grubunda önemli ölçüde daha yüksek olmasına rağmen, cinsel uyarılma her iki cinsiyet tarafından bildirilen ana duygusal tepki olmuştur. Videoya verdikleri fizyolojik tepkiler ayrıca adrenalinin idrarla atılımında artış gibi cinsel uyarılmanın özelliklerini de göstermiştir. Erkek uyarımını araştıran sonraki bir çalışma, erkeklerin yalnızca erotik bir filmin görsel uyarımı yoluyla sert ereksiyonlar elde edebildiğini göstermiştir.
Görsel uyarımı cinsel uyarım aracı olarak kullanan çalışmalar, cinsel uyarılmanın ağırlıklı olarak limbik ve paralimbik korteks ile subkortikal yapılarda aktivasyonla ve temporal korteksin çeşitli kısımlarında deaktivasyonla ilişkili olduğunu bulmuştur. Aynı bölgeler fiziksel cinsel uyarım sırasında da aktive olur ve bu da görsel uyarımın cinsel uyarılma aracı olarak ne kadar güçlü olabileceğini vurgulamaktadır.
Yapılan 61 çalışmanın meta-analizi, erkeklerin kadınlardan görsel olarak daha fazla uyarılmadığını, fMRI makinelerini katılımcıların beyinlerine bağlayarak erotik videolar ve görüntüler yansıttığını ortaya koydu. Araştırmacılar, "Tüm önemli nörogörüntüleme çalışmalarının kapsamlı bir istatistiksel incelemesinin ardından, görsel cinsel uyaranlara verilen nöronal tepkinin, yaygın olarak kabul gören görüşün aksine, biyolojik cinsiyetten bağımsız olduğuna dair güçlü nicel kanıtlar sunuyoruz," diye yazdı. "Analizimiz, erkekler ve kadınlar arasında görsel cinsel uyaranlara verilen tepkilerde işlevsel bir dimorfizm olmadığını gösteriyor."
Koku
Koku bilgisi, insan cinsel davranışı için kritik öneme sahiptir. Koku yoluyla cinsel uyarımı araştıran bir çalışma, heteroseksüel erkeklerin kadın parfümüne tepki olarak cinsel uyarılma yaşadıklarını ortaya koymuştur. Bireyler, koku uyarımını ve algılanan cinsel uyarımı derecelendirmiştir. Ayrıca deney sırasında fonksiyonel MRI taramaları da yaptırmışlardır. Sonuçlar, kadın parfümüyle koku uyarımının, erkeklerde cinsel uyarılmayla ilişkili belirli beyin bölgelerinin aktivasyonuna neden olduğunu göstermiştir. Başka bir çalışma, eşcinsel erkeklerin erkek terinde bulunan bir testosteron türevini kokladıklarında, heteroseksüel kadınlara benzer hipotalamik aktivasyon sergilediğini bulmuş ve bu da cinsel yönelimin insanların koku yoluyla cinsel uyarımı nasıl deneyimlediklerinde rol oynadığını göstermektedir.
Üreme stratejilerindeki cinsiyet farklılıklarının evrimsel analizi, bağışıklık profili ve yavruların yaşama şansı ile bağlantısı nedeniyle kokunun cinsel uyarılmadaki önemini açıklamaya yardımcı olabilir. Bunun nedeni, koku alma ipuçlarının bir bireyin genetik donanımının parçalarını yansıtarak ensestten kaçınma mekanizmasını tetikleyebilmesidir. Bir çalışmada, erkekler sevgili seçerken görsel ve koku alma bilgilerini eşit derecede önemli olarak değerlendirirken, kadınlar eş seçiminde koku alma bilgilerini en önemli değişken olarak değerlendirmiştir. Ayrıca, cinsel aktiviteyi değerlendirirken, kadınlar diğer tüm duyusal deneyimler arasında vücut kokusunu, arzuyu olumsuz yönde en çok etkileyebilecek deneyim olarak nitelendirmişlerdir.
İşitsel
İşitsel uyarıcılar ayrıca cinsel uyarılmayı ve haz deneyimini yoğunlaştırmaya da hizmet edebilir. Cinsel uyarılma ve cinsel aktivite sırasında ses çıkarmak, primatlar ve insanlar arasında yaygındır. Bunlar arasında iç çekmeler, inlemeler, güçlü nefes vermeler ve soluk vermeler, artan solunum hızı ve bazen orgazm sırasında coşku çığlıkları bulunur. Bu seslerin çoğu insanlar için oldukça heyecan vericidir ve cinsel uyarılmayı güçlü bir şekilde pekiştirerek güçlü bir olumlu geri bildirim etkisi yaratır. Bu nedenle, çiftleşme sırasında çıkan seslerin çiftleşen partnerler için karşılıklı cinsel uyarıma hizmet ediyor olması muhtemeldir.