I. Serhas (/ˈzɜːrksiːz/ ZURK-seez; genellikle Büyük Serhas olarak bilinir; MÖ 518 – MÖ 465) MÖ 486'dan MÖ 465'te suikasta uğrayana kadar Ahameniş İmparatorluğu'nun dördüncü Kralların kralı olarak görev yapan bir Pers hükümdarıdır. I. Darius ve II. Kiros'un kızı Atossa'nın oğludur.
| Serhas (Xerxes) I Xšayār̥šā Eski Farsça: 𐎧𐏁𐎹𐎠𐎼𐏁𐎠 | |
|---|---|
| Büyük Pers kralı | |
 Serhas | |
| |
| Hüküm süresi | MÖ 486 Ekim- MÖ 465 Ağustos |
| Taç giymesi | MÖ Ekim 485 |
| Önce gelen | I. Darius |
| Sonra gelen | I. Artaserhas |
| Doğum | y. MÖ 518 İran |
| Ölüm | MÖ 465 Ağustos[sayfa belirt] (y. 53 yaşında) İran |
| Defin | Nakş-ı Rüstem |
| Eş(ler)i | Amestris |
| Hanedan | Ahameniş |
| Babası | I. Darius |
| Annesi | Atossa |
| Dini | Hint-İranlı dini (muhtemelen Zerdüştçülük) |
| Mısır hiyeroglifinde Xerxes (Xašayaruša/Ḫašayaruša) | ||||||||||||||
|
Batı tarihinde Serhas, en çok MÖ 480'de Perslerin yenilgisiyle sonuçlanan Yunanistan'ı işgaliyle tanınır. Serhas, ağabeyi Artobazan'ın yerine Darius tarafından halef olarak atanmış ve babasının ölümünden sonra büyük, çok etnikli bir imparatorluğu miras almıştır. Mısır ve Babil'deki isyanları bastırarak gücünü pekiştirmiş ve babasının Yunanistan'ı boyunduruk altına alma ve Atina ile müttefiklerini İyonya Ayaklanması'na müdahalelerinden dolayı cezalandırma seferini yenilemiştir. MÖ 480'de Serhas büyük bir orduya liderlik ederek Hellespont'ı geçip Avrupa'ya girmiştir. Atina'yı ele geçirip yerle bir etmeden önce Thermopylae ve Artemision'da zaferler kazanmıştır. Kuvvetleri, Salamis Muharebesi'ndeki yenilgilerine kadar Korint Kıstağı'nın kuzeyindeki anakara Yunanistan'ın kontrolünü ele geçirmiştir. Yunanların onu Avrupa'da tuzağa düşürebileceğinden korkan Serhas, ordusunun büyük bir kısmıyla Asya'ya geri çekilmiş ve Mardonios'u seferine devam etmesi için geride bırakmıştır. Mardonios ertesi yıl Plataea'da yenilgiye uğradı ve Pers istilası sona erdi.
Persia'ya döndükten sonra Serhas, babasının yarım bıraktığı birçok büyük inşaat projesine kendini adadı. Persepolis'teki Tüm Milletlerin Kapısı, Apadana ve Taçara'nın tamamlanmasını denetledi ve Susa'daki Darius Sarayı'nın inşasına devam etti. Ayrıca babasının inşa ettiği Kral Yolu'nun bakımını da üstlendi. MÖ 465'te Serhas ve varisi Darius, kraliyet muhafızlarının komutanı Erdevân tarafından suikaste uğradı. Yerine üçüncü oğlu I. Artaserhas geçti.
Etimoloji
Xérxēs (Ξέρξης), Eski İran dilindeki Xšaya-ṛšā ("kahramanlar üzerinde hüküm süren") kelimesinin Yunanca ve Latince (Xerxes, Xerses) transliterasyonudur; bu, ilk kısım olan xšaya'nın "hüküm süren" ve ikinci kısım olan ṛšā'nın "kahraman, adam" anlamına gelmesinden anlaşılabilir. Serhas adı Akadca Ḫi-ši-ʾ-ar-šá ve Aramice'de ḥšyʾrš olarak bilinirdi. Serhas ismi daha sonra Ahameniş İmparatorluğu'nun hükümdarları arasında popüler hale gelmiştir.
Erken yaşamı
Ebeveynleri ve Doğumu
Serhas'ın babası, Pers İmparatorluğu'nun mevcut hükümdarı olan ve imparatorluğun kurucusu Büyük Kiros'un hanedanına mensup olmayan I. Darius'tu (MÖ 522-486). Serhas'ın annesi ise Kiros'un kızı Atossa'ydı. Darius ve Atossa, MÖ 522 yılında evlendi ve MÖ 518 yılında oğulları Serhas dünyaya geldi.
Yetişme ve eğitimi
Pers prenslerinin yaygın ve süregelen yetiştirilme ve eğitim safhalarını açıklayan Grek diyaloğu I. Alkibiades'e göre, prenslerin hadımlar tarafından büyütüldüğü belirtilir. Buna göre yedi yaşından başlayarak ata binmeyi ve avlanmayı öğrenirlerdi. On dört yaşına geldiklerinde ise aristokrat kökenli dört öğretmen tarafından bilge, adil, ihtiyatlı ve cesur gibi karakteristiklere sahip olmayı öğrenirlerdi. Bunun yanında prenslere, Zerdüştlük inancının temelleri ve dürüstlük, cesurluk ve öz disiplin sahibi olmaları öğretilirdi. Mahut diyalog, "korku duygusunun, bir Pers için kölelikten farksız" olduğunu da belirtir. Ardından 16-17 yaşlarında zorunlu on yıllık ulusal hizmetlere başlarlar, bu süre boyunca okçuluk ve cirit atma pratiği yapar, ödüller için yarışır ve avlanılırdı. Müteakiben, yaklaşık 25 yıl boyunca askeri hizmet vermelerinin ardından yaşlılar ve kralın danışmanları pozisyonuna yükseltilirlerdi.
Pers soylularına haiz bu eğitim sistemi, Genç Kiros'un yakın çevresinden olan ve onunla ilgili yazılar kaleme almış Ksenofon tarafından da desteklenir. Tarihçi Stoneman, Serhas'ın de bu tür bir eğitim süreci geçirdiğini öne sürer. Persler sözlü edebiyatı yazılı olana tercih ederlerdi, bu sebeple Serhas'ın okuma yazma öğrenip öğrenmediğine dair kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Stoneman, Serhas'ın aldığı eğitimin, 17. yüzyıl Safavi İmparatorluğu'nun büyük hükümdarı Şah Abbas gibi kendisinden sonra gelen İran krallarınınkinden pek farklı olmadığını söylemektedir. Kserkes, MÖ 498 yılından itibaren Babil'deki kraliyet sarayında ikamet etmiştir.
Tahta çıkışı
Darius, Yunanistan'a karşı bir başka savaşa hazırlanırken, MÖ 486'da Mısır'da vergilendirme ve Susa ve Persepolis'teki kraliyet saraylarını inşa etmek için zanaatkarların sürgün edilmesi nedeniyle bir isyan başladı. Pers yasalarına göre kral, tehlikeli seferlere çıkmadan önce bir halef seçmek zorundaydı; Darius Mısır'a gitmeye karar verdiğinde (MÖ 487-486), mezarını Naqsh-e Rustam'da (Persepolis'teki kraliyet sarayından beş kilometre uzaklıkta) hazırladı ve Atossa'dan olan en büyük oğlu Serhas'i halefi olarak atadı. Darius, sağlığının bozulması nedeniyle sefere liderlik edemedi; MÖ 486 Ekim'inde 64 yaşında öldü.
Artobazan, Darius'un tüm çocuklarının en büyüğü olarak tacı alması gerektiğini iddia ederken, Serhas ise Kiros'un kızı Atossa'nın oğlu olduğu ve Cyrus'un Perslere özgürlüklerini kazandırdığı gerekçesiyle kendi hak iddiasını savundu. Serhas'in iddiası, o sırada Pers'te bulunan sürgündeki bir Sparta kralı olan Eurypontid kralı Demaratus tarafından da desteklendi; o da, Sparta kanununa atıfta bulunarak, en büyük oğlun her zaman taç için en iyi hakka sahip olmadığını savundu; bu kanuna göre, baba kral iken doğan ilk oğul krallığın varisiydi. Bazı modern akademisyenler de Darius'un tahtı Serhas'e verme konusundaki alışılmadık kararını, Büyük Cyrus ve kızı Atossa'nın sahip olduğu özel prestiji dikkate almasının bir sonucu olarak görüyorlar. Artobazan, "tebaası Darius"un oğlu olarak dünyaya gelirken, Serhas, Darius'un tahta çıkışından sonra "mor giysili" olarak doğan en büyük oğluydu. Artobazan'ın annesi sıradan bir kişi iken, Serhas'in annesi Ahameniş İmparatorluğu'nun kurucusunun kızıydı.
Serhas, MÖ 486 Ekim-Aralık aylarında yaklaşık 32 yaşındayken taç giydi ve babasının yerine geçti. İktidarın Serhas'e geçişi sorunsuz oldu; bu kısmen Atossa'nın büyük otoritesinden kaynaklanıyordu ve kraliyet iktidarına geçişi ne sarayda ne de Ahameniş ailesinde veya herhangi bir teba ulus tarafından sorgulanmadı.
Tahtını sağlamlaştırması
Serhas'ın tahta çıkışı sırasında, bazı bölgelerinde sorunlar baş göstermiştir. Mısır'da bir isyan çıkmıştı ve bu isyan, Serhas'ın düzeni sağlamak için orduyu bizzat yönetmesini gerektirecek kadar tehlikeli görünüyordu (bu da ona hükümdarlığına askeri bir seferle başlama fırsatı verdi). Serhas, isyanı Ocak 484 MÖ'de bastırdı ve isyan sırasında öldürüldüğü bildirilen önceki satrap Pherendates'in yerine öz kardeşi Ahameniş'i Mısır satrapı olarak atadı. Mısır isyanının bastırılması, Darius tarafından önceki üç yılda seferber edilen orduyu tüketti. Bu nedenle Serhas, Yunanistan'a yapacağı sefer için başka bir ordu kurmak zorunda kaldı ve bu sefer dört yıl daha sürdü. Ayrıca, hükümdarlığı sırasında en az iki kez Serhas'a karşı ayaklanan Babil'de de huzursuzluk vardı. İlk isyan MÖ 484 yılının Haziran veya Temmuz aylarında patlak verdi ve Bel-shimanni adında bir isyancı tarafından yönetildi. Bel-shimanni'nin isyanı kısa sürdü; onun hükümdarlığı sırasında yazılan Babil belgeleri yalnızca iki haftalık bir dönemi kapsar.
İki yıl sonra Babil'de Şamaş-eriba adında başka bir isyancı lider ortaya çıktı. MÖ 482 yazında başlayan Şamaş-eriba, Babil'in kendisini ve Borsippa ve Dilbat gibi yakındaki diğer şehirleri ele geçirmişti ancak Babil'in uzun süren kuşatmasının ardından MÖ 481 Mart'ında yenilgiye uğramıştır. Babil'deki huzursuzluğun kesin nedeni belirsizdir. Vergi artışlarından kaynaklanmış olabilir. Bu isyanlardan önce Babil, Ahameniş İmparatorluğu içinde özel bir konuma sahipti; Ahameniş kralları " Babil Kralı " ve " Toprakların Kralı " unvanlarını taşıyorlardı, bu da Babil'i imparatorlukları içinde, kendi krallıklarıyla kişisel bir birlik içinde birleşmiş, biraz ayrı bir varlık olarak algıladıklarını ima ediyordu. Ancak isyanlardan sonra Serhas, unvanından "Babil Kralı"nı çıkardı ve daha önce büyük olan Babil satraplığını (Yeni Babil İmparatorluğu'nun topraklarının çoğunu oluşturan) daha küçük alt birimlere böldü.
Klasik yazarların yazdığı metinlere dayanarak, Serhas'ın iki isyandan sonra Babil'e acımasız bir intikam aldığı sıklıkla varsayılır. Antik yazarlara göre, Serhas Babil'in surlarını yıkmış ve şehirdeki tapınaklara zarar vermiştir.Esagila'nın büyük hasara uğradığı ve Serhas'ın Marduk Heykeli'ni şehirden uzaklaştırdığı, muhtemelen İran'a götürüp erittiği (klasik yazarlar heykelin tamamen altından yapıldığını ve bu nedenle eritilmesinin mümkün olduğunu savunmaktadır). Modern tarihçi Amélie Kuhrt, Serhas'ın tapınakları yıktığının olası olmadığını, ancak bunu yaptığına dair hikâyenin Babilliler arasında Pers karşıtı bir duygudan kaynaklanabileceğine inanmaktadır. Heykelin Babil'den götürülüp götürülmediği şüphelidir ve bazıları Serhas'ın şehirden bir heykel götürdüğünü, ancak bunun tanrı Marduk'un heykeli yerine bir adamın altın heykeli olduğunu bile öne sürmüştür. Daha önceki dönemlere kıyasla bahsi oldukça az olsa da, dönemin belgeleri Babil Yeni Yıl Festivali'nin Ahameniş döneminde bir şekilde devam ettiğini göstermektedir. Babillilerin kendilerinden Perslere yönetim değişikliği ve şehrin isyanından sonra Serhas'ın şehrin seçkin ailelerinin yerini alması nedeniyle, festivalin geleneksel ritüelleri ve etkinliklerinin önemli ölçüde değişmiş olması mümkündür.
Seferleri
Yunan anakarasının işgali
Darius, Yunan anakarasına saldırmak için ikinci bir ordu hazırlama sürecindeyken öldü ve oğluna Atinalıları, Nakşalıları ve Eretrialıları İyonya Ayaklanması'na müdahaleleri, Sardis'in yakılması ve Maraton'da Perslere karşı kazandıkları zafer nedeniyle cezalandırma görevini bıraktı. Serhas başlangıçta Yunanistan ile büyük bir savaştan kaçınmak istedi, ancak kuzeni Mardonius'un önderliğindeki babasının generalleri tarafından aksi yönde ikna edildi; Mardonius onu korkaklıkla suçladı. MÖ 483'ten itibaren Serhas seferini hazırladı: Aynoroz yarımadasının kıstağından Serhas Kanalı kazıldı, Trakya'dan geçen yol üzerindeki istasyonlarda erzak depolandı ve daha sonra Serhas Ponton Köprüleri olarak bilinen iki duba köprüsü Hellespont'a inşa edildi. Serhas'ın ordularında, çok etnikli devasa imparatorluğunun her yerinden ve ötesinden, Medler, Sakalar, Elamlılar, Asurlular, Fenikeliler, Babilliler, Mısırlılar, Yahudiler, Araplar,Makedonlar, Trakyalılar, Payonyalılar, Aka Yunanları, İyon Yunanları, Ege Yunanları, Aiolis Yunanları, Pontus Yunanlıları, Kolhisyalılar, Sindhiler ve daha birçok milletten asker görev yaptı.
Yunan tarihçi Herodot'a göre, Serhas'ın Çanakkale Boğazı'nı geçme girişiminin ilki, fırtınanın köprülerin keten ve papirüs halatlarını tahrip etmesiyle başarısızlıkla sonuçlandı. Buna karşılık Serhas, Çanakkale Boğazı'nı (boğazın kendisini) üç yüz kez kırbaçlattı ve suya Bacak kelepçeleri attırdı. Serhas'ın Çanakkale Boğazı'nı geçme girişiminin ikincisi başarılı oldu.Kartaca'nın Sicilya'yı işgali, Yunanistan'ı Siraküza ve Agrigento'nun güçlü hükümdarlarının desteğinden mahrum bıraktı; antik kaynaklar Serhas'in sorumlu olduğunu varsayarken, modern araştırmalar şüphecidir. Ayrıca, birçok küçük Yunan devleti, özellikle Tesalya, Teb ve Argos, Perslerin tarafını tuttu. Serhas ilk savaşlarda zafer kazandı.
Serhas MÖ 480 yılının baharında yola çıktı. Sardis'ten, Herodot'un yaklaşık bir milyon kişi olduğunu tahmin ettiği bir filo ve ordu ile birlikte Ölümsüzler olarak adlandırılan 10.000 seçkin savaşçıyla birlikte geldiler. Daha yeni tahminler Pers kuvvetini yaklaşık 60.000 savaşçı olarak göstermektedir.
Termopylae Muharebesi ve Atina'nın yıkımı
Thermopylae Muharebesi'nde, Sparta Kralı Leonidas önderliğindeki küçük bir Yunan savaşçı birliği, çok daha büyük Pers kuvvetlerine karşı direnmiş, ancak sonunda yenilmiştir. Herodot'a göre, Persler, Efialtes adlı bir Yunannın dağların etrafından dolaşmanın başka bir yolunu Perslere anlatarak ülkesine ihanet etmesinin ardından Sparta falanksını kırdılar. Artemision'da ise büyük fırtınalar Yunan tarafındaki gemileri batırmıştı ve bu nedenle Yunanlar Termopylae'deki yenilgi haberini alıp geri çekilince muharebe erken sona ermiştir.
Termopylae'den sonra Atina ele geçirilmiştir. Atinalıların çoğu, Serhas gelmeden önce şehri terk edip Salamis adasına kaçmıştı. Küçük bir grup Atina Akropolisi'ni savunmaya çalıştı, ancak yenildiler. Serhas, Atina'nın Yıkımını emretti ve şehri yaktı; arkeolojik olarak belgelenmiş bir yıkım tabakası bıraktı, bu tabaka Persler Kalesi olarak bilinir. Böylece Persler, Korint Kıstağı'nın kuzeyindeki tüm anakara Yunanistan'ın kontrolünü ele geçirdi.
Salamis ve Plataea Savaşları
Themistokles'in mesajıyla (Halikarnaslı Artemisia'nın tavsiyesine karşı) ikna olan Serhas, gemilerinin bir kısmını Peloponez'e gönderip Yunan ordularının dağılmasını beklemek yerine, elverişsiz koşullar altında Yunan filosuna saldırmayı tercih etti. Salamis Muharebesi (Eylül MÖ 480) Yunan filosu tarafından fethedilen savaşın ardından Serhas, Tesalya'da bir kış kampı kurdu.
Herodot'a göre, Yunanların Çanakkale Boğazı'ndaki köprüleri yıkıp ordusunu Avrupa'da tuzağa düşürebileceğinden korkan Serhas, ordusunun büyük bir kısmını da yanına alarak Asya'ya geri çekilmeye karar verdi. Geri çekilmenin bir diğer nedeni de, imparatorluğun önemli bir eyaleti olan Babil'deki devam eden huzursuzluğun kralın kişisel ilgisini gerektirmiş olma ihtimalidir. Herodot'a göre ilk başta geri çekilmeyi öneren Mardonius komutasında seferi tamamlamak üzere Yunanistan'da bir birlik bıraktı. Bu kuvvet, ertesi yıl Plataea'da Yunan şehir devletlerinin birleşik güçleri tarafından yenilgiye uğratıldı böylece Perslerin Yunanistan'a yönelik saldırısı tamamen sona ermiş oldu.
İnşaat projeleri
Yunanistan'daki askeri hatalarından sonra Serhas Pers'e geri döndü ve babasının Susa ve Persepolis'te yarım bıraktığı birçok inşaat projesinin tamamlanmasını denetledi. Persepolis'te, sarayın en büyük ve en görkemli yapıları olan Tüm Milletlerin Kapısı ve Yüz Sütunlu Salon'un inşasını denetledi. Darius tarafından başlatılan Apadana, Taçara (Darius Sarayı) ve Hazine'nin tamamlanmasını denetledi ve babasının sarayının iki katı büyüklüğünde olan kendi sarayını da inşa ettirdi. Mimari zevki, Darius'unkine benzerdi, ancak ölçekler çok daha devasaydı. Apadana'nın dış cephesine renkli emaye tuğla döşetti. Ayrıca babası tarafından inşa edilen Kral Yolu'nu korudu ve Susa Kapısı'nı tamamlayıp Susa'da bir saray inşa ettirdi.
Ölümü ve ardılı
Ağustos MÖ 465'te, muhtemelen 4 ile 8 Ağustos arasında, Kraliyet muhafızlarının komutanı ve Pers sarayındaki en güçlü yetkili olan Erdevân, hadım Aspamitres'in yardımıyla Serhas'ı öldürdü.Hyrkanialı Erdevân, Serhas'ın ünlü amcasıyla aynı adı taşımasına rağmen, yükselişi sarayın dini çevrelerindeki popülaritesine ve harem entrikalarına bağlıydı. Yedi oğlunu önemli görevlere yerleştirdi ve Ahamenişleri tahttan indirme planı vardı.
Yunan tarihçiler olaylar hakkında farklı anlatımlar sunmaktadır. Ktesias'a göre (Persica 20'de), Erdevân daha sonra Veliaht Prens Darius'u, Serhas'ın en büyük oğlunu, cinayetle suçladı ve Serhas'ın diğer oğlu Artaserhas'ı, Darius'u öldürerek baba katliamının intikamını almaya ikna etti. Ancak Aristoteles'e göre (Politika 5.1311b'de), Erdevân önce Darius'u, sonra da Serhas'ı öldürdü. Artaserhas, cinayeti keşfettikten sonra Erdevân'u ve oğullarını öldürdü. Bu entrikalara katılan general Megabizos'un taraf değiştirme kararı muhtemelen Ahamenişlerin Pers tahtı üzerindeki kontrolünü kaybetmesini engelledi.
Din
Serhas ve seleflerinin Zerdüştlükten etkilenip etkilenmediği konusunda bilimsel çevrelerde genel bir fikir birliği olmamasına rağmen, Serhas'in en yüce tanrı olarak gördüğü Ahura Mazda'ya sıkı sıkıya inandığı iyi bilinmektedir. Bununla birlikte, Ahura Mazda, (Hint-)İran dini geleneğinin mensupları tarafından da tapınmaktaydı. Diğer dinlere yaklaşımında Serhas, selefleriyle aynı politikayı izlemiştir: yerel din bilginlerine başvurmuş, yerel tanrılara kurbanlar sunmuş ve düzensizliğe neden olan şehir ve ülkelerdeki tapınakları yıkmıştır.
Eşleri ve çocukları
Kraliçe Amestris'den olan çocukları :
- İlk doğan oğul Darius, I. Artaserhas veya Erdevân tarafından öldürüldü.
- İstaspis, I. Artaserhas tarafından öldürüldü.
- I. Artaserhas
- Rodogün
- Amytis, Megabizos'un karısı.
Kimliği bilinmeyen eşler veya metreslerinden olan çocukları :
- Artarius, Babil satrapı
- Tithraustes
- Parysatis
- Ratashah
Eleştiriler
Yunan ve Roma kaynaklarında Serhas'in bilinirliği büyük ölçüde olumsuzdur ve bu, batı geleneğindeki sonraki tasvirlerin çoğunun tonunu belirlemiştir. Serhas, Yunanistan'ı işgalinden sadece yedi yıl sonra, MÖ 472'de Atina'da ilk kez sahnelenen Eshilos'un Persler adlı oyununun merkezi bir karakteridir. Oyun onu kadınsı bir figür olarak sunarken hem Asya'yı hem de Avrupa'yı kendi kontrolü altına alma yönündeki kibirli çabası hem kendisinin hem de krallığının yıkımına yol açar.
MÖ beşinci yüzyılın sonlarında yazılan Herodot'un Tarihler eseri, Pers Savaşları'na odaklanır ve Serhas önemli bir figürdür. Herodotos'un bilgilerinin bir kısmı sahtedir. Pierre Briant, onu Perslerin klişeleşmiş ve önyargılı bir tasvirini sunmakla suçlamıştır. Richard Stoneman, Makedon kralı İskender'in (h. 336-323 MÖ) elinde çektiği karalamaya kıyasla, Serhas tasvirini incelikli ve trajik olarak değerlendirmektedir.
Serhas, İncil'deki Ester Kitabı'nda kral Ahaşveroş ile özdeşleştirilirEduard Schwartz, William Rainey Harper ve Michael V. Fox dahil bazı akademisyenler bunu tarihsel bir roman olarak değerlendirir. Ancak, öykünün temelini oluşturan tarihi olay konusunda henüz bir fikir birliği yoktur.
Serhas, Alman-İngiliz Barok besteci George Frideric Handel'in Serse operasının baş kahramanıdır. Operanın ilk gösterimi 15 Nisan 1738'de Londra'daki Majestelerinin Tiyatrosu'nda yapılmıştır. Ünlü aryası "Ombra mai fù" Opera açılışını yapar.
Erdevân tarafından Serhas'in öldürülmesi, veliaht prens Darius'un (Dario) idamı, Megabizos'un (Megabise) isyanı ve ardından I. Artaserhas'in tahta çıkışı, İtalyan şair Metastasio tarafından ilk olarak Leonardo Vinci tarafından, daha sonra da Johann Adolf Hasse ve Johann Christian Bach gibi diğer besteciler tarafından bestelenen Artaserse (1730) opera librettosunda romantize edilmiştir
Hollandalı yazar Louis Couperus'un tarihsel romanı Hoogmoedlu Serhas (1919), Pers savaşlarını Serhas'in bakış açısından anlatır. Anlatı kurgusal olsa da, Couperus yine de Herodot'un kapsamlı bir çalışmasına dayanmıştır. Frederick H. Martens tarafından yapılan İngilizce çevirisi Arrogance: The Conquests of Xerxes 1930'da yayımlandı.
Sonraki nesillerin antik Sparta'ya, özellikle de Termopylae Savaşı'na duyduğu hayranlık, Serhas'in popüler kültür eserlerinde tasvir edilmesine yol açmıştır. 1962 yapımı 300 Spartalı Kahraman " filminde David Farrar tarafından canlandırılan Serhas, zalim, iktidar düşkünü bir despot ve beceriksiz bir komutan olarak tasvir edilmiştir. Ayrıca Frank Miller'in "300 " ve "Serhas: Darius Hanedanının Düşüşü ve Büyük İskender'in Yükselişi" adlı çizgi romanlarında ve 2007 yapımı "300" film uyarlamasında ve 2014 yapımı "300: İmparatorluğun Yükselişi" filminde de önemli bir yer tutmaktadır. Brezilyalı aktör Rodrigo Santoro tarafından canlandırılan Serhas, androjen özelliklere sahip, tanrı-kral olduğunu iddia eden dev bir adam olarak temsil edilmiştir. Bu tasvir, özellikle İran'da tartışmalara yol açmıştır. Ken Davitian, ilk 300 filminin çocukça mizah ve kasıtlı anakronizmlerle dolu bir parodisi olan "Meet the Spartans" filminde Serhas'i canlandırıyor. Benzer şekilde, 300'deki tasvirine dayanan, oldukça hicivli bir Serhas tasviri South Park'ın "D-Yikes!" bölümünde yer alıyor.
Pers İmparatorluğu veya İncil'deki Ester öyküsünü konu alan diğer eserlerde de Serhas'a yer verilmiş veya ona atıfta bulunulmuştur; Assassin's Creed Odyssey video oyunu ve Ahasuerus'un (Serhas) İngiliz aktör Luke Goss tarafından canlandırıldığı One Night with the King (2006) filmi buna örnektir. Civilization II ve III video oyunlarında (Şehrazade ile birlikte) Pers İmparatorluğu'nun lideridir, ancak Civilization IV'te onun yerine Büyük Kiros ve I. Darius geçmiştir. Civilization VII'de Lider olarak yeniden ortaya çıkıyor. Age of Empires'da Serhas kısa kılıçlı bir savaşçı olarak yer aldı.
Gore Vidal, tarihsel kurgu romanı Yaratılış'ta (1981), özellikle I. Darius olmak üzere Ahamenişlerin yükselişini uzun uzadıya anlatır ve Serhas'in yaşam ve ölüm koşullarını sunar. Vidal'ın, Yunan tarihlerinin ortodoks görüşünden ayrılan Pers Savaşları versiyonu, yarı Yunan, yarı Pers ve peygamber Zerdüşt'ün torunu olan kurgusal karakter Kiros Spitama aracılığıyla anlatılır. Aile bağları sayesinde, Zerdüşt'ün öldürülmesinden sonra Pers sarayında büyüyen Kiros, Serhas'in çocukluk arkadaşı olur ve daha sonra Hindistan'a, ardından da Yunanistan'a gönderilen bir diplomat olarak dönemin önde gelen birçok tarihi şahsiyetine ayrıcalıklı erişim elde eder.
Serhas (Ahaşveroş), 1960 yapımı Esther and the King filminde Richard Egan, 2013 yapımı The Book of Esther filminde ise Joel Smallbone tarafından canlandırılmıştır. Bu filmlerden en az birinde, Esther Kitabı'ndaki olaylar Serhas'in Yunanistan'dan dönüşünden sonra gerçekleşmiş gibi gösterilmiştir.
Serhas, Yunanistan üzerindeki tam zaferinden nesiller sonra geçen iki kısa alternatif tarih eserinde (hiç görünmese de) önemli bir arka plan rolü oynar. Bunlar: Harry Turtledove'un Departures adlı derlemesinde yer alan "Counting Potsherds" ve Lois Tilton'ın Turtledove tarafından derlenen Alternate Generals cilt 1'de yer alan "The Craft of War" adlı eserleridir.
Notlar
- ^ Grekçe: Ξέρξης, Grekçe telaffuz: [ksérksɛːs]; also Khshayārsha, from Eski Farsça: 𐎧𐏁𐎹𐎠𐎼𐏁𐎠, Farsça telaffuz: [xaʃajaruʃa].