Fatma Girik (12 Aralık 1943,İstanbul - 24 Ocak 2022, İstanbul), Türk oyuncu, senarist, yapımcı ve siyasetçidir. 1956-2012 yılları arasında 200'den fazla sinema filmi ve dizide rol alan Girik; canlandırdığı sert, mağrur ve haksızlıklara karşı boyun eğmeyen Anadolu kadını karakterleri ile tanındı. Türkan Şoray, Hülya Koçyiğit ve Filiz Akın ile birlikte Yeşilçam'ın dört yapraklı yoncası olarak tasvir edilir.
Fatma Girik | |
|---|---|
 | |
| Doğum | 12 Aralık 1943 Sultanahmet, Fatih, İstanbul, Türkiye |
| Ölüm | 24 Ocak 2022 (78 yaşında) Ulus, Beşiktaş, İstanbul, Türkiye |
| Ölüm sebebi | COVID-19'a bağlı çoklu organ yetmezliği |
| Defin yeri | Torba, Bodrum, Muğla |
| Milliyet | Türk |
| Eğitim | İstanbul Kız Lisesi |
| Uğraş | Oyuncu, senarist, film yapımcısı, siyasetçi |
| Etkin yıllar | 1956-2012 |
| Siyasi parti | Sosyaldemokrat Halkçı Parti (1989-1994) |
| Partner(ler) | Memduh Ün (1958-2015) |
| Çocuk(lar) | Ahu Aşkar (manevî kızı) |
| Akraba(lar) | Günay Girik (kardeşi) |
| Ödüller | Tüm Liste |
Kemal Sunal'ın başrolde yer aldığı aralarında Bekçiler Kralı, Dokunmayın Şabanıma ve Yüz Numaralı Adam gibi filmlerin yapımcılığını üstlendi. 1986 yapımı Garip filminin senaryosunu Memduh Ün ve Bülent Oran ile birlikte yazdı. 1990 tarihli Gün Ortasında Karanlık filminin sanat yönetmenliğini üstlenen Girik, 1984 tarihli Postacı filminin dekor tasarımında görev aldı. 1988 yılında aktif siyasete atılarak 1989-1994 yılları arasında Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP)'den Şişli Belediye Başkanı olarak görev aldı. İlk kez 1965 yılında Keşanlı Ali Destanı filmi ile Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde "En İyi Kadın Oyuncu Ödülüne" layık görüldü. Daha sonra Sürtüğün Kızı (1967), Ezo Gelin (1969), Boş Beşik (1970) ve Acı (1971) filmleri ile dört kez daha "En İyi Kadın Oyuncu" ödülüne değer görüldü.
Hayatının büyük bir kısmında senarist ve yönetmen Memduh Ün ile birliktelik yaşayan Fatma Girik, 24 Ocak 2022'de COVID-19'a bağlı organ yetmezliği nedeniyle İstanbul'da 79 yaşında öldü. Naaşı, vasiyeti üzerine Muğla'nın Bodrum ilçesinde Memduh Ün'ün yanına defnedildi.
Hayatı ve kariyeri
12 Aralık 1943 tarihinde Hayri Girik ve Münevver Ukav'ın (1923-2023) üç çocuğundan biri olarak İstanbul'da Sultanahmet semtinde doğdu ve burada büyüdü. Babası dalgıç, annesi ev hanımıydı. İstanbul Kız Lisesi'ni (Cağaloğlu Anadolu Lisesi) bitirdi.[kaynak belirtilmeli] Bu dönemde annesiyle birlikte filmlerde figüranlık yapmaya başladı. 1957 yılında ilk baş rolü olan, yönetmenliğini ve senaristliğini Seyfi Havaeri'nin yaptığı Leke'ydi. Bu filmin ardından birkaç yapımda daha oynadı. Memduh Ün'ün yönetmenliğinde 1960 yapımı Ölüm Peşimizde'de oynadı. Girik, 180'den fazla filmde rol aldı. 1964 yılında Türkiye'ye iyi niyet elçisi olarak gelen Kirk Douglas'ı karşılayan isimler arasında olmuştur. 1974 yılında Cüneyt Arkın ile beraber Kıbrıs Harekâtı döneminde Türk askerine moral vermek için Kıbrıs'a gittiler.
Şişli Belediye Başkanlığı
Girik, 1989 yerel seçimlerinde SHP'den Şişli Belediye Başkanlığına aday oldu ve seçimleri kazandı. Deniz Baykal'a destek veren Girik, CHP'nin tekrar açılmasından sonra SHP'den istifa etti. Ancak Girik'in 1993'te CHP'ye girmeyeceği ve politikadan çekilerek sanata yöneleceği duyuruldu. Girik, 1994 yerel seçimlerine kadar görevini devam ettirdi. 1993 yılında kısa bir dönem televizyon ekranlarında Söz Fato'da adlı bir programın sunuculuğunu da yapmıştır.
Sonraki yılları
1995 yılında bir dizi için intihar canlandırması yaptığı sırada dublör kullanmayan Girik binanın ikinci katından düştü ve omurgasından yaralandı.1999'da CHP'den Şişli Belediye Başkanlığı için aday oldu, ancak CHP'nin Şişli eski İlçe Başkanı Dursun Çaltı'nın kendi başkanlık girişimlerini sabote ettiğini öne sürerek adaylıktan istifa etti. Bunun üzerine Deniz Baykal eski ANAP'lı belediye başkanı Mehmet Emin Sungur'u aday gösterdi ancak seçimi DSP'nin adayı Mustafa Sarıgül kazandı.
2000'lerin başında Girik Bodrum'un Torba mahallesine yerleşti. 2017 yılında kalça ekleminde saptanan bir dejenerasyon sonucunda yaşadığı ağrılar nedeniyle kalça protezi ameliyatına girdi. 2019'da yaşadığı düşme nedeniyle hastaneye kaldırılarak tedavi altına alındı. 2021 yılında Girik sağlık durumunun iyi olmadığını, yardım olmadan yürüyemediğini, tansiyon problemlerinin olduğunu ve beyin ameliyatı geçirmiş olduğunu açıkladı.
Ölümü
Fatma Girik, 24 Ocak 2022'de tedavi gördüğü İstanbul'un Beşiktaş ilçesindeki Liv Hospital hastanesinde COVID-19'a bağlı çoklu organ yetmezliği nedeniyle 79 yaşında öldü. 27 Ocak 2022'de ilk olarak Şişli Belediye Başkanlığı binasında daha sonra Cemal Reşit Rey Konser Salonu'nda anma etkinliği düzenlendi.Teşvikiye Camii'nde öğle namazına müteakip kılınan cenaze namazı ve devlet töreninin ardından naaşı Muğla'nın Bodrum ilçesine gönderildi. 28 Ocak'ta vasiyeti üzerine Torba Mezarlığına, hayat arkadaşı Memduh Ün'ün yanına defnedildi.
Özel hayatı
Girik, Türk yönetmen, yapımcı, oyuncu ve senarist Memduh Ün ile hayatı boyunca süren bir ilişki yaşadı. Ün Girik ile, Girik 13-14 yaşlarındayken tanıştı ve 1958 yapımı Murada Ereceğiz filminin setinde ilişkilerinin temeli atıldı. 1959'da birlikte olmaya başladıkları sırada Girik 16, Ün 38 yaşındaydı. Ün, 1949'dan beri Cahide Şen ile evliydi ve Girik ile evlenmedi. 1985 yılında Girik bir gazeteye verdiği röportajda ilişkilerine değinerek "Nikahsız aşkın daha uzun ömürlü olduğunu Memduh'la kanıtladık. Başarılarım aşkımın meyvesidir.” açıklamasında bulundu.[daha iyi kaynak gerekli] Girik ayrıca Durul Gence ile 1960'ların sonunda kısa bir nişanlılık yaşadı.
Girik'in 12 yaşındayken evlat edinmiş olduğu Ahu Karabacak adlı bir kızı vardır.
Filmografisi
Oyuncu olarak
| Yıl | Yapım | Tür | Oyuncu | Karakter | Yapımcı | Senaryo | Notlar |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1956 | Sazlı Damın Kahpesi | Film |  | ||||
| Yetimler Ahı | Film | | |||||
| 1957 | Memiş İş başında | Film | | ||||
| Leke | Film | | |||||
| 1958 | Murada Ereceğiz | Film | | Nazlı | |||
| İstiklal Uğrunda | Film | | |||||
| Memiş Gangsterler Arasında | Film | | |||||
| Gönülden Ağlayanlar | Film | | |||||
| 1959 | Talihsizler | Film | | Zeynep | |||
| Sevdalı Gelin | Film | | |||||
| Ömrümün Tek Gecesi | Film | | |||||
| Eceline Susamışlar | Film | | |||||
| Çakır Emine'm | Film | | |||||
| Bağrıyanık | Film | | |||||
| 1960 | Vatan ve Namus | Film | | Perihan | |||
| Üsküdar İskelesi | Film | | Leyla | ||||
| Telli Kurşun | Film | | |||||
| Ölüm Peşimizde | Film | | Zehra | ||||
| Kaldırım Çocuğu Kopuk | Film | | |||||
| Fakir Şarkıcı | Film | | |||||
| Civanmert | Film | | Nuran | ||||
| Cici Kâtibem | Film | | Ruhsar | ||||
| Aşk Hırsızı | Film | | |||||
| Aliii | Film | | Fatma | ||||
| Çapkın Hırsız | Film | | |||||
| 1961 | Seviştiğimiz Günler | Film | | Lale | |||
| İki Damla Gözyaşı | Film | | |||||
| Duvaksız Gelin | Film | | |||||
| Boş Yuva | Film | | |||||
| Avare Mustafa | Film | | Aynur | ||||
| Mahalleye Gelen Gelin | Film | | Belgin Arsev | ||||
| 1962 | Sokak Kızı | Film | | Fıstık | |||
| Küçük Beyefendi | Film | | Türkân | ||||
| Kısmetin En Güzeli | Film | | Fatma | ||||
| Günahsız Aşıklar | Film | | |||||
| Fosforlu Oyuna Gelmez | Film | | |||||
| Fatoş'un Bebekleri | Film | | Fatoş | ||||
| Erkeklik Öldü Mü Atıf Bey? | Film | | Fatma | ||||
| Çöpçatan | Film | | Leyla | ||||
| Belalı Torun | Film | | Kâmuran, Canan | ||||
| Cengiz Han'ın Hazineleri | Film | | Çavdar Tarlası | ||||
| 1963 | Zoraki Milyoner | Film | | Konuk Oyuncu | |||
| Zifaf Gecesi | Film | | |||||
| Yavaş Gel Güzelim | Film | | Fatoş Efeler | ||||
| Yaralı Aslan | Film | | Leyla | ||||
| Katır Tırnağı | Film | | |||||
| Hop dedik | Film | | Leyla Seven | ||||
| Bulunmaz Uşak | Film | | Fatma | ||||
| Bir Hizmetçi Kızın Hatıra Defteri | Film | | Zeynep Çileli, Kent | ||||
| Bire On Vardı | Film | | |||||
| Bazıları Dayak Sever | Film | | Fatoş | ||||
| Barut Fıçısı | Film | | Fatma | ||||
| Badem Şekeri | Film | | Nilüfer Tütüneken | ||||
| Kiralık Koca | Film | | |||||
| 1964 | Tophaneli Osman | Film | | Hizmetçi Fatma | |||
| Tatlı Sert | Film | | |||||
| Öpüşmek Yasak | Film | | Oya Selamet | ||||
| Öp Annenin Elini | Film | | Aynur Akay | ||||
| Muhteşem Serseri | Film | | Sahte Prenses Zuhal | ||||
| Köye Giden Gelin | Film | | |||||
| Koçum Benim | Film | | |||||
| Kırk Küçük Anne | Film | | Fatoş, Fatma | ||||
| Kimse Fatma Gibi Öpemez | Film | | Fatma Erdinç | ||||
| Keşanlı Ali Destanı | Film | | Zeliha, Zilha, Nevvare | ||||
| Halk Çocuğu | Film | | Suna, Fatoş | ||||
| Galatalı Fatma | Film | | Galatalı Fatma | ||||
| Fatoş'un Fendi Tayfur'u Yendi | Film | | Fatoş | ||||
| Beş Şeker Kız | Film | | Şükran Deniz | ||||
| Varan Bir | Film | | Perihan Selçuk | ||||
| Hizmetçi Dediğin Böyle Olur | Film | | Zeynep Çileli, Soykan | ||||
| Kanun Karşısında | Film | | |||||
| 1965 | Yıldız Tepe | Film | | Sevgi | |||
| Üç Kardeşe Bir Gelin | Film | | Fatoş | ||||
| Sevişmek Yasak | Film | | |||||
| Severek Ölenler (Kartalların Öcü | Film | | Güner | ||||
| Seveceksen Yiğit Sev | Film | | |||||
| Şenol Birol Gool | Film | | |||||
| Şeker Hafiye | Film | | Fatma Aksoy | ||||
| Şeker Gibi Kızlar | Film | | Belgin Işıl, Hülya | ||||
| Kumarbaz | Film | | |||||
| Korkunç İntikam | Film | | |||||
| Hırsız | Film | | Selma Türker, Güner | ||||
| 1966 | Bir Garip Adam | Film | | ||||
| Altın Şehir | Film | | |||||
| Yiğitler Ölmezmiş | Film | | |||||
| Seni Bekleyeceğim | Film | | |||||
| Ölüm Temizler | Film | | |||||
| Kucaktan Kucağa | Film | | Selma | ||||
| Kolsuz Kahraman | Film | | Bela Çiçeği | ||||
| Karakolda Ayna Var | Film | | Ferhunde Demirçiçek, Mualla | ||||
| Koca Yusuf | Film | | Jane Grefford | ||||
| Hedef Ankara | Film | | |||||
| Fakir Çocuklar | Film | | |||||
| Fabrikanın Şoförü | Film | | |||||
| Ben Bir Sokak Kadınıyım | Film | | Funda | ||||
| Bana Bela Derler | Film | | |||||
| Avare Kız | Film | | |||||
| Aşkın Kanunu | Film | | |||||
| Allahaısmarladık Yavrum | Film | | |||||
| Namusum İçin | Film | | |||||
| 1967 | Zilli Nazife | Film | | Nazife | |||
| Ya Sev Ya Öldür | Film | | Feride | ||||
| Yaprak Dökümü | Film | | Leyla | Sinema'ya ikinci uyarlamasıdır | |||
| Son Gece | Film | | Maria | ||||
| Ömre Bedel Kız | Film | | |||||
| Kız Kolunda Damga Var | Film | | |||||
| Kiralık Kadın | Film | | |||||
| Hırsız Prenses | Film | | |||||
| Dolmuş Şoförü | Film | | |||||
| Ayşecik (Canım Annem) | Film | | |||||
| Ağa Düşen Kadın | Film | | |||||
| Sürtüğün Kızı | Film | | |||||
| 1968 | Vuruldum Bir Kıza | Film | | ||||
| Ezo Gelin | Film | | |||||
| Öksüz | Film | | |||||
| Nilgün | Film | | Nilgün | ||||
| Köroğlu | Film | | Hüsnübala | ||||
| Çöl Kartalı Şeyh Ahmet | Film | | |||||
| Ana Hakkı Ödenmez | Film | | |||||
| 1969 | Vatan ve Namık Kemal | Film | | Zekiye | |||
| Menekşe Gözler | Film | | Serap | ||||
| Erkek Fatma | Film | | Fatma | ||||
| Büyük Yemin | Film | | Iraz | ||||
| Boş Beşik | Film | | Fatma | ||||
| 1970 | Sevenler Ölmez | Film | | Nevin Aksoy | |||
| Şoför Nebahat | Film | | Şoför Nebahat | ||||
| Meçhul Kadın | Film | | Nermin | ||||
| Ham Meyva | Film | | |||||
| Duyduk Duymayın Demeyin | Film | | |||||
| Yarın Son Gündür | Film | | |||||
| Kara Peçe | Film | | Fatoş | ||||
| 1971 | Solan Bir Yaprak Gibi | Film | | ||||
| Satın Alınan Koca | Film | | |||||
| Önce Sev Sonra Öldür | Film | | Konuk Oyuncu | ||||
| Mualla | Film | | |||||
| Mahşere Kadar | Film | | Fatma | ||||
| Kerem ile Aslı | Film | | Aslı | ||||
| İki Ruhlu Kadın | Film | | Selma | ||||
| Acı | Film | | Zeliha | ||||
| 1972 | Ekmekçi Kadın | Film | | ||||
| Namus | Film | | Zeynep | ||||
| Murat ile Nazlı | Film | | Nazlı | ||||
| Leyla ile Mecnun | Film | | Leyla | ||||
| 1973 | Toprak Ana | Film | | ||||
| Ezo Gelin | Film | | Ezo Gelin | ||||
| Evlat | Film | | Ayşe Gül | ||||
| Kızgın Toprak | Film | | |||||
| Kambur | Film | | Azize | ||||
| Gönülden Yaralılar | Film | | Zeynep | ||||
| Dağdan İnme | Film | | Elif | ||||
| 1974 | Önce Vatan | Film | | ||||
| Kalleş | Film | | |||||
| Kuma | Film | | Hanım | ||||
| 1975 | Ağrı Dağı Efsanesi | Film | | Gülbahar | |||
| 1977 | Ölmeyen Şarkı | Film | | ||||
| Meryem ve Oğulları | Film | | Meryem | ||||
| Hatasız Kul Olmaz | Film | | |||||
| İntikam Meleği / Kadın Hamlet | Film | | Hamlet | ||||
| Ana Ocağı | Film | | Fatma anne | ||||
| 1978 | Yaşam Kavgası | Film | | Emine | |||
| Gelincik | Film | | |||||
| Yüz Numaralı Adam | Film | | |||||
| 1979 | Bekçiler Kralı | Film | | ||||
| Dokunmayın Şabanıma | Film | | |||||
| 1981 | Kanlı Nigar | Film | | Kanlı Nigar | |||
| 1982 | Kaçak | Film | | Fatma | |||
| Gülsüm Ana | Film | | |||||
| Yakılacak Kadın | Film | | Fatma | ||||
| 1984 | Postacı | Film | | Sevtap | |||
| Nefret | Film | | |||||
| 1985 | Yılanların Öcü | Film | | Irazca | |||
| 1986 | Garip | Film | | ||||
| Oğlum Oğlum | Film | | |||||
| 1987 | Japon İşi | Film | | Başak Billurses | |||
| Gönül Dostları | Dizi | | |||||
| Dişi Kurt | Film | | |||||
| Hacer Ana ve Oğulları | Film | | |||||
| 1988 | Tek Başına Bir Kadın | Film | | ||||
| Çocukların Günahı Ne | Film | | |||||
| Kadın Dul Kalınca | Film | | Necla | ||||
| Sevgilerin En Güzeli | Film | | |||||
| Bu Devrin Kadını | Film | | |||||
| 1989 | Namusun Bedeli | Film | | Fatma | |||
| 1990 | Gün Ortasında Karanlık | Film | | Dr. Güzin | |||
| 2000 | Benim İçin Ağlama | Dizi | | ||||
| 2001 | Bize Ne Oldu | Dizi | | Gülnaz | |||
| 2003 | Gurbet Kadını | Dizi | | Zeyno ana | |||
| 2005 | Sinema Bir Mucizedir | Film | | Sacide | |||
| 2006 | Hasret | Dizi | | ||||
| 2007 | Oğlum İçin | Dizi | | ||||
| 2009 | Altın Kızlar | Dizi | | ||||
| 2012 | Babalar ve Evlatlar | Dizi | |
Ödüller
- 1965: 2. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Kadın Oyuncu - Keşanlı Ali Destanı
- 1967: 4. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Kadın Oyuncu - Sürtüğün Kızı
- 1969: 1. Altın Koza Film Festivali - En İyi Kadın Oyuncu - Ezo Gelin
- 1970: 2. Altın Koza Film Festivali - En İyi Kadın Oyuncu - Boş Beşik
- 1971: 3. Altın Koza Film Festivali - En İyi Kadın Oyuncu - Acı
- 2007: 18. Ankara Uluslararası Film Festivali - Aziz Nesin Emek Ödülü
- 1998: 35. Altın Portakal Film Festivali - Yaşam Boyu Onur Ödülü
- 2006: 13. Altın Koza Film Festivali - Yaşam Boyu Onur Ödülü
- 2007: 12. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri - Sinema Onur Ödülü
Diskografi
- Yeşilçam'da Fikret Hakan'dan Suzan Avcı'ya, Yılmaz Köksal'dan Hülya Koçyiğit'e kadar birçok sinema oyuncusu müzik plakları dolduruyordu. Fatma Girik de birkaç 45'lik plak doldurdu. Bu plaklar şunlardır:
- 1965: Aguş / Aşka Şepke - Serengil 10010
- 1975: Aşk Düğümü/Su Sızmazdı Aramızdan - EMI Plak 1251
Ayrıca bakınız
- Türkiye'deki film festivalleri
- Yeşilçam oyuncuları