Ab-ı Ulya

Çağlayan
Köy
Köyden bir görünüm
Rize'nin konumu
Çağlayan Çağlayan'ın Rize'deki konumu
Ülke	Türkiye
İl	Rize
İlçe	Fındıklı
Coğrafi bölge	Karadeniz Bölgesi
İdare
• Yönetici	Muhtar İhtiyar heyeti
Rakım	252 m
Nüfus  (2020)
• Toplam	509
Zaman dilimi	UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu	0464
İl plaka kodu	53
Posta kodu	53740

Çağlayan, Rize ilinin Fındıklı ilçesine bağlı bir köydür.

Çağlayan köyünün eski adı Ab-ı Ulya'dır. Bir Laz köyü olan Ab-ı Ulya, "yukarı dere" anlamına gelir. Köyün adı 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Âb-ı Ulya (آب علیا) olarak geçer. Bugün Çağlayan Deresi adını taşıyan akarsuyun aşağı kısmında, yine bir Laz köyü olan Ab-ı Süfla (آب سفلا) bulunuyordu. Daha geç tarihte "Abusüfla" biçiminde de yazılan bu köyün adı Aksu olarak değiştirilmiştir. Bu yerleşme günümüzde Fındıklı kasabasının bir mahallesidir.

Ab-ı Ulya köyünün bulunduğu Lazistan bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir.

Ab-ı Ulya, Trabzon Eyaleti sınırları içindeyken, 1867'de, yeni kurulan Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının bir köyü haline geldi. 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde bu sancağa bağlı Hopa kazasının Arhavi nahiyesinin bir köyü olarak geçer. Köyün nüfusu 71 hanede yaşayan 171 kişiden oluşuyordu. Hane başına yaklaşık 2,4 kişi düşmesi, köyün sadece erkek nüfusunun tespit edildiğini göstermektedir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün nüfusunun 342 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Tarımla geçinen Ab-ı Ulya'da hayvan varlığı olarak 352 koyun ve keçi, 5 beygir ve 3 kısrak, 217 inek ve 6 öküz tespit edilmiştir. Kültür tarihçisi Nikolay Marr, 1910 yılında, Abu Deresi'nin iki kolu boyunca sıralanmış Laz köyleri arasında Ab-ı Ulya'yı da sayar.

Ab-ı Ulya, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Abuülya" olarak yazılmış olan köy, Çoruh vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesinin köylerinden biriydi ve köyün nüfusu 668 kişiden oluşuyordu. Ab-ı Ulya, 1940 genel nüfus sayımında da "Abusüfla" olarak geçmesine rağmen, 1950 genel nüfus sayımında Çağlıyan (sonradan Çağlayan) olarak kaydedilmiştir. Bu iki tarih arasında köyün adının Çağlıyan olarak değiştirilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Köy 1940 yılında Çoruh vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine, 1950 yılında da Çoruh ilinin Fındıklı ilçesinin merkez nahiyesine bağlıydı. Adının değiştirilmesine rağmen, köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Çağlayan (Abuülya)" biçiminde bir süre daha resmî kayıtlarda kullanılmıştır.

Köyde birçok tarihi Laz konağı bulunmaktadır. Şevket Ataç Konağı, Hurşit Ataç Konağı,Ali Hacaloğlu Konağı, İhsan Oktay Konağı, Kazım Okman Konağı, Mustafa Hacaloğlu Konağı, Şatıroğlu Konağı ve Uzunhasanoğlu Konağı bu konaklardan en bilinenleridir.

Çağlayan köyü, Rize il merkezine 66 km, Fındıklı ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır.