| Mosi-oa-Tunya / Victoria Şelaleleri | |
|---|---|
 | |
 | |
| Genel bilgiler | |
| Ülke(ler) | Zambiya, Zimbabve |
| Koordinatlar | 17°55′29″G 25°51′29″D / 17.92472°G 25.85806°D |
| Yerleşim(ler) (en yakın) | Victoria Falls, Livingstone |
| Akarsu | Zambezi nehri |
| Yükseklik | 108 m |
| Genişlik | 1,7 km |
| Debi | 1.088 m3/s |
| Özellikler | 2 kademe |
| Wikimedia Commons | |
  Victoria Şelalesi  Victoria Şelalesi  Victoria Şelalesi | |
| Konum |  Zambiya  Zimbabve |
| Kriter | Doğal: vii, viii |
| Referans | 509 |
| Tescil | 1989 (13. oturum) |
| Bölge | Afrika |
Viktorya Şelaleleri veya Mosi-oa-Tunya dünyanın en görkemli şelalelerindendir. Zambezi Nehrinin üzerinde, Zambiya ve Zimbabve sınırları arasında, bulunur. Şelaleler yaklaşık olarak 1,7 km genişliğinde ve 128 m yüksekliğindedirler.
İskoç kâşif David Livingstone şelaleleri 1855'te ziyaret etmiş ve Kraliçe Victoria'nın anısına Victoria Şelaleleri ismini vermiştir. Bununla birlikte şelale zaten yöresel olarak Mosi-oa-Tunya yani "gürleyen duman" diye anılmaktaydı. Şelaleler iki millî parkın parçasıdırlar, Zambiya'daki Mosi-oa-Tunya Millî Parkı ve Zimbabve'deki Victoria Şelaleleri Millî Parkı. Şelaleler Güney Afrika'nın en önemli turist çeken noktalarından biridir. Aynı zamanda UNESCO Dünya Mirası Alanıdır.
Kuzey Amerika'daki Niagara Şelaleleri'nden daha geniş olan Victoria Şelaleleri sadece Güney Amerika'nın Iguaçu Şelaleleri ile karşılaştırılabilir. Iguaçu 270'ten fazla (görece) 'küçük' şelaleye bölünmüşken Victoria dünyadaki en büyük, 100 metreden yüksek ve 1,5 km'den geniş, tek su yatağından, dökülmektedir.
Victoria Şelalesi'nin üzerinde ise, hiç kaybolmayan bir gökkuşağı vardır.
İsim kökenleri
David Livingstone, 16 Kasım 1855'te şelaleleri gören ilk Avrupalı olarak kayıtlara geçti. Bu ada, nehrin ortasındaki iki kara parçasından biri olan ve Zambiya kıyısına yakın şelalelerin hemen yukarısında bulunan, günümüzde Livingstone Adası olarak bilinen bir adadan geliyordu. Livingstone, gördüğü manzaraya Kraliçe Victoria'nın adını vermiş olsa da, Lozi dilindeki Mosi-oa-Tunya - "Gürleyen Duman" - yaygın olarak kullanılmaya devam ediyor. Dünya Mirası Listesi her iki ismi de resmen tanıyor. Livingstone ayrıca, sürekli püsküren su nedeniyle "Gökkuşağının Yeri" anlamına gelen daha eski bir isim olan Seongo veya Chongwe'yi de örnek gösterdi.
Zambiya'daki yakınlardaki milli parkın adı Mosi-oa-Tunya iken, Zimbabve kıyısındaki milli park ve kasabanın adı Victoria Şelaleleri'dir.
Geçitler
Zambezi Nehri'nin tüm hacmi, Birinci Geçit'in 110 m genişliğindeki çıkışından yaklaşık 150 m boyunca akar ve ardından nehrin ulaştığı sıraya göre belirlenmiş zikzaklar çizen bir dizi geçide girer. İkinci Geçit'e giren su keskin bir sağ dönüş yapar ve orada Kaynayan Kazan adı verilen derin bir havuz oluşturur. Zambiya tarafından dik bir patika yoluyla ulaşılan bu göletin çapı yaklaşık 150 m'dir. Yüzeyi alçak sularda pürüzsüzdür, ancak yüksek sularda muazzam, yavaş girdaplar ve yoğun türbülanslarla belirginleşir.
Başlıca geçitler şunlardır:
- Birinci Geçit: Nehrin Victoria Şelalesi'nde düştüğü yer
- İkinci Kanyon: Şelalenin 250 m güneyinde, 2,15 km uzunluğunda, Victoria Şelaleleri Köprüsü tarafından geçilir
- Üçüncü Kanyon: 600 m güneyde, 1,95 km uzunluğunda, Victoria Şelaleleri Enerji Santrali'ni içerir
- Dördüncü Kanyon: 1,15 km güney, 2,25 km uzunluk
- Beşinci Boğaz: 2,25 km güney, 3,2 km uzunluk
- Songwe Geçidi: 5,3 km güneyde, 3,3 km uzunluğunda, kuzeydoğudan gelen küçük Songwe Nehri'nin adını taşıyan ve en derin yeri 140 m olan, nehir seviyesi yağışlı ve kurak mevsimler arasında 20 m'ye kadar değişen bir vadidir.
Görsel
Şeytan Çavlanı, şelalenin en batı ucu- Kuru sezon sonuna doğru, Eylül 2003.
- Batı yakasının sonundaki kanyon.
- Victoria Şelalesi