| Hâşimoğulları بنو هاشم | |
|---|---|
| Kureyş ve Adnaniler | |
 | |
| Aktif bölge(ler) | Mekke, Hicaz, Orta Doğu, Güney Asya, Güneydoğu Asya, Kuzey Afrika, Afrika Boynuzu |
| Milliyet | Arap |
| Etimoloji | El-Hâşimi |
| Ana hanedan | Kureyş |
| Kurucu | Hâşim bin Abdümenâf |
| Alt kolları |
|
Benî Haşim veya asıl Hâşimoğulları (Arapça: بنو هاشم), İslam peygamberi Muhammed'in mensup olduğu Kureyş'in alt kolu olan bir Arap aşiretidir. Adını Muhammed'in büyük dedesi Hâşim bin Abdümenâf'tan almıştır.
Bu ailenin üyeleri ve özellikle bu soydan gelenler Haşimîler, Hâşimoğulları veya Bakara olarak da anılır ve genellikle El-Haşimi yada "Yolbaş" soyadını taşırlar. Ayrıca bu soyun bazı mensupları Muhammed'in torunları olan Hasan'ın soyundansa Şerîf, Hüseyin'in soyundansa Seyyid ünvanına sahiptirler. Fakat bazen iki ünvanı da kullanabilmektedirler.
8. yüzyıldan itibaren Haşimî soyu bir asalet nişanesi olarak görülmeye başlanmış ve birçok hanedanın yönetimlerini meşrulaştırdıkları bir temeli oluşturmuştur. Haşimî kökenli olduğunu savunan en ünlü İslam hanedanlarından bazıları; Abbasiler (750-945 yılları arasında Bağdat'ta hüküm sürmüş; 945-1258 yılları arasında Bağdat'ta ve 1261-1517 yılları arasında Kahire'de hükümdar olmasalar bile halifeliği elinde tutmuştur), Fatımiler (909-1171 yılları arasında Kahire'de hüküm sürmüş ve halifelik iddiasında bulunmuştur), Aleviler (1631'den günümüze Fas hükümdarları) ve Hâşimoğulları'dır (1921'den günümüze Ürdün hükümdarları).
Tarihçe
Aile adını İslam peygamberi Muhammed'in büyük dedesi Hâşim bin Abdümenâf'tan almıştır. Kendisi bir Ezd aşireti olan Beni Neccar'dan Selma bint Amr ile evliydi.
İslamiyet öncesi Araplar arasında insanlar kendilerini kabilelerine, aşiretlerine ve daha sonra da hanedan/ailelerine göre sınıflandırırlardı. İki ana kabile türü vardı: Adnaniler (kuzey, orta ve batı Arabistan Araplarının geleneksel atası Adnan'ın soyundan gelenler) ve Kahtaniler (güney ve güney doğu Arabistan Araplarının geleneksel atası Kahtan'ın soyundan gelenler). Benî Haşim, Kureyş kabilesinin alt kollarından biridir ve bir Adnanî aşiretidir.
Hâşimoğulları, İslam peygamberi Muhammed'in ölümünün ardından halifeliği ele geçirmek için Emevîlerle süregelen bir mücadeleye girişmişlerdir. Emeviler, Haşimoğullarıyla aynı kabileden de olsa farklı bir boya bağlıydı. Emevilerin çöküşünün ardından, kökenleri Muhammed'in amcası Abbas bin Abdülmuttalib'e dayanan Abbâsîler kendilerini Haşimilerin temsilcileri olarak tanıttılar.
Günümüzde Haşimoğulları
Pek çok Müslüman ülkesini yöneten Haşimiler bugün Orta doğunun pek çok ülkesinde yaşamaktadır. Çoğunluğunun unvanı Seyyiddir. Beni Haşim'in soyundan gelenler peygamber kanı taşımakta ve dünyanın pek çok ülkesinde yaşamaktadır. Ancak bu kişiler belli bir kayıt altına alınmadığından dolayı günümüzde asıl hane olan Benî Haşim'e mensup olduğunu belirtenler seyyid olduklarını ancak iddia etmektedir. Fas kraliyet ailesi soyunu Ali bin Ebu Talib'e dayandırmakta ancak Hanedan isminde Haşimoğulları ibaresini kullanmamaktadır.
Hanedanlar ve Aşiretler
Aşağıdaki hanedanlar ve aşiretler Haşimî soyundan geldiklerini iddia etmektedirler:
Avrupa
- Hammûdî Hanedanı
Arabistan
- Hâşimoğulları
- Abbâsî Hanedanı
- Fâtımîler Hanedanı
- Raşid Hanedanı, Yemen
- Mütevekkilî Hanedanı
Afrika
- Alevî Hanedanı
- Saadiler
- Fâtımîler Hanedanı
- İdrîsîler
- Senusiler, Libya
- İshak (kabile)
Aile mensupları
- Haşim bin Abdimenaf: Peygamberin büyük-büyükbabası
- Abdülmuttalib bin Haşim: Peygamberin büyükbabası
- Abdullah bin Abdulmuttalib: Peygamberin babası
- Abbas bin Abdulmuttalib: Peygamberin amcası
- Ebu Talib (İmran): Peygamberin amcası
- Muhammed bin Abdullah: İslam peygamberi
- Ali bin Ebu Talib: Ebu Talib'in oğlu, peygamberin kuzeni ve damadı
- Zeynep bint Muhammed: Peygamberin kızı,
- Ümmü Gülsüm bint Muhammed: Peygamberin kızı,
- Rukiyye bint Muhammed: Peygamberin kızı,
- Fatıma Zehra: Peygamberin kızı, Ali'nin eşi
- Talib bin Ebu Talib: Ebu Talib'in oğlu, Ali'nin kardeşi.
- Akil bin Ebu Talib: Ebu Talib'in oğlu, Ali'nin kardeşi.
- Cafer bin Ebu Talib: Ebu Talib'in oğlu, Ali'nin kardeşi.
- Hasan bin Ali: Ali ve Fatıma'nın oğlu, peygamberin torunu.
- Hüseyin bin Ali: Ali ve Fatıma'nın oğlu, peygamberin torunu.
- Abbas bin Ali: Ali ve Ümmü'l-Benîn'in oğlu
- Muhsin bin Ali: Ali ve Fatıma'nın oğlu, peygamberin torunu.
- Zeyneb bint Ali: Ali ve Fatıma'nın kızı, peygamberin torunu.
- Ümmü Gülsüm bint Ali: Ali ve Fatıma'nın kızı, peygamberin torunu.
- Ali bin Hüseyin: Hüseyin'in oğlu, Halife Ali'nin torunu.
- Ali Asgar bin Hüseyin: Hüseyin'in oğlu, Halife Ali'nin torunu.
- Zeynelâbidîn: Hüseyin'in oğlu, Halife Ali'nin torunu. (Kerbela olayından tek erkek sağ olarak kurtulmuş ve Ehli-beyt'in, peygamberin soyunu on iki imamlar devam ettirmiştir.)
Soy ağacı
| Kilâb bin Mürre | Fatıma bint Sa'd | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Zühre bin Kilab Beni Zühre aşiretinin isim babası ve annesinin babasının dedesi | Kusay bin Kilab dedesinin dedesinin babası | Hubba bint Hulail dedesinin dedesinin annesi | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Abdimenaf bin Zühre annesinin dedesi | Abdimenaf bin Kusayy dedesinin dedesi | Atikah bint Murrah dedesinin babaannesi | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vehb bin Abdimenaf anne tarafından dedesi | Haşim bin Abdimenaf (Haşimoğulları'nın atası) babasının dedesi | Selma bint Amr babasının babaannesi | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Fatıma bint Amr babaannesi | Abdülmuttalib baba tarafından dedesi | Halah bint Wahb üvey babaannesi | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Âmine annesi | Abdullah babası | Ebu Talib bin Abdulmuttalib amcası | Az-Zubayr amcası | Haris amcası | Hamza yarı-amcası | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Süveybe ilk sütannesi | Halime ikinci sütannesi | Abbâs bin Abd el-Muttalib yarı-amcası Abbâsîler | Ebu Leheb yarı-amcası | 6 diğer oğulları and 6 diğer kızları | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Muhammed | Hatice bint Hüveylid ilk eşi | Abdullah bin Abbas baba tarafından kuzeni | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Fatıma kızı | Ali baba tarafından kuzeni | Kâsım oğlu | Abdullah oğlu | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Zeyneb bint Muhammed kızı | Rukiyye bint Muhammed kızı | Osman bin Affan dâmadı soyağacı | Ümmü Gülsüm binti Muhammed kızı | Zeyd mânevî oğlu | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ali bin Zeyneb torunu | Ümâme bint Ebü'l-Âs kız torunu | Abdullah bin Osman torunu | Reyhâne bint Zeyd (evliliği tartışmalı) | Üsame bin Zeyd mânevî torunu | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Muhsin bin Ali torunu | Hasan bin Ali torunu | Hüseyin bin Ali torunu | Ümmü Gülsüm bint Ali kız torunu | Zeyneb bint Ali kız torunu | Safiyye bint Huyey onuncu / onbirinci eşi* | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ebu Bekir kaynatası soyağacı | Sevde bint Zem'a ikinci / üçüncü eşi* | Ömer bin Hattab kaynatası soyağacı | Ümmü Seleme altıncı eşi | Cüveyriye bint Haris sekizinci eşi | Meymûne bint Haris onbirinci / onikinci eşi* | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Aişe ikinci / üçüncü eşi | Zeyneb bint Huzeyme beşinci eşi | Hafsa bint Ömer dördüncü eşi | Zeyneb bint Cahş yedinci eşi | Ümmü Habibe dokuzuncu eşi | Mâriye el-Kıbtiyye onüçüncü eşi | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| İbrahim oğlu | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ayrıca bakınız
- Muhammed devrinde Müslümanlar ile temas kuran gayrimüslimler
- Abbâsî halifeler listesi
- Seyyid
- Emevî halifeler listesi
- Arap kabileleri
- Haşimoğulları
- Sünnilik
- Kureyş
- Benî Haşim
- Ehl-i beyt