Ünol Büyükgönenç

Büyükgönenç, 1962'de ilk kendi müzik grubunu kurdu.Çanakkale Ordu Evi'nde çalıştığı bu grupta, piyanoda Nuri Demirsoy, bateride Leon Habib, gitarda Bülent Erten ve bas gitarda Raul Papi ile birlikte oldu. Grupla hafta sonları Kocaeli'nin Karamürsel ilçesindeki Amerikan Üssü'nde konserler verdi. Dört yılın ardından grup 1966'da dağıldı. Bu dağılma olayından sonra 1967'den itibaren çeşitli orkestralarda dans müziği yaptı ve bu orkestralarda gitar çaldı. Çanakkale'deki müzik serüveninden sonra İstanbul'a geri dönen Büyükgönenç, 1968'de Salim Ağırbaş Orkestrası'nda gitar çalarak Türkiye çapında ilk kez adını duyurmaya başladı. Aynı zamanda 1969'a kadar dans müzisyenliğini sürdürdü.

Çanakkale Orduevi'nde askerlik yapan Büyükgönenç, orada "Orkestra" isimli bir orkestrada Anadolu rock benzeri denemeler yapmıştı. Bu sayede komutanların ve dinleyicilerin beğenilerini kazanmıştı. 1969'da askerden döndüğü sırada Büyükgönenç'e, Seyhan Karabay ile Cem Karaca'dan müzik grubu teklifi geldi. Büyükgönenç bu teklifi hemen kabul etti ve sonra, birlikte Kardaşlar'ı kurdular. Büyükgönenç, grupta gitarın yanı sıra bağlama, yaylı tambur gibi geleneksel enstrümanları da çaldı ve bazı çalışmalarda düzenlemeleri yaptı. Nota bilgisi en ileri düzeyde olan Büyükgönenç olduğundan parça düzenleme görevi ona düştü. 1970'de ilk çalışmaları olan Dadaloğlu plağını yaptılar ve ünlendiler. Plağın düzenlemeleri, ayrıca gitar ve bağlama çalışları Büyükgönenç'e aitti. Dadaloğlu, 1971'de yılın Türkçe sözlü şarkısı seçildi. Fakat Büyükgönenç'e bu Dadaloğlu çalışmasından sadece 25 kuruş pay kaldı. Aynı zamanda bu çalışma, batı enstrümanlarına yoğunlaşan Büyükgönenç için uzun bir süre sonra ilk defa bir Türk halk müziği enstrümanını yani bağlamayı eline alma fırsatı verdi.

Kardaşlar böylece kısa sürede sesini duyurdu ve grupça sonraki sene de 45'likler çıkarmaya devam ettiler. 1971'de Oy Gülüm Oy plağını yaptılar ve Büyükgönenç hem gitar çalarken hem de Oy Gülüm Oy şarkısını yazıp besteledi. Plağın arka yüzündeki Kara Sevda şarkısının sözlerini ise Cem Karaca ile birlikte hazırladı. Bu plakta gitarın yanı sıra bağlamayı da çaldı ve plağın müzik düzenlemesini yaptı. Bunun yanı sıra Oy Gülüm Oy şarkısının son kısmında "Aman aman!" diye başlayan vokali de o seslendirdi. Aynı yıl peş peşe Tatlı Dillim, Kara Yılan, Acı Doktor ve Kara Üzüm plaklarını çıkardılar ve bu plaklarda elektro gitarı, akustik gitarı ve bağlamayı Büyükgönenç çaldı. Resim alanına da ilgisi olan Büyükgönenç, bazı çalışmaların kapaklarını çizdi.

Aynı yıl 1971'de, Ben Jonson'un Volpone oyunun Ülkü Tamer tarafından Türkçe uyarlaması yapılan tiyatro oyunu için Püsküllü Moruk albümünün çalışmalarına başladılar ve albümün kayıtlarını on saatte bitirdiler. Elhamra Sahnesi'nde Ulvi Uraz Tiyatrosu'nda canlandırılacak olan oyunun şarkılarının bestelerini ve sözlerini beraber hazırladılar. Bu albümde elektro gitarda Büyükgönenç'in yanında Fehiman Uğurdemir de vardı. Bunun yanı sıra akustik gitar ve bağlamaların tamamını Büyükgönenç çaldı. 1972'de ise Askoros Deresi, Üryan Geldim, Hasan Kalesi Destanı ve Kazak Abdal gibi şarkılarda Büyükgönenç aynı eski konumunda devam etti.

1973'te Cem Karaca'dan ayrılan Kardaşlar, "Kardaşlar" ismiyle grubun tek solo plağı olan Deniz Üstü Köpürür'ü çıkardı. Plağın vokallerini Büyükgönenç yapmış olmasına rağmen plak onun ismiyle yayımlanmadı. Daha sonra gruba vokalist olarak gelen Ersen Dinleten ile anlaştılar. Ersen ile Çakmağı Çak ve Metelik olmak üzere iki tane 45'lik yayımlanırken Büyükgönenç, Ersen'in Yine Seni Tanırım şarkısının sözlerini yazdı. Ersen ile birliktelik sonrası Kardaşlar, Karabay'ın önderliğinde müziğe devam ederken Büyükgönenç, Karabay'la konuşarak ve anlaşarak dostça gruptan ayrıldı. Ayrıldığı zaman, bu konu hakkında ilerleyen zamanlarda bir açıklama yapacağını, çağdaş Türk Pop müziği ve grupların sorunlarına değineceğini söyledi. Daha sonra yeni grup kurma çalışmalarına başladı fakat kimlerle çalışacağı henüz belli değildi.

1974'te Büyükgönenç, yine kendisi gibi müzik yapmak için bir grup arayan Cem Karaca ile bir araya geldi ve "dervişler" anlamına gelen Dervişan grubunu kurdu. Karaca harici dört üyeden oluşan grup için Büyükgönenç, "Böyle bir dörtlüyü gerçekleştirebilmek başlı başına bir olaydır. Bugüne kadar Türkiye'de Dervişan gücünde bir grup kurulmamıştır." dedi. Ancak grupta Uğur Dikmen ve Oğuz Durukan ile anlaşamayan Büyükgönenç kısa sürede grubu bıraktı. Müzik kariyerine çok kısa bir ara verdiği bu dönemde Amerika'ya gidip New York'a yerleşti ve Pan-Am havayolu şirketinde çalıştı. Döndükten sonra, eski grubu Kardaşlar ve grubun yeni solisti Fikret Hakan ile birlikte bir 45'lik yaptılar fakat Büyükgönenç bu çalışmadan sonra gruptan ayrılıp kendi plak çalışmasına yöneldi.

Büyükgönenç, 1974 yılındaki genel seçimlerde Bülent Ecevit'in başta bulunduğu CHP için destek amaçlı Yeni Bir Türkiye şarkısını hazırladı. Partiye hediye ettiği bu 45'lik plağın gelirini tümüyle partiye bıraktı. Bu parçayı, Mayıs 1977'nin politik atmosferinde eski grubu Dervişan ile birlikte marş formunda kaydetti. Bu 45'liğin içinde bir de Bülent Ecevit posteri bulunmaktaydı. Şarkı, CHP mitinglerinde çokça kullanıldı ancak plak, söz verilmesine rağmen parti tarafından satın alınmayınca Büyükgönenç, plağın dağıtımına son verdi ve plakların birçoğunu dizinde kırarak imha etti.

1974-79 yılları arasında kendini, Nâzım Hikmet şiirleri üzerinde bestecilik ve yorumculuk konusunda yoğunlaştıran Büyükgönenç, 1977'de Nâzım Hikmet'in şiiri üzerine yaptığı Japonik unsurlar barındıran bir progresif rock parçası olan Kız Çocuğu adlı bestesiyle Eurovision Türkiye elemelerine katıldı fakat finale kalamadı. Şansını iki yıl sonra bu sefer de Altın Mikrofon yarışmasında denedi. 1979 yılında Saklambaç Gazetesi tarafından uluslararası formatta düzenlenen Altın Mikrofon yarışmasına Dışarda Kar Yağıyor şarkısı ile katıldı. Japonik etkili bu progresif rock çalışması da yarışmada hem beste hem şarkı sözü dallarında birinci oldu. Toplam olarak üç dalda Altın Mikrofon birinciliğine layık görüldü.

Arka yüzünde 1977'de bestelediği Kız Çocuğu parçası bulunan Dışarda Kar Yağıyor 45'lik plağı, 1979'da Yavuz Plak tarafından yayımlandı. Dünya Çocuk Yılı olan 1979'a da göndermede bulunan bu şarkının hit olması ile TRT'de görünmeye başladı. 1979 sonunda Hey Dergisi'nin düzenlediği müzik ödüllerinde en yakın rakibi Zerrin Özer'den 3000 oy fazla alarak Yılın Ümit Veren Sanatçısı seçildi.

Büyükgönenç, ilk ve tek solo albümü olan Güzel Günler Göreceğiz'i 1979'da kaydetse de ancak 12 Eylül darbesi sonrası 1989'da yayımlayabilecekti. Albümde Nâzım Hikmet şiirlerinden bestelenmiş yedi şarkı bulunuyordu. Albümdeki şarkıların tamamına yakınını albüm yayımlanmadan önce konserlerde seslendirmiş olmasına rağmen albüm, gerek 12 Eylül darbesinden gerek de Büyükgönenç'in çalışmalarındaki titizliğinden dolayı ancak 1989'da yayımlanabildi. Akustik gitarı ön plana aldığı bu çalışmada, tüm enstrümanları kendi çaldı ve müzik düzenlemesini kendi yaptı. Armoni Müzik tarafından yayımlanan albüm, Güzel Sanatlar'da kaydedildi.

Albümde bir adet Japonca sözlü, hikâyesi 18. yüzyıla dayanan bir balıkçı ağıtı olan, sözleri anonim Tairyo Utai Komi [Tairyō Utaikomi (大漁唄い込み)] parçası bulunmakta. Bu parça, albümde kendisinden sonra gelecek olan Japon Balıkçısı şarkısının intro bölümüdür. Japon Balıkçısı'nın sözleri, Japonya'ya atılan atom bombasının etkileri için yazılan bir Nâzım Hikmet şiirine aitti ve yaşanılan faciadan tam iki yıl sonra kaleme alınmıştı. Büyükgönenç bu şiiri besteledi ve ayrıca bu iki parçada Japonca vokaller yaptı. Yine Hiroşima'ya değinen bir Nâzım Hikmet şiiri olan Bulutlar Adam Öldürmesin'i besteledi. Müziği Şehabettin Genç ve sözleri Ahmet Çuhacı'ya ait olan Arabacı Salih şarkısında ağzıyla araba efektleri yaptı. Albümde, Dışarda Kar Yağıyor şarkısını ikinci kez kaydetti.

Albümünden sonra 1980'lerin ortalarında konser vermeye geri döndü. Konserlerini gitar, mey, ud ve zurna eşliği ile verirken pandomim sanatçısı Vecihi Ofluoğlu ona eşlik etti. Hiroşima'ya atılan atom bombasının 39. yıl dönümüne özel, 24 Mart 1984'te İstanbul Hodri Meydan Kültür Merkezi'nde bir konser düzenledi. Konsere gitarıyla ve iki konservatuar öğrencisiyle birlikte çıktı. Albümlerine kaydetmemiş olduğu Yüz Yıl Oldu parçasında ise Metin Şentürk ud çaldı. Şanssızlık sonucu konsere iltihaplı ses telleriyle çıktı fakat bunun için, "Konserimi iptal etmek veya ertelemek, dinleyicime olan saygımla bağdaşmayacağı için duyduğunuz gibi, işte bu sesimle karşınızdayım. Söylemeye çalışacağım. Şarkılarımın tiz bölümlerinde nazan kargayı oynarsam bağışlayın lütfen." diyerek özür diledi. "Sevgi Kuşun Kanadında" adını verdiği bu müzikal etkinlik, Büyükgönenç'in sekiz bin kişi tarafından ayakta alkışlanmasına layıklık verdi.

1984'ün sonlarına doğru Büyükgönenç, üniversiteler arası sanat gösterilerinden üçüncüsünde, bu gösteri dahilinde Enis Fosforoğlu Tiyatrosu'nda bir konser verdi. Vecihi Ofluoğlu, bazı parçalarda mim gösterisi yaptı. Bazı parçalarda ise flüt, ney ve udla üç müzisyen Büyükgönenç'e eşlik etti. Bu konserde toplam yirmi parça seslendirdi. Bundan önce düzenlemiş olduğu Kenterler Tiyatrosu ve Hodri Meydan Kültür Merkezi konserlerinde ses tellerindeki rahatsızlıktan dolayı kısık sesle çıkan Büyükgönenç, bu konserine de uyku sorunlarından dolayı rahat çıkamadı fakat bu nedenler izleyicilerin hoşnutluğuna zarar vermedi.

1985'te Vecihi Ofluoğlu, İstanbul Açıkhava Tiyatro'sunda Sadako Sasaki'den yola çıkarak yazdığı ve yönettiği kalabalık bir pandomim grubu eşliğinde "Hiroşimalar Olmasın" isimli bir müzikal gösteri düzenledi. Büyükgönenç, bu gösteride büyük ölçüde gitarıyla Nâzım Hikmet'ten bestelediği şiirlerden oluşan çalışmalarını seslendirdi.

Şairler-Dizeler-Ezgiler konserlerinde Ahmet Kaya, Selda Bağcan ve Yeni Türkü ile sahneye çıktı. 1992'de Raks Müzik tarafından yayımlanan ve Cem Karaca'nın da bulunduğu, "Türkiye'nin ilk büyük çevre bilinci ve sosyal sorumluluk projesi" olan Sev Dünyayı toplama kasedinde Dışarda Kar Yağıyor şarkısının Güzel Günler Göreceğiz albümünde bulunan ikinci versiyon kaydıyla yer aldı. Ayrıca bu proje TBMM ve UNICEF tarafından da desteklenmişti. 1974-94 yılları arasında TRT'de sansürlenen sanatçılar listesinde yer aldı. 1990-2003 yılları arasında gitarıyla birlikte tek başına, bazen de pandomim gösterisiyle desteklenen birçok sahne çalışması yaptı. Kendi inandığı ve kendine özgü olarak kabul ettiği müzikal çizgisinden devam eden Büyükgönenç, 2011'deki son sahne çalışmasından itibaren herhangi bir sahne çalışması düzenlememiş olsa da müzikle uğraşmaya devam etti.

Büyükgönenç, yaklaşık on üçlü yaşlarında müziğe başladığından beri kendine ait belgelerini, fotoğraflarını ve dokümanlarını biriktirerek elli yıl boyunca bir sandıkta sakladı. Elli yılın sonunda sandığı açtı ve içinden yüzlerce kaset çıktı. Bu kasetlerin içinde profesyonel stüdyoda kaydetmeyi istediği çalışmaları yer alıyordu. Bunları bir teybe demo olarak kaydetmiş ve sandığına koymuştu. Fakat elli yıl içinde kasetler büyük zarar görmüştü.

Sandıktan çıkan kaset kayıtlarının yayımlanabilmesi için Büyükgönenç, 2K23 Müzik Yapım Şirketi'yle anlaştı. Bu kasetlerin içinden az hasar almış, yayımlanabilmesi uygun görülen yedi tane parça seçildi. Bu yedi kayıtın hiçbir düzeltme ve temizleme işlemi yapılmadan piyasaya dijital platformlara yüklenmesine karar verildi. Bu çalışmalar arasında bulunan Güllü Kız (1981), Ellerim (1981), Çocuklarımıza (1981) ve Sevgi Kuşun Kanadında şarkılarının müzikleri Şehabettin Genç'e, sözleri ise Ahmet Çuhacı'ya aitti. Bunun yanı sıra bu çalışmalar arasında Büyükgönenç'in kendi "Türkü besteleme denemeleri" olarak nitelendirdiği ve Karacaoğlan'dan bestelediği Kul Kara Gözlüm (1975) ve Aciz Kaldım (1975) parçaları da bulunmaktaydı. Yedinci parça ise hâlâ yayımlanmayı beklemekte. Bu yedi çalışmanın yanı sıra Nâzım Hikmet'in uzun, bestelenmemiş şiirlerinden bestelediği şiirler ve Ahmed Arif ile Atillâ İlhan'ın şiirlerinden bestelediği yaklaşık 120 tane bestesi bulunmakta. Büyükgönenç, bu bestelerin orkestrasyon düzenlemelerini yapmaya devam etmekte.