II. Artabazos

II. Artabazos
	Altın sikkesinde Artabazos II'nin portresi; (fl. 389 – 328 BC).
Bağlılığı	Ahameniş İmparatorluğu
Hizmet yılları	fl. MÖ 389 – 328
Rütbesi	Büyük İskender zamanında Hellespont Frigyası; ve Baktriya satrapı)
Çatışma/savaşları	Büyük Satrap İsyanı
Çocukları	III. Farnabazos; Artakama; Barsine
Akrabaları	II. Farnabazos (baba)

II. Artabazos (Yunanca Ἀρτάβαζος) (fl. MÖ 389 – MÖ 328) Pers generali ve Hellespont Frigyası'nın satrapıydı. Hellespont Frigyası'nın Pers satrapı II. Farnabazos oğlu ve MÖ 356 civarında III. Artaserhas'a karşı ayaklanan Ariobarzanis'in büyük ihtimalle yeğeni idi. İlk karısı, Rodoslu ismi açıklanmayan bir Yunan kadındı ve Rodoslu Mentor ile Rodoslu Memnon adlı iki paralı askerin kız kardeşiydi. Yaşamının sonlarına doğru Büyük İskender'in Baktriya satrapı oldu.

Datamis'in Ayaklanması

MÖ 362'de Artabazos, II. Artaserhas tarafından, Artabazos'un kardeşi Ariobarzanis'in de katıldığı Büyük Satrap İsyanı'na dahil olan Kapadokya satrapı Datamis'i yakalamak üzere gönderildi. Ancak Artabazos, Datamis tarafından yenilgiye uğratıldı. Sonunda II. Artaserhas üstün geldi, Ariobarzanes çarmıha gerilirken, Datamis suikastle öldürüldü.

III. Artaserhas'e karşı isyan

Kardeşinin esir alınıp öldürülmesinin ardından Artabazos, Hellespont Frigyası'nın satraplığına getirilir, ancak MÖ 356'da yeni Pers Kralı III. Artaserhas'a bağlılık göstermeyi reddeder. Artaserhas, Küçük Asya'daki tüm satraplık ordularının artık batıda barışı garanti edemeyeceklerini düşünerek dağıtılmasını emreder, çünkü bu orduların batı satraplıklarını isyan araçlarıyla donatmasından endişe ediyordu. Bu emir Artabazus tarafından dikkate alınmaz ve krala karşı çıkan Atina'nın yardımını ister. Artabazos daha sonra krala ve III. Artaserhas'ın otoritesini tanıyan diğer satraplara karşı bir isyana girişir.

Artabazos ilk başlarda Atinalı bir general olan Chares ve onun cömertçe ödüllendirdiği paralı askerleri tarafından desteklenir. Artabazos'un altın sikkelerinin özellikle Chares birliklerini ödüllendirmek için basıldığı düşünülür.Misya Satrapı I. Orontes de onun tarafındadır. Daha sonra Artabazos'u Yunanistan'ın Orta bölgesinde yer alan Böotya ilçesi civarında bulunan Thebanlılar da destekler ve ona Pammenes komutasında 5.000 adam gönderirler. Artabazos, bu ve diğer müttefiklerin yardımıyla iki büyük savaşta Kralı yener.

Ancak III. Artaserhas daha sonra Artabazos'u Atinalı ve Boeotialı müttefiklerinden rüşvet vererek ayırmayı başarır. Bunun üzerine Artabazos kralın generali Aftofradatis tarafından yenilir ve esir alınnır. Artabazos'u destekleyen iki kayınbiraderi Mentor ve Memnon, Atinalı paralı asker lideri Charidemos'un da yardımıyla isyana devam ederler ve birlikte Artabazos'u kurtarmayı başarırlar.

Makedonya'da II. Filip'in sarayında sürgün (MÖ 352-342)

Bundan sonra, Artabazos ya isyancı faaliyetlerine devam etmiş ya da en azından yeni bir isyan başlatmış görünüyor. Ancak sonunda Memnon ve ailesiyle birlikte kaçmaktan başka çaresi kalmaz. 11 oğlu ve 10 kızıyla birlikte sürgüne gider ve Pella'da Makedonya Kralı II. Filip'in sarayına sığınırlar. 37 yaşındaki Artabazos ve ailesi, MÖ 352'den 342'ye kadar yaklaşık on yıl boyunca II. Filip'in sarayında sürgünde kalırlar ve bu süre zarfında Artabazos, gelecekteki Büyük İskender ile tanışır. Artabazos'un kızı ve İskender'in gelecekteki eşi Barsine, Makedonya sarayında büyür.

İran'a dönüş

Rodoslu Mentor, Artaserhas'ın sürgünü sorasında kayınbiraderi, Mısır Kralı II. Nektanebo'ya karşı yapılan savaşta Pers kralına büyük hizmetlerde bulunmuştur. Bu savaşın sona ermesinden sonra, MÖ 342 yazında Artaserhas, Batı Asya'daki asi satraplara karşı komutayı Mentor'a verir. Mentor bu fırsattan yararlanarak kraldan Artabazos ve Memnon'un affedilmesini ister. Kral kabul eder ve böylece her iki adam ve aileleri Pers'e geri dönebildiler.

Baktriya'nın Helenistik satrabı

MÖ 330'da III. Darius'un kesin yenilgisi ve ölümünün ardından İskender, Pers kralına olan sadakatini takdir eder ve ona MÖ 328'deki ölümüne kadar elinde tuttuğu Baktriya satraplığını vererek Artabazos'u ödüllendirir.

Ailesi

Artabazos'un kızı Barsine, İskender'le evlenmiş ve Herakles'in annesi olmuş olabilir. Diğer kızı Artakama, Ptolemaios ile ve üçüncü kızı Artonis ise Eumenes ile evlendirildi.

Zira İskender'in Asya'da yatağına aldığı ilk hanımefendi olan ve ona Heracles adında bir oğul dünyaya getiren Artabazus'un kızı Barsine'nin iki kız kardeşi vardı; bunlardan birini, Apame adındaki kız kardeşini Ptolemy'ye verdi; diğerini ise, Artonis adındaki kız kardeşini, dostları için Pers soylu kadınlarını eş olarak seçtiği vakit Eumenes'e bahşetti.
— Plutarch, The Life of Eumenes.

MÖ 328'de Artabazos, Kara Kleitos'a verilen satraplıktan istifa eder.

Artabazos'un ayrıca Farnabazos (MÖ 370-320) adında bir oğlu da vardır.

Literatür

Smith, William (editör); Yunan ve Roma Biyografisi ve Mitolojisi Sözlüğü, , Boston, (1867)
Korso, Antonio. Scopas'ın Apollon Smintheus Heykeli ve Satrap Artabazos'un Anıt Politikası . Sanat Teorisi ve Tarihinin Güncel Sorunları: Makaleler koleksiyonu. Cilt. 9. Ed: AV Zakharova, SV Maltseva, E. Iu. Staniukoviç-Denisova. Lomonosov Moskova Devlet Üniversitesi / St. Petersburg, NP-Baskı, 2019, s. 75–79. ISSN 2312-2129.