Komünist toplum

Komünist toplum, iki temel şekilde bireyleri uzun çalışma saatlerinden kurtarmayı hedefler. İlk olarak, üretim süreçlerini ortalama işgünü süresini kısaltacak şekilde otomasyona tabi tutar. İkinci olarak, işçiler ile mal sahipleri arasındaki bölünmeden kaynaklanan sömürüyü ortadan kaldırır. Bu sayede insanlar üzerindeki ekonomik baskılar azalır ve daha özgür bir yaşam mümkün hale gelir. Böylece komünist bir sistem bireyleri, Karl Marx'ın "zorunluluk âleminden" "özgürlük âlemine" geçiş olarak adlandırdığı, kişinin hayatının hayatta kalma etrafında şekillenmesi anlamında yaşanan yabancılaşmadan kurtaracaktır. Bunun sonucunda, komünist bir toplumun, yaratıcı hobilerini ve gerçek ilgi alanlarını takip etmek ve bu şekilde yaratıcı toplumsal zenginliğe katkıda bulunmak için hem zamana hem de kaynaklara sahip entelektüel eğilimli bir nüfustan oluşması öngörülür. Marx "gerçek zenginliği" kişinin yaratıcı tutkularının peşinden gitmek için sahip olduğu zaman miktarı olarak değerlendirmiştir. Marx'ın komünizm kavramı bu şekilde radikal biçimde bireycidir.

Marx'ın "özgürlükler âlemi" kavramı, yüksek düzeyde otomatik üretim sonucu sınırlandırılmış iş rollerinin olmadığı bir toplumda, iş bölümünün sona ermesi fikrine dayanmaktadır. Komünist toplumda, ekonomik gerekliliklerin ve ilişkilerin kültürel ve sosyal ilişkileri belirlemesi ortadan kalkacak, bireylerin yaşamında ekonomik durum yerine özgür irade ve sosyal etkileşimler belirleyici olacaktır. Kıtlık durumu ortadan kalktığında,yabancılaşmış emek sona erecek ve insanlar bireysel hedeflerinin peşinden gitmekte özgür olacaklardır. Buna ilaveten, "Herkesten yeteneğine göre, herkese ihtiyacına göre!" ilkesinin, kıtlığın ortadan kalkması nedeniyle yerine getirilebileceği düşünülmektedir.

Marx ve Engels, komünist toplumun çağdaş kapitalist toplumda olduğu gibi bir devlete ihtiyacı olmayacağını savunmuştur. Kapitalist devlet esas olarak hiyerarşik ekonomik ilişkileri uygulamak, mülkiyetin münhasır kontrolünü sağlamak ve kapitalist ekonomik faaliyetleri düzenlemek için mevcuttur ve bunlar komünist sisteme uygun değildir.

Engels, sosyalist sistemde devletin temel işlevinin değişeceğini öngörür. Devlet, yasaların oluşturulması ve insanların kontrol edilmesi gibi siyasi görevlerden uzaklaşarak, üretim süreçlerinin yönetimi gibi daha teknik bir role odaklanacaktır. Bu dönüşümle birlikte, bilimsel yönetim siyasi karar almanın önüne geçecek ve geleneksel siyasetin etkisi giderek azalacaktır. Komünist toplum, yalnızca seçim demokrasisiyle sınırlı kalmaz; aynı zamanda açık ve işbirliğine dayalı sosyal ve çalışma ortamlarını kapsayan daha geniş bir demokratik süreç anlayışıyla tanımlanır. Bu, bireylerin katılımına dayalı, eşitlikçi ve kolektif karar alma mekanizmalarının öne çıktığı bir toplumsal düzeni ifade eder.

Marx, komünist toplumun adil olup olmayacağı konusunda net bir açıklama yapmamıştır. Ancak bazı düşünürler, Marx’ın komünizmi adalet kavramının ötesine geçen bir düzen olarak gördüğünü öne sürer. Bu görüşe göre, komünist toplumda çatışmalar ortadan kalkacağı için adalet kurallarına da ihtiyaç duyulmayacak, bireyler arasında doğal bir uyum sağlanacaktır.

Marx ayrıca kapitalist ve komünist toplum arasında proletarya diktatörlüğü olarak bilinen geçici bir dönem olacağını yazmıştır. Toplumun gelişiminin bu ilk aşamasında, kapitalist ekonomik ilişkiler kademeli olarak ortadan kaldırılacak ve yerini sosyalizme bırakacaktır. Doğal kaynaklar kamu malı haline gelirken, tüm üretim merkezleri ve işyerleri toplumsal mülkiyete geçecek ve demokratik olarak yönetilecektir. Üretim bilimsel değerlendirme ve planlama ile organize edilecek, böylece Marx'ın "üretimde anarşi" olarak adlandırdığı durum ortadan kalkacaktır. Üretici güçlerin gelişimi, insan emeğinin mümkün olan en üst düzeyde kenara itilmesine ve yerini yavaş yavaş otomasyona bırakmasına yol açacaktır.