Pehlevi Hanedanı

Pehlevî Hanedanı
Pehlevî Hanedanı
Hanedan
	1932'den itibaren Pehlevî İranı'nın Şahların egemenlik arması ve dolayısıyla arması. Hanedanın amblemi, ortadaki mavi daire içindeki dağ ve güneştir.
Ülke	Pehlevî İranı
Köken yeri	Mâzenderan
Slogan	مرا داد فرمود و خود داور است; Marā dād farmud o Khod dāvar ast; ([Tanrı] bana emretti ve kendisi yargıçtır)
Kuruluş	15 Aralık 1925 (100 yıl önce)
Kurucu	Rızâ Şah Pehlevî
Hanedan reisi	Rızâ Pehlevî
Devriliş	11 Şubat 1979 (47 yıl önce) (İran İslam Devrimi)
Son hükümdar	Muhammed Rızâ Pehlevî

Pehlevî Hanedanı (Farsça: دودمان پهلوی romanize: Dudmān-e Pahlavī), İran Şahanşah Devleti'ne 54 yıl boyunca hükmetmiş Mazenderan kökenli hanedandır.

Tarihçe

1921'de İran Kazak Tugay'nın eski bir tuğgenerali olan Rıza Han (1919 yılında Pehlevi soyadını almıştır) 3.000-4.000 kişilik güçlü müfrezesi ile Tahran'a girip Kaçar Hanedanı içinde iktidarı ele geçirmiş, 1925 yılında Ahmed Şah Kaçar'ı tahttan indirip kendini Şah ilan etmiştir. Başlangıçta, Pehlevi çağdaşı Atatürk'ün Türkiye'de yaptığı gibi cumhuriyet ilan etmeyi planlamıştı. Ancak İngiliz ve din adamlarının muhalefeti karşısında bu fikirden vazgeçti.

II. Dünya Savaşı sırasında Temmuz 1941'de güneyden İngiltere ve kuzeyden SSCB'nin İran'a saldırarak işgal etmesi üzerine, Rıza Şah Pehlevi tahtını oğlu Muhammed Rıza Pehlevi'ye bırakıp Güney Afrika'ya kaçmıştır.

Yıkılış

1970'lerin ortalarında, artan petrol gelirlerine güvenen Muhammed Rıza, ülkesinin ilerlemesi ve Beyaz Devrim reformlarınca bir dizi daha hırslı ve daha cesur planlara başladı. Ancak sosyoekonomik ilerlemeler din adamlarını rahatsız etti. İnsanlar İslami ilkelere bağlı bir ideoloji altında toplanmaya başladı. Humeyni de bunun lideri oldu. Pehlevi rejimi Ocak 1979'da Ruhullah Humeyni önderliğinde gerçekleştirilen İran Devrimi sonucunda hanedan yıkılmış ve Muhammed Rıza Pehlevi Enver Sedat'ın onur konuğu olarak ailesiyle Mısır'a sığınmıştır.

Muhammed Rıza Pehlevi'nin ölümünün ardından Prens Rıza Pehlevi hanedanın varisi oldu.

Hanedan reisleri listesi

Ad		Doğum	Ölüm	Reislik başlangıcı	Reislik sonu
İran Şahları
1	Rıza Şah Pehlevi	15 Mart 1878	26 Temmuz 1944	15 Aralık 1925	16 Eylül 1941
2	Muhammed Rıza Pehlevi	26 Ekim 1919	27 Temmuz 1980	16 Eylül 1941	11 Şubat 1979
Taht talipleri
1	Muhammed Rıza Pehlevi	26 Ekim 1919	27 Temmuz 1980	16 Eylül 1941	27 Temmuz 1980
—	Farah Pehlevi (Naip)	14 Ekim 1938	-	27 Temmuz 1980	31 Ekim 1980
2	Rıza Pehlevi	31 Ekim 1960	-	31 Ekim 1980	Hala görevli