| Makale serilerinden Yahudiler ve Yahudilik |
|---|
 |
| Etimoloji • Kim bir Yahudi'dir? |
|
Yahudilikte Tanrı, çeşitli şekillerde tasavvur edilmiştir. Geleneksel olarak Yahudilik, Yahve'nin—yani İbrahim, İshak ve Yakup'un Tanrısı ve İsrailoğulları'nın millî tanrısı—onları Mısır'daki kölelikten kurtardığına ve Torah'da anlatıldığı üzere Sina Dağı'nda onlara Musa Kanunu'nu verdiğine inanır.Yahudiler, geleneksel olarak tek tanrılı bir Tanrı anlayışına ("Tanrı birdir") inanırlar. Bu Tanrı anlayışı, hem aşkınlık (maddi evrenden bağımsız olma ve ayrı olma) hem de içkinlik (maddi evrende aktif şekilde yer alma) özellikleriyle karakterize edilir.
Tanrı, Yahudilikte benzersiz ve kusursuz olarak tasavvur edilir; tüm eksikliklerden, noksanlıklardan ve kusurlardan münezzeh olan Tanrı, aynı zamanda her şeye gücü yeten (omnipotent), her yerde hazır ve nazır (omnipresent), her şeyi bilen (omniscient) ve tüm sıfatlarında mutlak sonsuz olarak kabul edilir. O'nun hiçbir ortağı veya dengi yoktur, zira varlığın tek yaratıcısıdır. Yahudilikte Tanrı hiçbir surette tasvir edilmez.Tevrat, O'nun mutlak egemenliğine ortak koşmayı açıkça yasaklar, zira Tanrı ikincisi olmayan, bölünemez, kıyas kabul etmez bir Mutlak Varlık'tır; hiçbir şey O'na benzemez, O da hiçbir şeye benzemez. Bu nedenle, Tanrı'nın mahiyeti insan düşüncesinin ve ifadelerinin ötesindedir; dünyadaki hiçbir şeyle kıyaslanamaz.İbrani Kitâb-ı Mukaddesi'nde en sık kullanılan Tanrı isimleri, Tetragrammaton (İbranice: יהוה) ve Elohim'dir. Geleneksel Yahudilikteki diğer Tanrı isimleri arasında Adonai, El-Elyon, El Şadday ve Şehina sayılabilir.
Orta Çağ Yahudi filozofu ve hukukçu Maimonides tarafından sistematize edilen ve sonraları geleneksel Yahudi düşüncesinin büyük kısmını etkileyen rasyonalist Yahudi teolojisine göre, Tanrı; mutlak bir, bölünemez, kıyas kabul etmez bir varlık olarak anlaşılır. O, tüm varoluşun nedeni ve koruyucusu olan yaratıcı tanrıdır. Maimonides, İbn Sina'nın Tanrı'yı hem her yerde bulunan hem de cisimsiz bir Yüce Varlık olarak kavramsallaştırmasını benimsemiş, evrenin yaratılışı için zorunlu bir varlık olduğunu savunmuştur. Bununla birlikte, Aristoteles'in Tanrı anlayışını (hareket etmeyen hareket ettirici), dünyanın ezeli-ebediliği savunusu ve Tanrı'nın yaratıcılığının reddi gibi görüşlerini açıkça reddetmiştir. Geleneksel Yahudi yorumları genellikle Tanrı'nın kişisel olduğunu, aynı zamanda aşkın ve dünyaya müdahale edebilir bir varlık olduğunu vurgular. Bununla birlikte, bazı modern Yahudi yorumları, Tanrı'nın kişisel olmayan bir güç veya evrenle ilgilenen doğaüstü bir varlıktan ziyade bir ideal olduğunu öne sürer.
- Tanrı kavramları
- Yahudi ilahiyatı
- Yehova